آستان مقدس امامزاده سید جمال (علیه السلام)

در حال بارگذاری ...ویدیو

31 خرداد 1394

امامزاده جمال تبریز زیارتگاهی است که در مسجد حاجت ، در راسته کوچه واقع شده است. این زیارتگاه مرقد امامزاده موسی معروف به سید جمال از اولاد امام موسی بن جعفرعلیه السلام است.آرامگاه در زیر گنبد نسبتاً بزرگی واقع شده و پا طاق مقرنسی دارد که روی آن صندوق چوبی زیبایی نهاده اند .دو کتیبه مرمرین سنگ قبر نیز در این بقعه به چشم می خورد که یکی متعلق به قبرآخوند ملا احمد مدرس و دیگری مربوط به قبر شیخ عبدالغفار است. نسب : این امامزاده با پنج واسطه به حضرت امام موسى بن جعفر (ع) منتهى میشود که از قرار ذیل است: ابوالحسن موسى بن جعفر الجمال بن محمد بن ابراهیم الیمانى بن محمد بن عبید الله الام موسى الکاظم(ع) سیدى جلیل القدر و ملقب به ابوالحسن اعزج بوده و به فضل و دانش مشهور و اهالى تبریز این امامزاده را امامزاده جمال،امامزاده موسى، امامزاده کهنه، امامزاده راسته کوچه و صاحب طوق نیز میگویند. توضیحات : بقعه متبرکه امامزاده ابوالحسن موسى الجمال(ع) در محله سنجران (راسته کوچه) و نزدیک مسجد جامع تبریز و در کنار یک مسجد کوچک بنام مسچد حاجت و گورستان کوچکى که اکنون به مدرسه تبدیل شده است قرار دارد. نادر میرزا در کتاب تاریخ و جغرافى دار السلطنه تبریز مینویسد : بقعه امامزاده سید جمال معروف به ( امامزاده کهنه) در غرب شهر به مسافت سه هزار قدم از سید حمزه واقع است. انطور که در کتب انساب ذکر گردیده است نسب این امامزاده با پنج واسطه به حضرت امام موسى بن جعفر (ع) منتهى میشود که از قرار ذیل است: ابوالحسن موسى بن جعفر الجمال بن محمد بن ابراهیم الیمانى بن محمد بن عبید الله الام موسى الکاظم(ع) سیدى جلیل القدر و ملقب به ابوالحسن اعزج بوده و به فضل و دانش مشهور و اهالى تبریز این امامزاده را امامزاده جمال،امامزاده موسى، امامزاده کهنه، امامزاده راسته کوچه و صاحب طوق نیز میگویند. او بر نواحى آذربایجان غلبه پیدا کرد و پس از مدتى اسیر شد و برگرن او زنجیر انداختند و در همان حال هفت سال در زندان محبوس بود از این رو او را صاحب طوق میگویند. او داراى سه پسر و یک دختر به اسامى : ابو جعفر محمد، على و عبدالله بود. برخى فرزند ذکور جهارمى به نام حسن را براى او افزوده اند و قائل به تداوم نسل او شده اند بطوریکه کنیه ابوالحسن را اشاره به این معنى میدانند و نام دختر او فاطمه بود و همسر ایشان از اولاد امام حسن مجتبی(ع) به شمار میرفت. پدرش از سادات جلیل القدر و مکه و مکنى به ابوالقاسم به جهت زیبایى زیاد صورت به جمال معروف بود . او محدثى عالیمقام و عالمى بزرگوار و دانشمندى از سلاله رسول خدا بود. ایشان تولیت سادات مکه را به عهده داشت و ملقب به احمر عینه (دو چشم قروز) بود. بخش مرکزی آدرس : بقعه متبرکه امامزاده ابوالحسن موسى الجمال(ع) در محله سنجران (راسته کوچه) و نزدیک مسجد جامع تبریز و در کنار یک مسجد کوچک بنام مسچد حاجت و گورستان کوچکى که اکنون به مدرسه تبدیل شده است قرار دارد. شاید قدیم ترین کتابی که در خصوص ایشان سخن گفته روضات الجنان باشد. حافظ حسین کربلایی در مورد مزار وی می نویسد: «مرقد و مزار آن چراغ دودمان مصطفی و مرتضی، صاحب الطوق، امامزاده ابوالحسن موسی ـ علیه و علی آبائه الطاهرین صلوات الله الملک العلی ـ در محله ی سنجاران است و مشهور و معروف به امامزاده ... حقیقت حال این مزار این است که در کتب بحور انساب مذکور و مسطور است که امامزاده ابوالحسن موسی صاحب الطوق، در زمان القائم بامرالله عباسی که بیست و ششم شخص است از خلفای عباسی و اول دولتش در ذی الحجه 422 ق و آخر دولتش سال 467 وقوع یافته، چنانچه چهل و پنج سال حکومت کرده باشد، از استیلا و خوف او، امامزاده مذکور در شهور سنه اثنتین و ثالثنی و اربعمائة به آذربایجان تشریف شریف ارزانی فرموده اند و در آن دیار داعی حق را لبیک گفته و رخ در نقاب خاک کشیده است.» کربلایی در بخشی دیگری از نوشته خود به زمان شهرت آن بقعه، به «امامزاده موسی» در زمان شاه اسماعیل صفوی اشاره کرده است. ملا محمد امین حشری صاحب بقعه را با عناوینی چون «امامزاده جمال» و «صاحب طوق» یاد نموده، می نویسد: «مزار لازم الانوار امامزاده موسی بن جعفر جمال، علی ما هو المشهور درمحله ی سنجران واقع است... آن حضرت را «امامزاده جمال» می گفتند و جهتش آنکه پدر بزرگوار آن عالی مقدار چون جدّ بی همال عدیم المثال به غایت جمیل بوده است و بعضی ایشان را امامزاده موسی «صاحب طوق» می گفته اند از آن جهت که آن معصوم مظلوم در دست کفار نابکار اسیر و گرفتار گشته و طوق زنجیر در گردن او نهاند.» سید محمدرضا طباطبایی ضمن تکرار مطالب حشری و با استناد به عمدة الطالب ایشان را «ابن الاعرابی» معرفی کرده و درباره ی علت عزیمت وی به آذربایجان نوشته است: «آن جناب را «ابن الاعرابی» می گفتند، از برای آن که جناب در میان اعراب بادیه، نشو و نما یافته بود و اکثر قشون که به دار السلطنه ی تبریز آورده بود، اعراب بود... آن بزرگوار در زمان بنی عباس با لشکر بسیار به تبریز آمد و بیشتر شهرها و قلعه های آذربایجان را تصرف کرد و بعد از غلبه و تسخیر آذربایجان دشمنان بر آن امامزاده غلبه کرده و در تبریز به دست کفار نابکار اسیر و گرفتار شد و طوق و زنجیر در گردن مبارکش نهادند و به مدت هفت سال حبسش کردند.» نادر میرزا با استناد به نوشته ی عموزاده اش فقط به اسم و محل امامزاده اشاره کرده و سپس به توصیف بنا پرداخته است. او می نویسد: «بقعه ی امامزاده سید جمال الدین معروف به «امامزاده کهنه» در محله ویجوی در غربی شهر به مسافت سه هزار قدم از سید حمزه واقع است.» همانطور که در مطالب حافظ حسین کربلایی آمده، پیدا شدن مزار امامزاده سید جمال (علیه السلام) و حسب و نسب ایشان، توسط درویش شیخ اویس در دوره ی صفویه صورت گرفته است. درویش اویس با توجه به قرائن ذکر شده، احتمال داده که مزار موجود در راسته کوچه مربوط به امامزاده موسی باشد. پس از ایشان گروهی از محققان بر اساس تحقیقاتی که انجام داده اند، ایشان را با چهار واسطه، امامزاده ابوالحسن موسی بن جعفرالجمال بن محمدبن ابراهیم بن محمد الیمانی أو الیمامی بن عبیدالله بن الامام موسی الکاظم (علیه السلام) معرفی کرده اند و اسرار علیشاه وی را از فرزندان جمال الدین هارون بن موسی بن جعفر (علیه السلام) ثبت کرده است. آیت الله سید مهدی مرعشی نجفی متولی و امام جماعت آستان مقدس امامزاده سید جمال (علیه السلام) در اثر جداگانه ای که در خصوص امامزاده سید جمال منتشر کرده، نسب شریف ایشان را به نقل از کتاب های نسب شناسی بررسی کرده است. امامزاده سید جمال (علیه السلام) دارای اولاد و نوادگانی در شروان بوده که بعضی از آنها نظیر سید احمدحسین حسنی موسوی باب الابوابی ملقب به «بدرالدین» و مشهور به «لاله ای» سرسلسله ی سادات لاله در ردیف عرفا و علما بوده اند. وی از شروان کوچ نمود و در تبریز ساکن شد امامزاده ابوالحسن موسی بن جعفر الجمال مشهور به «سید جمال» می باشند. السَّلامُ عَلَیکَ اَیُّهَا السَّیِّدُ الزَّکِیُّ، اَلطّاهِرُ الوَلِیُّ، وَالدّاعِی الحَفِیُّ؛ اَشهَدُ اَنَّکَ قُلتَ حَقّاً، حَقّاً، وَنَطَقتَ حَقّاً وَصِدقاً، وَدَعوتَ اِلی مَولایَ وَمَولاکَ، عَلانِیَةً وَسِرًّا، فازَ مُتَّبِعُکَ، وَنَجا مُصَدِّقُکَ، وَخابَ وَخَسِرَ مُکَذِّبُکَ، وَالمُتَخَلِّفُ عَنکَ، اَشهَد لی بِهذهِ الشَّهادَةِ، لِاَکونَ مَنَ الفائِزینَ بِمَعرِفَتِکَ وَطاعَتِکَ، وَتَصدیقِکَ وَاتِّباعَکَ، وَالسَّلامُ عَلَیکَ یا سَیِّدی وَابنَ سَیِّدی. اَنتَ بابُ اللهِ المُؤتی مَنهُ، وَالمَأخوذُ عَنهُ، اَتَیتُکَ زائِراً، وَحاجاتی لَکَ مُستَودِعةً، وَها اَنَا ذا اَستَودِعُکَ دینی وَاَمانَتی، وَخَواتیمَ عَمَلی، وَجَوامِعَ اَمَلی اِلی مُنتَهی اَجَلی، وَالسَّلامُ عَلَیکَ وَرَحمَةُ اللهِ وَبَرَکاتُه. *** سلام بر تو ای آقای پاک و پاکیزه و سرور من و ای دعوت کننده (به حق) به مهربانی، گواهی دهم که تو حق گفتی و به حق و راستی سخن کردی و (مردم را) آشکارا و نهان بسوی مولای من و مولای خودت دعوت فرمودی رستگار شد پیرو تو و نجات یافت تصدیق کننده ات و نومید و زیانکار شد تکذیب کننده ات و آنکس که با تو مخالفت کرد گواه باش برای من این گواهی را تا من بوسیله معرفت و اطاعت تو و تصدیق و پیروی کردنت از زمره رستگاران باشم و سلام بر تو ای آقای من و ای فرزند آقای من توئی درگاه خدا که از آن درآیند و (معالم دین را) از آن بگیرند آمده ام به درگاهت برای زیارت و حاجت های خود را به تو سپرده ام و من اکنون به تو می سپارم دینم و امانتم و سرانجام کارهایم و همه آرزوهایم را تا پایان عمرم و بر تو باد سلام و رحمت خدا و برکاتش. آستان امامزاده سید جمال الدین(علیه السلام) در شهرستان تبریز و در محل قدیمی قبرستان کهنه در محله راسته کوچه (خیابان شهید مطهری فعلی) قرار دارد. بنای امامزاده سید جمال در بافت قدمی شهر واقع شده و با نام هایی همچون «امامزاده موسی»، «امامزاده کهنه» و «امامزاده» راسته کوچه نیز شناخته می شد. بقعه امامزاده سید جمال (علیه السلام) از سه سمت شمال، جنوب و شرق به کوچه های همجوار محدود بوده و از قسمت غربی منتهی به مدرسه دخترانه دانش است. این مدرسه در سال 1391 ش از طرف اداره کل اوقاف و امور خیریه استان تخریب گردید تا طرح توسعه آستان آن امامزاده از ضلع غربی ادامه یابد. تاریخ ساخت نختسین بقعه ی امامزاده سید جمال (علیه السلام) معلوم نیست ولی با توجه به منابع معتبر مزار ایشان پیش از قرن دهم هجری معروف به امامزاده بوده و پس از قرن دهم حسب و نسب ایشان کشف و به کتاب های مربوطه راه یافته است. آیا امامزاده سید جمال از سده های قبل دارای بقعه و بارگاه بوده و یا در سده های اخیر احداث شده است؟ از قرار معلوم بنای بقعه از سده ی یازدهم به بعد ساخته شده و حشری از «گنبد مرقدش به رنگ گنبدفلک نیلگون» خبر داده و طباطبایی هم از گنبد او «بر نوک آسمان نیلگون و کبود» تعبیر آورده است. مساحت بنای قدیمی مشخص نیست، حشری در حوالی مزار از مسجدی به نام «مسجد حاجت» نام می برد. طباطبایی هم بعد از ذکر مطالب حشری در مورد مسجد حاجت مطلبی آورده است. نادر میرزا برخی از مشخصات و طول و عرض مسجد را ذکر می کند و می نویسد: ابتدا که شخص داخل می شود مسجدی است 30 قدم در طول و شش قدم در عرض، و در بالای درِ بیرون مسجد، در روی سنگ مرمر این کلمات را مرقوم کرده اند: «بسم الله الرحمن الرحیم مرقد منور الانوار امامزاده موسی بن جعفر المشتهر به «سید جمال الدین» او به امام همام موسی کاظم (علیه السلام) منتهی می شود، نمّقه حسین الموسوی، سنه 1244.» در انتهای مسجد درِ علیحده نصب کرده اند، و از این در داخل بقعه می شود. بقعه گنبد و صندوق چوبی دارد و در محراب بقعه سنگ سیاهی را به طور گلسازی حجاری نموده اند و در جای محراب به کار برده اند، علامت خطی و آثاری غیر از آنچه گفته شد، ندارد. عبدالعلی کارنگ که از نزدیک بقعه را دیده در مورد ساخت و خصوصیات بنای مسجد و بقعه می نویسد: در ورودی مسجد از سوی شمال است. این در به کفشکن مسجد باز می شود و در رو به روی آن در مسجد قرار گرفته است. در ضلع جنوبی مسجد راهی به زیارتگاه تعبیه گردیده است. مرقد امامزاده درست در زیر گنبد بالنسبه بزرگی واقع شده که پاطاق مقرنسی دارد. روی آن صندوق چوبی زیبایی نهاده اند. صندوق کهنه؛ ولی سالم است. روی آن پرده و پارچه ی سیاهی انداخته اند. در کنار قبر، منبر سه پله ای گذاشته شده است... محراب سنگی مقرنسی نیز در زیارتگاه تعبیه کرده اند که تزییناتی از گل و بوته و اسلیمی دارد و روی آن ها را رنگ زده اند. در حیاط زیارتگاه که گورستان کوچکی است طرح چند قبر مندرس و یک قوچ سنگی سالم دیده می شود. اخیراَ یک در آهنی به جای در پیشین آن که به سوی جنوب باز می شود نهاده اند، کتیبه ای نیز بالای آن نصب کرده اند که مضمونش چنین است: هذا باب البقعة الشریفة لمرقد السید الجلیل النبیل، ابوالحسن موسی الجمال بن ابی القاسم جعفر الجمال بن ابی جعفر محمد بن ابراهیم الیمامی او الیمانی بن عبیدالله بن الامام الهمام موسی بن جعفر (علیه السلام). اما بنای کنونی امامزاده سید جمال (علیه السلام) در مساحتی در حدود 835 متر مربع قرار دارد و از سنگ، آجر، ملاط، گچ، آهن و چوب ساخته شده است. بقعه متشکل از صحن، مسجد حاجت، حسینیه، گنبدخانه، سرویس های بهداشتی زنانه و مردانه و کفشکن است. نمای بیرونی بقعه آجری است و دارای ازاره ای از سنگ مرمر می باشد. دو گلدسته در نمای جنوبی است و در بالای هر کدام پرچم سبزرنگی نصب شده است. محدوده ی صحن با دیوارهایی از سنگ تیشه ای و نرده های آهنی در ضلع جنوبی و شرقی از کوچه های همجوار جدا شده و دو ورودی آهنی از ضلع های شرقی و جنوبی دارد. در ضلع غربی صحن، آشپزخانه و حسینیه قرار دارد که در سال های اخیر ساخته شده است. کف صحن با آسفالت پوشانده شده و یک قوچ سنگی در صحن قرار دارد. ورودی بنا و کفشکن در ضلع شمالی صحن قرار دارد. بر بالای ورودی کفشکن تابلوی سبزرنگی قرار دارد و عبارت «السلام علیک یابن رسول الله، حرم مطهر امامزاده حضرت موسی بن جعفرالجمال» بر روی آن نوشته شده است. در ضلع شرقی کفشکن سرویس بهداشتی قرار داد. در ضلع شرقی کفشکن درِ پیش فضای مسجد، قرار دارد و جنس آن از آلومینیوم بوده و دارای نعل درگاهی قوس شبدری است. در ضلع شمالی پیش فضا درِ قدیم مسجد وجود دارد، در ضلع غربی آن راه پله ای که به انباری منتهی می شود. در ضلع جنوبی پیش فضا مسجد دالانی است که در سمت شرقی دالان، آبدارخانه واقع شده است. مسجد دارای دو ورودی در ابتدا و انتهای دالان بوده و جنس درهای ورودی از چوب با نعل درگاهی قوسی شکل است. مسجد دارای قرنیزی از چوب بوده و سقف آن همچون سقف سایر قسمت های بقعه با طاق اجرا شده و لایه ی بین آجرها دارای بندکشی است. مسجد دارای شش پنجره از نمای شرقی و چهار پنجره از نمای غربی است. نعل درگاهی آنها قوس شبدری کُند بوده و از حفاظ آهنی برخوردارند. محراب مسجد با کاشی هفت رنگ اجرا شده و آیه ی شریفه 144 سوره مبارکه بقره در زمینه لاجوردی کاشی کاری شده است. در دو طرف محراب دو در چوبی قرار دارد که به گنبدخانه باز می شوند. ورودی غربی مخصوص بانوان و ورودی شرقی از آن آقایان است. گنبدخانه دارای قرنیز چوبی و گنبدی آجری است. سطح درونی گنبد مقرنس کاری و رنگ آمیزی شده است. محراب مقرنسی گنبدخانه سنگ قبری با خط نستعلیق جلی در ترنج های بیضی شکل به دیوار نصب شده است. ضریح آلومینیومی به ابعاد 1/90×1/25 متر در زیر گنبد قرار دارد. روی ضریح با پارچه ی سبزرنگی پوشانده شده و به علت پوشیده بودن روی قبر عبارات سنگ قبر معلوم نشد. بر روی قبر دو شمعدانی قرار دارد. در داخل بقعه یک تابلوی بزرگی است که حاوی مکتوبه ای از آیت الله حاج شیخ هدایت الله غروی تبریزی در مورد تکریم و احترام و تأیید نسب نامه ی امامزاده سید جمال (علیه السلام) است. آستان مبارکه امامزاده سید جمال (علیه السلام) در سال 1374 ش با حمایت آیت الله سید مرتضی مرعشی نجفی با همکاری های جناب آقای مهندس عبدالعلی زاده استاندار وقت و با همت متولی سخت کوش امامزاده، آیت الله سیدمهدی مرعشی نجفی به سبک سنتی تعمیر و مرمت گردید و هم اینک از امکانات خوبی برخوردار است. هم اکنون آستان مقدس امامزاده سید جمال (علیه السلام) یکی از مراکز بسیار باصفا و معنوی شهرستان تبریز بوده و زائران در مناسبت های دینی در طول سال و ایام هفته در آنجا حضور می یابند و به زیارت می پردازند. استان آذربایجان شرقی ـ شهرستان تبریزـ شهر تبریز، خیابان شهید مطهری




يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.

امامزاده شعیب
امامزاده شعیب
مدت ويدئو : 05:43
بازدید : 418
بقعه سید ضیاء الدین
بقعه سید ضیاء الدین
مدت ويدئو : 04:52
بازدید : 518
مسجد سنگان
مسجد سنگان
مدت ويدئو : 03:45
بازدید : 1071
مدرسه سپهسالار
مدرسه سپهسالار
مدت ويدئو : 04:49
بازدید : 1033
امامزادگان اسحاق و علی (ع)
امامزادگان اسحاق و علی (ع)
مدت ويدئو : 01:44
بازدید : 606
همه ...
امامزاده احمد
امامزاده احمد
مدت پادکست : 4:30
بازدید : 1104
مسجد ولیعصر (مسجد ملا)
مسجد ولیعصر (مسجد ملا)
مدت پادکست : 2:20
بازدید : 839
آستان مقدس امامزاده ابراهیم (بخشی) (ع)
آستان مقدس امامزاده ابراهیم (بخشی) (ع)
مدت پادکست : 28:19
بازدید : 479
مسجد ملک
مسجد ملک
مدت پادکست : 2:30
بازدید : 1293
امامزاده داوود(ع) تهران
امامزاده داوود(ع) تهران
مدت پادکست : 4:51
بازدید : 575
همه ...
سقا خانه ارباب میرزا
سقا خانه ارباب میرزا
تعداد تصوير : 8
بازدید : 810
امامزاده عبدالله
امامزاده عبدالله
تعداد تصوير : 12
بازدید : 4998
مسجد خانعلی سمیرم
مسجد خانعلی سمیرم
تعداد تصوير : 5
بازدید : 1475
قران نوگل مریوان
قران نوگل مریوان
تعداد تصوير : 6
بازدید : 2528
آرامگاه پیر مرادآباد
آرامگاه پیر مرادآباد
تعداد تصوير : 8
بازدید : 412
همه ...