انواع اشک

بازدید : 68
24 مهر 1400
100 / 27.8
 

غُدد اَشکی (به انگلیسی: Lacrimal gland) یک جفت غدد برون‌ریز هستند که در سمت بالای کاسه هر دو چشم قرار دارند و اشک تولید می‌کنند. غدد اشکی غده‌های کوچک دوسانتیمتری و بادامی‌شکل‌اند و در گوشه بیرونی چشم‌ها و پشت پلک‌های فوقانی قرار گرفته‌اند. مایع اشکی از طریق ۶ تا ۱۲ مجرای کوچک ترشحی به فضای میان چشم و پلک فوقانی وارد می‌گردد. با هر بار باز و بسته کردن چشم‌ها اشک از مجاری ترشحی غدد اشکی چکیده شده و به سمت مجرای اشکی- بینی که به صورت دو سوراخ بسیار ریز در گوشه داخلی چشم‌ها قرار گرفته، هدایت می‌گردد. در انتها اشک به کیسه اشک و سپس به حفره بینی می‌ریزد. به همین علت است که هنگام گریه کردن ممکن است دچار آبریزش بینی گردید. غده اشکی همانند غدد بزاقی پیوسته در حال ترشح است و مهم‌ترین ماده درون اشک آنزیم لیزوزیم است که باکتری‌ها را می‌کشد. غدد اشکی روزانه حدود دو قاشق چای‌خوری اشک تولید می‌کنند. وظایف اشک شست‌وشوی سطح چشم، ضد عفونی کردن چشم‌ها، لغزنده کردن چشم‌ها برای حرکت آسان کره چشم و پلک، جلوگیری از خشک شدن چشم‌ها و پلک‌ها و تغذیهٔ قرنیه می‌باشد. اشک حاوی آب، چربی‌ها، مواد معدنی، نمک و پروتئین است. دستگاه اشکی شامل غده اشکی، مجرای اشکی، منفذ اشکی، کیسه اشک و مجرای اشکی بینی می‌باشد التهاب التهاب غده اشکی، داکریوآدنیت (dacryoadenitis) نامیده می‌شود. موارد حاد التهاب غده اشکی اغلب در کودکان از اوریون، سرخک و آنفلوانزا و در بزرگسالان از سوزاک ناشی می‌شود. غده اشکی اصلی که گاه با بلند کردن پلک فوقانی می‌توان لوب پلکی آن را مشاهده کرد، بیشترین حجم مایع اشک را ترشح می‌کند. هسته اشکی در پونز از طریق عصب اینترمدیوس (از اجزاء زوج Vll) و سپس شاخه ماگزیلاری زوج V کنترل این غدد را به‌عهده دارد. نوروم آکوستیک و سایر تومورهای زاویه مخچه‌ای - پلی باعث قطع عصب دهی این غدد می‌شوند. غدد کروز ولفرینگ (۱۰/۱ غده اصلی هستند) مشابه غدد اصلی هستند ولی سیستم مجاری ندارند و عمدتاً در ملتحمه فورنیکس فوقانی قرار دارند. موسین اشک را سلول‌های جامی ملتحمه و چربی اشک را غدد میبومین و زایس می‌سازند غدد مول نیز نقشی دارند. غدد اشکی فرعی مسئول ترشح پایه اشک هستند و بدون ترشح رفلکسی اشک (از غدد اصلی) می‌توانند قرنیه را حفاظت کنند ولی فقدان تنهای سلول‌های گابلت باعث خشکی قرنیه می‌شود. چشم نسبت به سایر قسمت‌های بدن ویژگی‌های متنوعی دارد و یکی از مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین این ویژگی‌ها توانایی اشک ریختن است. اشک چشم در حالت‌های مختلفی جاری می‌شود و احساس از جمله عواملی است که بر میزان و شدت اشک‌های جاری شده از چشم تأثیر می‌گذارد. وجود اشک در چشم ضروری است، زیرا سطح این عضو حساس را پاکیزه و روان کرده تا عوامل بیماری‌زا قادر به آسیب زدن به آن نباشند و کیفیت دید نیز در طول شبانه‌روز افت نکند. اگرچه تصاویری از سایر حیوانات هنگام جاری شدن اشک از چشم‌هایشان در فضای مجازی وجود دارد، ولی به طور کلی انسان تنها جانداری روی زمین است که هنگام ناراحتی گریه می‌کند. طبق تحقیقات دانشمندان سه نوع اشک ارادی، احساسی و پایه‌ای در چشم انسان وجود دارد. اشک‌های غیرارادی همان مایعی است که هنگام خرد کردن پیاز یا وارد شدن گردوخاک به چشم جاری می‌شود. اشک‌های پایه‌ای هم مایعی است که همیشه در چشم وجود دارد و ممکن است در هنگام مالش این عضو بدن از آن خارج شود. دسته آخر یعنی اشک‌های احساسی نیز همان اشک‌های حاصل از گریه کردن یا خوشحالی بسیار زیاد است. اشک‌ها نقش بسیار پراهمیتی در حفظ سلامت چشم دارند و پزشکان به افرادی که غدد اشک‌ریزی چشم آن‌ها به درستی عمل نمی‌کند توصیه می‌کنند از داروهایی مانند قطره‌های چشمی استفاده کنند.

دانش و فناوری
فرستنده : محمد اژدری (یزد)



رسانه های مرتبط