محلهٔ فهادان یزد

در حال بارگذاری ...ویدیو

16 دي 1394

شهر یزد از محلات مختلفی تشکیل شده که قدیمی ترین ان محله فهادان یا یوزداران است . قدمگاه منسوب به حضرت امام رضا در گذر یوزارون واقع شده است. هر محله مرکزیتی داردکه در انجا نیازهای روز مره مردم در مقیاس دسترسی پیاده تامین می شده است. در مرکزمحله فهادان شاهد این ویژگی در شکل گیری فضای زیستی هستیم. با قدم زدن درمحله فهادان به خوبی متوجه مهندسی شهری با توجه به امکانات ودسترسی مردم به نیازهای اساسی زندگی می شویم . وجه تسمیه فهادان فهادان از کلمه فهد به معنی دانایان و سرشناسان می آید. این محله را یوزارون نیز می گویند که به تعبیردیگر محله جنگل گفته می شود. تاریخچه فهادان این محله یادگاری است از عهد سلطان قطب الدین ابن عزالدین لنگر که از اتابکان یزد بود و به نگاهداری یوز علاقه ای وافر داشت. حتی در جایی دیده شد که محله فهادان قدیمی ترین بافت یزد یعنی بافت دوره ساسانی را دارد. اما در باره حصار شهریزد که از این محله میگذرد متعلق به دوره کاکویه که در سال ۴۳۲ ق ساخته شده است و هنوز قسمتی از آن پا برجاست. این محله دارای بناهای تاریخی فراوان است که به لحاظ تنگی جا وفراوانی بنا به قسمتی از آن اشاره می کنیم : لرد فهادان لرد محوطه ای است میدان مانند و محل بار انداز اجناسی از قبیل زغال وهیزم و میوه وسبزی که از اطراف برای مصرف مردم شهر می آوردند . که طبق گفته اهالی قدیمی توسط چهار پا یان اورده می شد. کاروانسرای فهادان نزدیک به جنوب ودر مغرب حسینیه فهادان قرار دارد. فهادان یکی از قدیمی ترین و اصیل ترین محلات شهر یزد به حساب می‌آید. این محله در گذشته جزو محلات اعیان نشین یزد بوده است. وضعیت جغرافیایی این محله از غرب به محلهٔ کوشکنو و از شرق به خیابان امام خمینی و محلهٔ مالمیر وهمچنین از شمال به محلهٔ زنگیان و از جنوب به محلهٔ بازار نو و از جنوب غرب به محلهٔ شاه ابوالقاسم می‌رسد. محلهٔ فهادان بر اساس منابع تاریخی فهادان هم به صورت محلهٔ فهادان و هم به صورت کوچهٔ فهادان آورده شده است. این کلمه در لغت به معنای فرد سرشناس و یا دانا می باشدو ریشه در کلمهٔ فهد دارد. بنابر با اسناد تاریخی، چون سلطان قطب الدین بن عزرالدین لنگر علاقهٔ شدیدی به نگهداری یوز داشته در گذشته در محل مذکور زندگی و از یوزهای خود نگهداری می کرده است؛ این محله به یوزداران هم معروف است. در منبع دیگری هم نام این محله به نام‌های محلهٔ فهادان و محلهٔ یوزداران آورده شده است موقعیت بر اساس منابع تاریخی چهار نفر از رئیسان نظامیان علاء الدوله کالنجار(۴۳۲ه. ق) حصاری در اطراف آن محل ایجاد کردند، که شامل برج و بارو می‌باشد.(عهد کالویه-۴۳۲ه. ق). محلهٔ فهادان از نظر موقعیت در داخل این حصار قرار دارد مدرسهٔ ضیائیه زندان اسکندر این بنا در کوچهٔ فهادان قرار داردوسازنده آن خواجه ضیائ الدین محمد بوده است. بقعهٔ دوازده امام این بنا به عنوان یکی از قدیمی ترین اثر معماری تاریخ دار یاد شده است. بقعهٔ شیخ احمد فهادان شیخ احمد اسفنجردی (شیخ احمد فهادان) به همراه برادرش به دلیل ظلم و ناروایی به محلهٔ فهادان آمده وبه شغل شعر بافی و آهار پارچه به صورت دستی مشغول می‌شوند. به دلیل احترام مردم نسبت به آن‌ها، محل دفنشان در زیر بنای گنبد مانندبه بقعهٔ شیخ احمد فهادان مشهور می‌شود. اهمیت بنا در زمان قاجاریه ساخت خانه‌های بزرگ و اعیان نشین مانند:ملک‌زاده، محمودی، عرب زاده، نواب وکیل و خانهٔ لاریها؛ نشان ازمحلهٔ اشراف نشین می‌دهد. همچنین بناهای تاریخی ارزشمندی که مربوط به دورانها ی مختلفی است، در محلهٔ فهادان قرار دارند. مانند:آب انبار، مسجد، حسینیه، بازارچه و کارگاه ها؛ که نشان دهندهٔ تجمع مردم و اهمیت مکان و رونق در آن محله می‌باشد. همچنین مسیر عبور یوزداران از یک طرف به سمت دروازهٔ مالمیر (قرن۷)و از یک طرف به سمت دروازهٔ کشکنو (قرن۵)بسیار مهم است زیرا این دو درواره دروازه‌های اصلی شهر بودند. بناهای تاریخی محلهٔ فهادان • مسجد صاحب الزمان • مسجد سقا • مسجد ملا زینل • مسجد ضیائیه (زندان اسکندر) • مسجد چهل محراب • مسجد فهادان • مسجد حاجی آخوند عرب عجم • مسجد زین الدین آقا • خانهٔ لاریها • خانهٔ عرب زاده • خانهٔ میر زاده • خانهٔ راس الحسینی • مجموعه خانهٔ حسینیان • خانهٔ کاشفی • خانهٔ محمودی • خانهٔ ملک‌زاده • خانهٔ محمد حسین فرجامی • خانهٔ نواب الوکیل • خانهٔ تهرانی خانهٔ عرب زاده • بقعهٔ شیخ احمد فهادان • بقعهٔ دوازده امام • حمام ابوالمعانی • حسینیه فهادان • امام زاده سید تاج الدین (سید پنهان) • خانه تاریخی رفیعیان(کتابخانه گردشگر)جنب بوستان شاه ابوالقاسم در كتب واسناد محلی بصورت یوزداران آمده است . درتداول عامه و دراسناد تاریخی گاهی مواقع بصورت فهادان نیز ذكر شده است . آنچه که بر اهمیت این محله می افزاید موقعیت قرارگیری آن در داخل حصار و باروی اولیه شهر و وجود قدیمیترین اثر معماری بجای مانده دریزد که به نام بقعه دوازده امام شهرت دارد است درمتون تاریخی یزد نام محله مذكور به هر دو صورت «محله فهادان »و«كوچه فهادان »یاد شده است . نویسنده تاریخ یزد آورده است :كه مدرسه ضیا ئیه دركوچه فهادان كه مقابر اولیاست واقع است و بانی آن خواجه ضیاءالدین محمد بود ودرجای دیگر ذكر شده است : «شیخ احمداسفنجردی مشهور به شیخ احمد فهادان به همراه برادرش محمد به علت ظلم وستم حکام از موطن خود اسفنجرد ( اسفنجرد آبادی بوده نزدیک عزآباد و مجومرد) هجرت کرده و مشغول پیشة شورمالی ( آهار زدن پارچه شعربافی با وسایل دستی) در محله فهادان گردیدند . این دو از عرفا ،و مورد احترام بسیار مردم بوده اند که شیخ احمد در سال 727 هجری و برادرش در 735 هجری فوت نمودند و هر دو در زیر گنبدخانه ای دفن شدند که امروزه به نام بقعه شیخ احمد شهرت دارد وبسیاری بزرگان دین نیز دراین مزارند : مثل مولانا محمد واعظ و پسر او مولانا كمالالدین كه از فضلای عصر بود. درجامع مفیدی نقل شده است : «در چله زمستان ملكه عطاخان با تركان خاتون به دیدن شیخ المشایخ شیخ فخرالدین احمد اسفنجردی كه دركوچه فهادان درزاویه ای معتكف بود رفتند . شیخ از آنجا كه رسوم وعادت اهل الله است سر در خرقه كشید بعد ازساعتی سر بر آورد ویك دسته نرگس تازه دركف گرفته پیش ملكه عطا خان داشت ...» مؤلف تاریخ شهدای یزد نام این محله را بصورت «محله یوزدران »و«محله فهادان »ذكر كرده است. محله فهادان قدیمی ترین محله شهریزد می باشد که درمجاورت محلات بازارنو، شاه ابوالقاسم ، و کوشکنو قراردارد و ازجانب شمال به بخش شمالی خیابان فهادان ، از جنوب به محلات بازارنو و وقت الساعت ، از غرب به محلات شاه ابوالقاسم و كوشكنو و از شرق به خیابان امام خمینی محدود میشود. وجه تسمیه : درخصوص وجه تسمیه این محله گویند ازقدیم الایام ، محله مذكور محل سكونت اعیان وبزرگان وسرشناسان شهر بوده است وفهادان که برگرفته از کلمه فهد می باشد درلغت به معنای دانایان وسر شناسان می باشد .گفتنی است این محله به یوزداران هم لقب یافته است چون سلطان قطب الدین ابن عزالدین لنگر که از اتابکان یزد بوده (قرن هشتم) وبه نگهداری یوز علاقه وافر داشته این محله هم بدین نام لقب یافته . سیر تحول : یكی از قدیمی ترین و اصیل ترین محلات یزد محله فهادان است . در كتب تاریخی یزد نام محله مذكور به هر دو صورت محله فهادان و كوچه فهادان آمده است . در تاریخ شهدای یزد نام آنجا به صورت محله یوزداران و محله فهادان ذكر كرده است . هنوز برج و باروهای عهد كاكویه که درسال 432 هـ ق احداث گردیده است در این محله واقع است . قدیمی ترین اطلاعات مربوط به حصار یزد كه موجود است آن است كه چهار تن از روسای نظامی امی علاءا لدوله كالنجار سال 432 هـ ق حصار با توجه به مطالب مورخان محلی یزد ، شكل گیری محله فهادان به عهدكاكویه دراوایل قرن پنجم هجری مربوط می باشد .. استان یزد در قسمت مركزی فلات ایران در حاشیه ی دشت های كویر "لوت" قراردارد. مرکز این استان، شهر یزد می باشد. این شهر بین رشته‌ کوههای "شیرکوه" و "خرانق" واقع شده است. شهر یزد اولین شهرخشت خام جهان است. شهر یزد در بین ایرانیان، به شهرِ بادگیرها معروف است. بادگیرها در واقع سیستم تنفسی شهر محسوب می شوند ودر فضاهای مسكونی و قدیمی دیده می شوند. بادگیرها از چهار قسمت بدنه، قفسه، تیغه ها و سقف تشكیل شده اند. شهر یزد دارای سه منطقه و یک ناحیه تاریخی می باشد. این شهر از محلات مختلفی تشکیل شده است. یکی از قدیمی ترین محلات شهر یزد، محله "فهادان" می باشد. این محله از غرب به محله "کوشکنو" و از شرق به خیابان "امام خمینی" و محله "مالمیر"، از شمال به محله "زنگیان" و از جنوب به محله "بازار نو" و از جنوب غرب به محله "شاه ابوالقاسم" منتهی می شود. کلمه فهادان در لغت به معنای فرد سرشناس و یا دانا می باشد و ریشه در کلمه فهد دارد. این محله به "یوزداران" هم معروف است. دلیل این نامگذاری آن است که بنابر با اسناد تاریخی، سلطان "قطب الدین بن عزرالدین لنگر" که از اتابکان یزد بوده، علاقه زیادی به نگهداری یوز داشته و در گذشته در محل مذکور زندگی می کرده و در همین محل نیز از یوزهای خود نگهداری می کرده است. این محله دارای بناهای تاریخی فراوانی است. قدیمی ترین بنای تاریخی موجود در یزد "بقعه دوازده امام" است که در محله فهادان قرار گرفته است. بقعه دوازده امام از بناهای دوره "سلجوقی" است. "زندان اسکندر" یا همان "مدرسه ضیائیه" مدرسه‌ای است که در مجاورت بقعه دوازده امام واقع گردیده ‌است. این بنا در سال ۶۳۱ هجری قمری توسط عارف معروف "ضیاءالدین حسین رضی" بنا گردید و در سال ۷۰۵ هجری قمری توسط پسرانش "مجدالدین حسن" و "شرف‌الدین علی" تکمیل گردید.




يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.

آسیاب قدیمی آبش احمد
آسیاب قدیمی آبش احمد
مدت ويدئو : 04:09
بازدید : 2544
میدان گنجعلی خان
میدان گنجعلی خان
مدت ويدئو : 03:18
بازدید : 756
طاق بستان
طاق بستان
مدت ويدئو : 04:19
بازدید : 1436
خانه نصیرالملک
خانه نصیرالملک
مدت ويدئو : 04:37
بازدید : 738
بازارشهر جدید اندیشه
بازارشهر جدید اندیشه
مدت ويدئو : 05:55
بازدید : 621
همه ...
کاروانسرای لات
کاروانسرای لات
مدت پادکست : 4:45
بازدید : 1671
خانه بهروزی قزوین
خانه بهروزی قزوین
مدت پادکست : 0:57
بازدید : 1092
عمارت سیگارودی
عمارت سیگارودی
مدت پادکست : 4:48
بازدید : 1395
برج و باروی کاشان
برج و باروی کاشان
مدت پادکست : 2:34
بازدید : 973
سردر قیصریه اصفهان
سردر قیصریه اصفهان
مدت پادکست : 5:13
بازدید : 1057
همه ...
حمام قصلان
حمام قصلان
تعداد تصوير : 4
بازدید : 839
قلعه تاریخی یاوری
قلعه تاریخی یاوری
تعداد تصوير : 16
بازدید : 1814
کاروانسرای لحاف دوزهای کرمان
کاروانسرای لحاف دوزهای کرمان
تعداد تصوير : 12
بازدید : 762
عمارت افضل
عمارت افضل
تعداد تصوير : 8
بازدید : 967
پل معلق مشگین شهر
پل معلق مشگین شهر
تعداد تصوير : 12
بازدید : 3765
همه ...