مراسم آب گیری آب انبارها در سرایان

در حال بارگذاری ...ویدیو

27 بهمن 1394

شرایط اقلیمی‌ خشك و نیمه خشك بخش عمده ای از ایران، تاثیر ژرف و بنیادی در خلق پدیده‌های گوناگون معماری این سرزمین گذاشته است. ریزش‌های آسمانی در ایران، به جز ناحیه شمالی و سواحل دریای مازندران، در بقیه نواحی بسیار كم است، به همین دلیل، از دیرباز در بیشتر دشت‌های وسیع ایران، برای دسترسی به آب، تلاش چشمگیری صورت گرفته و ایرانیان با بهره جستن از تمامی‌ توانایی‌های خود، ده‌ها كیلومتر قنات حفر كرده اند. آنها در كنار ساخت قنات‌ها و سدها، به ذخیره سازی آب‌های فراوان زمستانی برای به مصرف رساندن آنها در فصل‌های گرم سال نیز توجه داشته اند و برای تحقق این مساله، «آب‌انبار» را بنیان گذاشته اند. «آب‌انبارها» در بافت شهرهای حاشیه كویر، مركز بسیاری از آبادی ‌ها و شهرك‌ ها و محله ‌ها بوده‌اند و در بسیاری از محله‌ ها بزرگ‌ترین و چشمگیرترین واحد معماری به شمار می‌روند. فن ساختمان و شیوه معماری در ساختمان آب‌انبارها دارای اعتبار خاصی است؛ چرا كه سازندگان این واحدها با دقت و نكته ‌سنجی بسیار، به مسائل عمده ای چون میزان فشار آب بر كف و سطح آب ‌انبار، مساله اندود داخل بنا، تهویه، تصفیه و جلوگیری از آلودگی آب، توجه كامل داشته‌اند. «آب گیری آب انبارهای سرایان» سنتی چند ساله است که همه ساله از اوایل دی ماه تا بهمن ماه در این شهرستان انجام می شود. بدین ترتیب که گروهی که به «میرآب» معروف هستند و از گذشته این سنت حسنه را از پدرشان به ارث برده اند شروع به اینکار می کنند. آنها در ابتدا ته مانده آب موجود در مخازن را تخلیه و سپس داخل مخزن را لایروبی و تمیز می کنند. بعد از این مرحله تمیز سازی مسیر آب قنات تا سر منشاء اصلی صورت می گیرد، همچنین با مردم اطراف قنات هماهنگی لازم برای رعایت مسائل بهداشتی انجام می شود تا آب کثیف نشود. در گذشته مسیرهای داخل شهر نیز تمیز می شد تا به مخزن برسد ولی دو سه سالی است با استفاده از لوله های پلاستیکی آب به داخل مخزن هدایت می شود و این لوله ها فقط در داخل شهر استفاده می شود. در هنگام آب گیری میرآب ها از اواخر شب (که معمولا در شب های سردسال می باشد) در مسیر قنات در رفت و آمد هستند تا حیوانات نیز به جوی نزدیک نشوند. هر شب یکی از آب انبارها آبگیری می شود؛ البته بعضی از آب انبارها مثل آب انبار کاروانسرا چهار یا پنج شب طول می کشد تا پر آب شود و در زمان هدایت آب، سردی هوا به حدی است که آب در مسیر جوی آب یخ می زند. از اذان صبح به بعد دیگر آب وارد آب انبار نمی شود. میرآب ها عقیده دارند که آبگیری حتما باید در شب های سرد انجام شود تا بر خنکای آب در تابستان داغ بیفزاید. با توجه به این که مخزن آب انبار دارای یک شیر تخلیه است این شیر حدود 60 سانتی متر بالاتر از کف نصب شده اما در کف آن هم یک لوله سفالی به نام "تن بوشه " (لوله سفالی برای انتقال فاضلاب) وجود دارد که برای تخلیه آب باقی مانده و گل و لای آن استفاده می شود. افرادی که برای تمیز کردن داخل مخزن انتخاب می شوند از طریق پنجره منتهی به مخزن به داخل آن می روند و ورود به این مخزن عمیق با طناب میسر است. پس از اینکه آب قنات به محل آب انبار رسید؛ ابتدا به مدت یک ساعت آب به مسیر جوی کشاورزی هدایت می شود و وارد آب انبار نمی شود تا خوب زلال و تمیز شود و سپس آب وارد مخزن می شود و تا ساعت حدود 4 صبح ادامه دارد. اینکار هرشب و بسته به ظرفیت مخزن انجام می شود؛ مثلا آب انبار کاروانسرا 5 شب، آب انبار آهنگران دو شب و ... زمان می برد تا آبگیری شوند. پس از اینکه مخزن آب انبار پر شد شب بعد یا همان شب در صورتیکه وقت اجازه دهد 3-2 ساعت در اصطلاح آب گذار می شود؛ یعنی آب از ورودی مخزن وارد و از سمت خروجی که لوله ای در همان ارتفاع و در طرف دیگر مخزن نصب می باشد خارج می شود تا اگر خس و خاشاکی وارد شده باشد از مخزن خارج شود و آب زلال گردد. نکته جالب توجه در هنگام آب گیری بزرگترین آب انبار شهرستان (آب انبار کاروانسرا) این است که در شب هایی که این آب انبار آبگیری می شود مردم محل در مجاور آب انبار و بازار میثم جمع می شوند و مراسم کف زنی اجرا می کنند و در هنگام کف زنی چهار بیتی هایی توسط آنها خوانده می شود. اجرای کف زنی و تهیه کف برای پذیرایی از میرآب ها می باشد که از سرمنشاء قنات به سمت آب انبار به همراه آب در حرکتند و بعد از رسیدن آنها با کف و چایی از آنها پذیرایی می شود.




يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.

دستمال بازی بختیاری
دستمال بازی بختیاری
مدت ويدئو : 02:53
بازدید : 1148
میمگه زرگه
میمگه زرگه
مدت ويدئو : 4:29
بازدید : 213
رقص های ایل بختیاری
رقص های ایل بختیاری
مدت ويدئو : 4:44
بازدید : 643
تصادف
تصادف
مدت ويدئو : 02:06
بازدید : 737
سنج ودمام
سنج ودمام
مدت ويدئو : 03:31
بازدید : 1204
همه ...
آذین بندی جهله
آذین بندی جهله
مدت پادکست : 1:59
بازدید : 2217
معرفی نوروز خوانی
معرفی نوروز خوانی
مدت پادکست : 3:14
بازدید : 2697
عزاداری  مردم باغملک
عزاداری مردم باغملک
مدت پادکست : 3:23
بازدید : 677
عروسی در سرایان
عروسی در سرایان
مدت پادکست : 5:03
بازدید : 5032
همه ...
مراسم سنتی تیر ماه سیزده شو
مراسم سنتی تیر ماه سیزده شو
تعداد تصوير : 12
بازدید : 3035
آئین 14 بدر در گرگان
آئین 14 بدر در گرگان
تعداد تصوير : 12
بازدید : 408
آیین کهن نوروز صیاد
آیین کهن نوروز صیاد
تعداد تصوير : 20
بازدید : 1003
هفت سین نوروزی
هفت سین نوروزی
تعداد تصوير : 8
بازدید : 785
رقص بومی محلی در نیم ور
رقص بومی محلی در نیم ور
تعداد تصوير : 14
بازدید : 1352
همه ...