مانیزان؛ پایلوت شیره‌پزی ایران

در حال بارگذاری ...ویدیو
5.8

16 آبان 1395

مانیزان؛ پایلوت شیره‌پزی ایران شیره انگور ماهیت صنعت گردشگری، ایجاد اشتغال و درآمد، متنوع‌سازی اقتصاد، مشارکت اجتماعی و استفاده از منابع محلی است. بی‌تردید گردشگری روستایی می‌تواند سبب توسعه مناطق روستایی شده و از مهاجرت به شهرها جلوگیری کند. منطقه همدان، "مانیزان"، روستای هدف گردشگری و پایلوت آئین کهن شیره‌پزی، با توجه به داشتن قابلیت‌های فراوان می‌تواند نقش مؤثری در رونق گردشگری، توسعه اقتصادی و اشتغالزایی شهرستان ملایر ایفا کند. تولید سالانه بیش از 100 تن کشمش در مانیزان رئیس شورای بخش مرکزی و شورای اسلامی مانیزان به وجود 516 خانوار و بیش از 100 هکتار باغ انگور در این روستا اشاره کرد و گفت: هر سال بیش از 100 تن کشمش سبز تحویل کارخانجات می‌شود. "محمد همراهی" به تولید سالانه بیش از 80 تن شیره انگور و بیش از 10 تن باسلق در این روستا اشاره کرد و افزود: به مدت 6 سال است که اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان همدان و ملایر با همکاری شورا و دهیاری مانیزان به برگزاری مهمترین آئین دهقانی یعنی "جشنواره شیره‌پزی" در این منطقه اقدام می‌کند. در روز جشن شیره‌پزان، صدها نفر از مردم شهرها و استان‌های مختلف و مسئولان استانی و منطقه‌ای میهمان مانیزان هستند. مانیزان؛ روستای هدف گردشگری با قابلیت‌های فراوان مانیزان در 23 کیلومتری جنوب شرق شهرستان ملایر واقع شده و از روستاهای دهستان جوزان است. "نازی فخار" با بیان اینکه قدمت این روستا به دوره مادها باز می‌گردد، افزود: مانیزان از روستاهای قدیمی استان همدان به شمار می‌رود و بناهای فعلی آن با حکومت فتحعلی شاه قاجار مقارن است و دارای معماری پلکانی و سنگی است. وی با اشاره به اینکه مردم مانیزان عمدتاً کشاورز و دامپرور هستند، گفت: معیشت آنها بیشتر از طریق تولید انگور تأمین می‌شود و کشت انگور و سنت گذشتگان مبنی بر وجود مراسم شیره‌پزی از شاخص‌های این منطقه است. علاوه بر انگور که محصول اصلی روستا است، انواع شیره، باسلق، حلوا، آبغوره، مویز، سرکه، انگور سایه خشک و... از جمله سوغات معروف مانیزان و شهرستان ملایر به شمار می‌رود. اهالی با سلیقه‌های منحصر بفرد خود به تهیه شربت شیره، شیرینی‌های محلی و انواع مرباها، اقدام می‌کنند. تهیه و تولید این محصولات برعهده زنان هنرمند و سخت‌کوش روستا است که هم پای مردان مشغول به فعالیت و در اقتصاد خانواده خود سهیم هستند. فخار، فرش، گلیم، سبدبافی و سفال را نمونه هایی از صنایع دستی مانیزان معرفی کرد که از گذشتگان به نسل امروز به میراث رسیده است. آئین "شیره‌پزی" به نام شهرستان ملایر با پایلوت روستای مانیزان به ثبت ملی رسیده است، اظهار کرد: مانیزان روستای هدف گردشگری استان همدان است که هر ساله به واسطه برگزاری "جشنواره شیره‌پزی" میزبان گردشگران و مسافران فراوانی از اقسا نقاط کشور است. این مراسم در روزهای آغازین مهرماه برگزار می‌شود، گفت: یکی از اهداف این جشنواره معرفی آداب و رسوم و فرهنگ غنی اهالی مانیزان و شناسایی ظرفیت‌های کشاورزی و صنایع‌دستی ملایر همچنین در روز جشن، گردشگران به طور نمادین با نحوه پخت شیره آشنا می‌شوند. برگزاری موسیقی محلی و برپایی بازارچه سوغات‌های محلی از برنامه‌های جنبی این جشنواره است. بی‌آبی؛ تهدیدی جدی برای مانیزان بی‌آبی و نبود آب کافی: این مشکل اساسی، محصولات روستا را در معرض خشک شدن قرار داده است. نبود چاه‌های عمیق و پایین آمدن سطح سفره‌های زیرزمینی، کشاورزان را نگران کرده است و رفع این معضل، همت جدی همه مسئولان را می‌طلبد. وی با اشاره به اینکه قبلاً هیچ‌گونه بهسازی در روستا صورت نگرفته بود و اهالی مشکلات زیادی داشتند، اظهار کرد: با عنایت‌های ویژه معاون استاندار و فرماندار ملایر در راستای آبادسازی و آماده‌سازی روستا برای پذیرش گردشگران و پیگیری‌های مجدانه بخشداری مرکزی، امروز مانیزان، فصل نویی از عمران و آبادانی و رونق را پیش‌رو دارد. : با پیگیری مسئولان ملایر، اقدامات لازم برای تعویض شبکه برق و تأمین روشنایی معابر و زیباسازی روستا صورت پذیرفته و طرح بهسازی متناسب با بافت روستا در دستور کار بنیاد مسکن انقلاب اسلامی ملایر قرار گرفته است. نحوه پخت شیره انگور به سبک روستای مانیزان قدمت پخت شیره انگور به کاشت آن می‌رسد و در اغلب نقاط استان همدان به ویژه در ملایر و روستای مانیزان، از گذشته تاکنون از انگور شیره می‌گرفتند. داشتن زمین مساعد و محصول کشاورزی و وجود انواع انگور و سنت پیشین گذشتگان مبنی بر وجود مراسم شیره‌پز از شاخص‌های این منطقه است. شیره‌پزی در روستا، بعد از برداشت انگور و معمولاً در پایان شهریورماه انجام می‌شود که علاوه بر تأمین مواد غذایی موردنظر برای فروش، در تأمین مالی خانواده نیز موثر است. از آب انگور علاوه بر شیره‌پزی، شربت و شیرینی نیز درست می‌کنند. تهیه و پخت انواع شیره انگور در ابتدا انگورهای کشمشی را از باغ چیده و در سبدهای ویژه حمل انگور، از باغ به خانه می‌آورند، انگورها را شسته در حوض مخصوص ریخته، روی آن با چکمه می‌روند و به اصطلاح لگدکوب می‌کنند تا کاملاً آب انگور گرفته شود. هاشمی ‌با بیان اینکه آب انگور بدست آمده، از دریچه کوچک حوضچه خارج شده و در ظرفی جمع می‌شود،‌ افزود: سپس همه آب انگور را در ظرف‌های پلاستیکی ریخته و به آن مقداری پودر آهک اضافه می‌کنند و تا صبح فردا به آب انگور دست نمی ‌زنند. علت اضافه کردن پودرآهک، شفافیت‌سازی و به اصطلاح محلی برای حلال شدن آب انگور است. صبح روز بعد آب انگور زلال شده را در دیگ‌های مخصوص شیره‌پزی ریخته و آن را روی کوره می‌گذارند تا کاملاً بجوشد و در حین جوشیدن آن را هم می‌زنند تا نسوزد و شیره خوش‌ رنگ شود. بعد از اینکه شیره پخته و کاملاً خوش‌رنگ شد، می‌گذارند تا سرد شود و به این نوع شیره، "شیره عسلی" می‌گویند و نوع دیگر شیره، شیره سفید و سیاه است. شیره عسلی را با چوب یا دست به مدت چند ساعت هم می‌زنند تا به رنگ سفید درآید و تقریبا غلیظ می‌شود و این شیره بدست آمده را "شیره سفید" می‌نامند. تفاله انگور را در کیسه‌ای می‌ریزند و آب به دست آمده آن را می‌جوشانند و به آن "شیره سیاه" می‌گویند، ‌البته کیفیت شیره سفید و عسلی، بهتر از شیره سیاه است. کشت انگور در تاکستان های مرغوب و مستعد و تولید فرآورده های مختلف انگور همچون کشمش، مویز، شیره و باسلق از دیرباز دل مشغولی ساکنان دیار الوند بوده است اما در این میان شیره پزی آیین و رسم و منش خاص خود را داشت و این آیین سینه به سینه به نسل های بعدی منتقل شد تا حالا که کیفیت شیره انگور این دیار زبانزد همگان شده است. اگرچه شیره پزی از اواسط شهریور تا اواخر مهرماه در جای جای استان همدان رونق داشته و دارد اما روستای مانیزان شهرستان ملایر در این زمینه از همه رقیبان پیشی گرفته و مرغوب ترین شیره کشور را زلال و بی آلایش به پاکی دل مردمانش تولید می کند. شیره ای که جزو مهمترین سوغات های اصیل ملایر است و با همه خواص ویژه ای که دارد شربت آن گوارای وجود است در روزهای گرم تابستان و مخلوط آن با برف از دیرباز شیرینی بخش شب های سرد زمستان بوده است. این آیین دیرینه و سنتی دیار الوند که در گذر زمان رنگ می باخت 6 سال است که با برگزاری جشنواره شیره پزی مانیزان احیا شده و آوازه اش در سرتاسر کشور پیچیده است. به گزارش ایرنا تاکنون 6 دوره جشنواره شیره پزی سنتی ملایر با برنامه های متنوع و شاد در روستای هدف گردشگری مانیزان شهرستان ملایر برگزار شده است و گردشگران و تورهای گردشگری از اقصی نقاط کشور برای دیدن این جشن سنتی حضور پیدا کرده و از آن استقبال کرده اند. جشنواره شیره پزی روستای مانیزان در سال 90 ثبت ملی و زمینه ای برای جذب گردشگر در این شهرستان شد. رییس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان ملایر در گفت و گو با ایرنا گفت: جشنواره شیره پزی سنتی ملایر ظرفیتی ویژه برای رشد و توسعه صنعت گردشگری این شهرستان و استان همدان است و ثبت ملی آیین شیره پزی ملایر و برگزاری جشنواره شیره پزی در روستای مانیزان، جانی دوباره به این آیین کهن داده است. محمدرضا بهاری اظهار کرد: برگزاری جشنواره شیره پزی در روستای مانیزان و استقبال پرشور گردشگران از این جشنواره موجب شد بسیاری از روستاهای شهرستان ملایر که آیین شیره پزی را به دست فراموشی سپرده بودند ترغیب به احیای آن شوند. وی ادامه داد: در حاشیه جشنواره شیره پزی مانیزان برنامه های متنوعی همچون مسابقه عکس برتر، انتخاب شیره برتر، طبق کشی بانوان روستا با لباس های محلی و اجرای موسیقی زنده سنتی و خواندن اشعار بومی برگزار می شود که تاکنون مورد استقبال شرکت کنندگان قرار گرفته است. بهاری با بیان اینکه برگزاری این جشنواره موجب رونق اقتصادی منطقه، معرفی آیین های سنتی، ایجاد اشتغال و درآمدزایی روستاییان می شود افزود: شیره اصلی ترین فرآورده انگور است و پخت آن ارزش افزوده بالایی دارد. وی انگور ملایر و بویژه روستای مانیزان را از لحاظ کیفیت در کشور بی نظیر دانست و گفت: انگورهای تولید شده در روستای مانیزان به دلیل خاک با کیفیت این منطقه بسیار شیرین و مرغوب هستند و با توجه به مهارت بالای اهالی این روستا در پخت شیره، باکیفیت ترین شیره و انگور و باسلق کشور در این روستا تولید می شود. انگور، شیره سفید و باسلق روستای مانیزان شهرستان ملایر در سالجاری ثبت ملی شد. یک محقق برجسته اسدآباد شناس در گفت و گو با ایرنا گفت: در گذشته بخش عمده انگور تولید شده در اسدآباد برای شیره پزی مصرف می شد و شیره پزی حرفه اصلی و منبع درآمد 90 درصد ساکنان روستاهای مملو از تاکستان شهرستان اسدآباد همچون روستاهای ترخین آباد و ملحمدره بود . سیدرضا ابوالقاسمی که مولف 17 کتاب و بیش از 100 مقاله در حوزه های تاریخی و میراث فرهنگی است اضافه کرد: در گذشته که صادرات انگور رایج نبود بخش عمده ای از انگور تولیدی کشاورزان به فروش نمی رفت و در این شرایط اهالی این روستاها با انگورهای آبدار و پوست کلفت که برای خوردن چندان مناسب نبودند شیره انگور تهیه می کردند و به فروش می رساندند. شیره انگور در این شهرستان به سه گونه پخته می شد به طوری که نوع اول آن شیره عسلی یا قرمز بود نوع دوم آن از انگورهای بی دانه از نوع عسگری تهیه می شد که سکنجبین نام داشت و نوع سوم آن شیره ای با رنگ سفید مایل به زرد بود که سفیده تخم مرغ در آن به کار می رفت و تنها مصرف خانگی داشت. : برای شیره پزی، انگور را در ظرف های بزرگ ریخته و له می کردند سپس آب آن را می گرفتند و روی دیگ های بزرگ بر روی آتش می گذاشتند تا زمانی که سه چهارم آب آن بخار شود و از یک چهارم آب باقیمانده آن شیره انگور تهیه می کردند. شیره پزی در گذشته آیین خاصی داشت و به صورت دسته جمعی و با همکاری و تعامل چندین خانواده روستا انجام می شد به طوری که هر روز نوبت شیره پزی انگور باغ یکی از این خانواده ها بود که این رسم و سنت دیرینه در همدلی اهالی روستا و ایجاد فضای دوستی و همکاری در میان روستاییان بسیار تاثیر گذار بود. ابوالقاسمی، قرائت قرآن و یاد خداوند در آغاز مراسم و سپس خواندن سرودهای محلی و یا خواندن دعا و و ذکر صلوات را از ضروریات آیین شیره پزی در گذشته عنوان کرد و گفت: در پایان کار، کف شیره را که بسیار خوش طعم و کمیاب بود به عنوان تحفه به افراد حاضر در مراسم پیشکش می کردند. کارشناس مردم شناسی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان همدان نیز به خبرنگار ایرنا گفت: آیین شیره پزی همچون مراسم درو کردن گندم یا چیدن گردو و زردآلو در استان همدان بهانه ای بود تا مردم دور هم جمع شوند و با هم همکاری، تعامل اجتماعی و همدلی داشته باشند. در فصل برگزاری این آیین ها افراد روستا هر روز در یک خانه جمع می شدند و شیره می پختند و و فردا به خانه دیگری می رفتند و به این ترتیب علاوه بر دور هم بودن و خبردار شدن از مشکلات همدیگر در پخت شیره و کسب درآمد از این راه همدیگر را یاری می کردند اما این روزها خانواده ها فردگرا شده اند و زندگی شهری بسیاری از دور هم بودن ها و روابط گرم و صمیمی در گذشته را از بین برده است. امروزه آیین شیره پزی ملایر ثبت ملی و احیا شده و روستای مانیزان شهرستان ملایر به عنوان پایلوت این آیین انتخاب شده است. سعی می شود آیین شیره پزی ملایر همچون گلاب گیری کاشان اطلاع رسانی گسترده شود و مورد بازدید همگان از اقصی نقاط کشور قرار گیرد.




يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.

احجام سنگی
احجام سنگی
مدت ويدئو : 3:03
بازدید : 975
چپی
چپی
مدت ويدئو : 5:58
بازدید : 408
خراطی
خراطی
مدت ويدئو : 05:04
بازدید : 4073
سبد چوبی (انگلیسی)
سبد چوبی (انگلیسی)
مدت ويدئو : 2:46
بازدید : 466
هنر منبت‌کاری گلپایگان
هنر منبت‌کاری گلپایگان
مدت ويدئو : 3:50
بازدید : 412
همه ...
گرک
گرک
مدت پادکست : 1:22
بازدید : 2454
نازک کاری کردستان
نازک کاری کردستان
مدت پادکست : 2:18
بازدید : 2370
سوزن دوزی
سوزن دوزی
مدت پادکست : 9:16
بازدید : 9288
حوله و دستمال مازندرانی
حوله و دستمال مازندرانی
مدت پادکست : 4:15
بازدید : 1889
هنر کپو بافی
هنر کپو بافی
مدت پادکست : 3:06
بازدید : 544
همه ...
عبا بافی
عبا بافی
تعداد تصوير : 16
بازدید : 2965
هنر باتیک
هنر باتیک
تعداد تصوير : 20
بازدید : 373
قیطان دوزی
قیطان دوزی
تعداد تصوير : 8
بازدید : 2613
گلدان های مینا
گلدان های مینا
تعداد تصوير : 12
بازدید : 9267
قالی دستبافت ترکمن
قالی دستبافت ترکمن
تعداد تصوير : 20
بازدید : 108
همه ...