بیننده گرامی، شما هم می توانید عکس ها و آثار صوتی و تصویری مورد علاقه خود را در نگاه به اشتراک بگذارید. لطفا از اینجا
(http://negahmedia.ir/member)
شروع کنید

خانه | شهر ها | روستاها | اماکن زیارتی | اماکن تاریخی | جاذبه های طبیعی | موزه ها | فرهنگ محلی | صنایع دستی | مشاهیر استان



استان قم / اماکن تاریخی / آب انبار شاد قلی خان

بازدید : 2164
13 آبان 1392
100 / 0.6
 

آب انبار شاد قلی خان مربوط به دوره قاچار است و در قم ضلع جنوبی فاز چهارم ، خیابان 45 متری عمار یاسر واقع شده است .کاوش‌های باستان شناسی در محوطه شادقلی قم نشان داد این محوطه می‌توانست یکی از مهمترین اسناد سکونت انسان ۶ هزار سال پیش در شهر قم باشد. هم اکنون این محوطه باستانی به طور کامل تخریب شده است. در ادامه فعالیت‌های عمرانی شهرداری در محدوده بافت تاریخی قم، محوطه باستانی شاد قلی با آثاری متعلق به هزاره چهارم پیش از میلاد به طور کامل تخریب شد. این محوطه باستانی هنگام انجام عملیات حفاری توسط شهرداری قم، که به منظور بازگشایی مسیر تردد در محدوده بافت تاریخی انجام می‌گرفت کشف شد. از آن زمان تا امروز به رغم تاکید اداره میراث فرهنگی و گردشگری قم بر لزوم حفاظت از این محوطه باستانی هربار بخشی از آن تخریب می‌شد تا این که چندی پیش به طور کامل تخریب شد. پس از شناسایی این محوطه باستانی و کاوش‌هایی که به مدت ده روز به طول انجامید مشخص شد که این محوطه باستانی به هزاره چهارم پیش از میلاد تعلق دارد و احتمالاً اقوام ساکن در قلی درویش در نتیجه بالا آمدن آب قمرود حدود ۱۰۰۰ سال در این محدوده زندگی کرده‌اند. این یافته‌ها، برنامه کاوش را به فصل دوم موکول کرد اما تغییرات به وجود آمده در پژوهشکده باستان شناسی فصل دوم کاوش را به تاخیر انداخت. محوطه شادقلی یکی از مهمترین اسناد سکونت انسان ۶ هزار سال پیش در شهر قم بود و نشان می‌داد این شهر تاریخی پیش از شکل گیری در قرن سوم هجری قمری و در کنار حرم حضرت معصومه (س) دارای سکونت بوده است. اگرچه مکاتبه‌های بسیاری برای جلوگیری از تخریب محوطه شادقلی انجام گرفت اما از آنجا که هماهنگی لازم میان مسئولان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و دستگاه‌های مسئول در استان برای حفاظت از این تپه باستانی وجود نداشت. و نیز توصیه‌ها و دستورات نامه‌های اداری اجرایی نشد و پیگیری نکردن سازمان میراث فرهنگی قم، این محوطه ۶ هزار ساله بافت تاریخی به طور کامل تخریب شد. تپه شادقلی خان در محله چهار مردان شهر قم، در مرکز بافت تاریخی این شهر (خیابان انقلاب فعلی)، کوچه ۱۷،( ابتدای دروازه قلعه) قرار دارد. موقعیت این تپه بر مبنای اطلاعات GPS عبارت است از 9 ,۴۰/53o50o://N و6، ۰۴/ 34o 38://E از ارتفاع و وسعت واقعی تپه شا دقلی خان اطلاع دقیقی در دست نیست زیرا این تپه، از دوره قاجاریه به مرور تسطیح شده و در محل آثار، واحدهای مسکونی و تجاری احداث شده است. در حال حاضر نیز در محل اصلی تپه، به دلیل اجرای فاز ۴ عمار یاسر، یک گود عظیم به طول شمالی جنوبی ۱۰۰ متر و پهنای شرقی- غربی ۵۰ متر و عمق حدود ۶تا۸ متر ایجاد شده که با توجه به اهداف پروژه مذکور ابعاد و عمق این گود به طور روزافزون در حال افزایش است. اما با توجه به مطالعات میدانی انجام شده و شواهد سطح الارضی بویژه توپوگرافی فعلی محل اثر به نظر می‌رسد تپه شادقلی خان شامل دو تپه شرقی- غربی به فاصله حدود ۵۰ متر بوده که در حد فاصل این دو تپه، یک مسیل یا نهر جاری بوده است. با اتکا به مطالعات میدانی به نظر می‌رسد وسعت تپه‌های شادقلی خان در مجموع حدود ۲۰۰ متر در جهت شمالی- جنوبی و حداقل ۳۰۰ متر در جهت شرقی- غربی بوده و با توجه به این که تا عمق زیر سطح خیابان مملو از لایه‌های فرهنگی و بقایای استقراری است بایک برآورد حدودی بر مبنای وسعت ریشه تپه و مثلث بندی و ایجاد خط تراز به نظر می‌رسد حداقل ارتفاع تپه‌های شادقلی خان حدود ۶-۵ متر بالاتر از سطح زمین‌های اطراف بوده است. در حال حاضر نیز که در محل آثار شادقلی خان چند خیابان احداث شده است، وجود پستی و بلندی و شیب‌های شرقی – غربی و شمالی- جنوبی خیابان‌ها که گاه اختلاف ارتفاعی حدود ۲ متر دارند، نشان می‌دهد که بخشی از برجستگی‌های اصلی تپه هنوز در زیر آسفالت خیابان‌ها برجای مانده است. محله چهارمردان یکی از هسته‌های اصلی قم است. که بخش مهمی از بافت تاریخی این شهر را در بر گرفته است و گذر شادقلی خان در مرکز آن قرار دارد. تا پیش از گسترش وسیع تخریب‌ها در بافت تاریخی قم، تعداد زیادی بناهای تاریخی که عموماً متعلق به دوره قاجاریه و پهلوی اول بودند در این محل وجود داشت که متأسفانه امروزه بخش اعظم آن بطور کامل منهدم شده است. در حال حاضر در ضلع شرقی تپه شادقلی خان ۲ بنای ثبتی دوره قاجاریه واقع شده است، یکی منزل حاج باقر روحانی، و دیگری آب انبار شادقلی خان نکته حائز اهمیت در این دو اثر اینست که این دو تقریباً بر روی عرصه شرقی تپه شادقلی خان واقع شده است و در واقع پیش از شناسایی تپه شادقلی خان، تمامی محدوده تپه شادقلی خان به عنوان حریم و اعیان آثار ثبتی مزبور معرفی شده بود که متأسفانه مجریان فاز ۴ عمار یاسر به هیچ یک از ضوابط حریم آثار ثبتی مزبور توجهی نکرده‌اند. تشریح نتایج برش لایه نگاری نتایج بدست آمده از برش لایه نگاری، وجود ۳ دوره فرهنگی را در تپه شاد قلی خان مشخص نمود. جدید ترین دوره استقراری که از عمق ۰صفرتا۲۵۰ سانتیمتری نسبت به سطح آسفالت خیا بان شناسایی شد لایه‌های استـقراری دوره قاجار یه و پهلوی اول است که بخش مهمی از بافت تاریخی گذر شاد قلی خان و محله چــهار مردان را در بر می‌گیرد. در حال حاضر در ضلع جنوبی عرصه تپه شادقلی خان دو بنای قاجاری که به ثبت آثار تاریخی رسیده وجود دارد، شامل منزل حاج باقر روحانی و آب انبار شاد قلی خان دوره دوم در لایه نگاری شادقلی خان معرف دوره ایلخانی است. دوره سوم در لایه نگاری شادقلی خان، معرف دوره تاریخی ساسانی است. با توجه به برش لایه نگاری همچنین سکشن شمالی گود بزرگ و نحوه گسترش، امتداد و قرارگیری لایه‌های استقراری دوره‌های مختلف، به نظر می‌رسد اولاً استقرارهای پیش از تاریخی (دوره سیلک ( III بیشتر در ضلع جنوبی تپه شادقلی خان مستقر بوده‌اند و استقرارهای دوره تاریخی عموماً در ضلع شمالی این تپه مستقر بوده‌اند.

کلمات کليدي :
يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.
 
قلعه سنگی علی آباد
قلعه سنگی علی آباد
مدت ويدئو : 04:38/1
بازدید : 1626
پل طایقان
پل طایقان
مدت ويدئو : 04:17/1
بازدید : 1443
خانه تاریخی ملاصدرا
خانه تاریخی ملاصدرا
تعداد تصوير : 16
بازدید : 1584
بازار نو و تیمچه قم
بازار نو و تیمچه قم
مدت ويدئو : 05:56/1
بازدید : 2696
پل عسگرآباد
پل عسگرآباد
مدت ويدئو : 04:33/1
بازدید : 1195
پل روس ها
پل روس ها
مدت ويدئو : 04:43/1
بازدید : 1364
خانه تاریخی یزدان پناه
خانه تاریخی یزدان پناه
مدت ويدئو : 04:38/1
بازدید : 2615
پل آهنچی
پل آهنچی
مدت ويدئو : 04:52/1
بازدید : 1528
کاروانسرای علی آباد
کاروانسرای علی آباد
مدت ويدئو : 05:53/1
بازدید : 2777
پل دلاک
پل دلاک
تعداد تصوير : 4
بازدید : 1342


برج میلاد
برج میلاد
مدت ويدئو : 00:53/1
بازدید : 490
مجموعه تفریحی ائل گلی
مجموعه تفریحی ائل گلی
مدت ويدئو : 01:38/1
بازدید : 717
کاروانسرای شاه عباسی
کاروانسرای شاه عباسی
مدت ويدئو : 02:49/1
بازدید : 2509
پل شاپوری
پل شاپوری
مدت ويدئو : 4:41/1
بازدید : 346
خانه تاریخی شریعت
خانه تاریخی شریعت
مدت پادکست : 2:12
بازدید : 480