شیخ محمّدباقر زند كرمانى

در حال بارگذاری ...ویدیو

03 فروردين 1399

شیخ محمّدباقر زند كرمانى متوفّى 1389 هجرى قمرى. عالم فاضل، فقیه واعظ، مجتهد برجسته از شاگردان عبدالكریم حائرى مؤسس حوزه‏ى علمیه‏ى قم و از روحانیون آگاه به علوم جدید و آشنا به چند زبان خارجى بود. وى نماز عید فطر را با جمعیّت زیادى از نمازگزاران در مصلاى تخت فولاد برگزار مى‏نمود. ایشان باعث و بانى خدمات اجتماعى ارزشمندى همچون تأسیس بیمارستان در شهر اصفهان است. از جمله آثار او مى‏توان به: الف) رساله فقه استدلالى در احكام آبها ب) الفیوضات اللامعة ج) امارة الولایة د) رساله در تاریخچه‏ى نفت اشاره نمود. محمدباقر زندكرمانی فرزند حاج آقا رضا در سال 1312ق در شهر كرمان به دنیا آمد. پدرش شخصی باتقوا، متواضع و بسیار مهربان بود. شیخ محمدباقر از طایفة زندیه و از احفاد صادق خان- برادر كریم خان زند- بود و نسب وی محمدباقر بن رضا بن حسن بن عبدالغنی خان بن مسعود خان بن صادق خان بن ایماق خان زند است(زند كرمانی، ص82). وی اولین گامهای تحصیلی را در مكتب خانه های قدیمی كرمان برداشت. مدتی تفسیر تورات را نزد ملا یوسف یهودی خوانده و فارسی قدیم را نزد یك زردتشتی كه موبد یا هیربد بود -به نام خداداد - فرا گرفت و گاتها را توسط همان استاد آموخت. همچنین اناجیل را نزد یكی از كشیشان پروتستان آموخت. وی پس از این به محضر درس احمد بهمنیار در مدرسة سعادت راه یافته و تحصیل نزد این استاد موقعیت بسیار مساعدی جهت شكوفایی استعدادهایش را به همراه داشت. شیخ محمدباقر شش كلاس ابتدایی را در مدرسة سعادت كرمان گذراند و سپس به مدرسة شهاب وارد شد. وی نزد محمدجواد كرمانی، برادر بهمنیار، تبصره و شرایع و درس فقه را فراگرفت. در مدرسة ملی از محضر آقا میرزا شهاب الدین كرمانی استفاده نمود. همچنین، استحضار و تكمیل ادبیات عرب و مقامات حریری را هم نزد حاج سید محمدباقر زنوزی فراگرفت. از دیگر اساتیدش در مقدمات، به استاد رضوی كرمانی می توان اشاره كرد. وی پس از گذراندن این دروس، در مدرسة انگلیسی ها ثبت نام نمود تا از این طریق علاوه بر فراگیری زبان انگلیسی، علوم و فنون جدیدی را نیز فرا گیرد. در آنجا با علوم شیمی، فیزیك، طب و جغرافیا نیز تا حدی آشنا شد. طب را نزد آقا میرزا علیرضا حكیم فرا گرفتند. در این دوران همچنین با مسیحیان و پیروان ادیان دیگر در این مدرسه مباحثات مذهبی بر پا می كرد (زاهد نجفی، ص19-43؛ نیك پور، ص391-394). آیت الله زندكرمانی پس از آن به سال1343ق برای تكمیل علوم حوزوی خود به اصفهان مهاجرت نمود و از محضر بزرگانی همچون شیخ محمدحسین فشاركی*، میر محمدصادق مدرس خاتون آبادی*، میر سید علی نجف آبادی*، میرزا ابوالهدی كلباسی* استفاده نمود. وی همچنین سفری به عتبات عالیات نمود و از محضر درس سید ابوالحسن اصفهانی استفاده كرد. اما به دلیل ضعف بنیه و گرمای آن منطقه به دستور آیت الله اصفهانی به قم مهاجرت نمود و مدت هفت سال از درس آیت الله العظمی شیخ عبدالكریم حائری استفاده نمود. در این مدت وی همدرس امام خمینی و استاد محمود شهابی در درس آیت الله حائری بود( زاهد نجفی، ص44-45). آیت الله زندكرمانی در سفر دوم خود به عتبات عالیات مدتی از محضر شیخ محمدحسین كاشف الغطاء به بهره گیری علمی و اخلاقی پرداخت و از جانب ایشان تأییدی مبنی بر حصول به مراتب والای اجتهاد دریافت نمود. مراتب علمی و ایمانی آیت الله زند كرمانی، همچنین از جانب علمای بزرگ دیگر نظیر سید محمدباقر قزوینی، آقا میرزا آقا اصطهباناتی، سید جمال الدین گلپایگانی، شیخ آقا بزرگ تهرانی، ملا محمدحسین فشاركی، شیخ عبدالكریم حائری، سیدابوالحسن اصفهانی، میر محمدصادق مدرس خاتون آبادی، شیخ عباس قمی، شیخ موسی خوانساری و حاج سید احمد صفایی خوانساری مورد تأیید قرار گرفت( زاهد نجفی، ص30-52؛ انصاری قمی، ج2، ص726؛ جواهری، ص7؛ بلاغی، ص5-6). ایشان همچنین سفرهایی به تهران و مشهد مقدس نمود و سرانجام مجالست با آخوند شیخ محمدحسین فشاركی را ترجیح داده، در اصفهان در محلة طوقچی رحل اقامت همیشگی افكند و با دختر شیخ محمدجعفر فشاركی ازدواج نمود. ایشان بارها روی منبر گفت: «چون مردم اصفهان را از مردم سایر بلاد ایران باهوش تر تشخیص دادم، لذا به این دیار آمدم تا باقیماندة عمر خود را در میان شما مردم شریف و هوشمند به سر آرم»(طلایی، ص2). فعالیتهای علمی و اجتماعی؛ شیخ محمدباقر زندكرمانی در اصفهان به تدریس در مدرسة ذوالفقار، وعظ و ارشاد و اقامة جماعت در مسجد جامع مشغول شد. از كتب و مواد درسی كه ایشان تدریس می نمود، كتاب قانون بوعلی سینا و شرح لمعه و شرایع و تدریس تفسیر مجمع-البیان را می توان اشاره كرد. از شاگردان ایشان بزرگانی همچون: میرزا عنایت الله نجفی، شمس الدین تاج اصفهانی، سید محمدعلی روضاتی( صاحب اجازه از وی)، سید عبدالحجت بلاغی( صاحب اجازه از وی)، سید محمد قهدریجانی( صاحب اجازه از وی) بودند. وی در امر تدریس بسیار مسلط بوده، به طوری كه درس را بسیار دقیق و تحقیقی بیان می كرد. ابتدا متن درس را می خواند و بعد آن را معنی می نمود و اگر این متن شرح و یا شارحی داشت، قول آن را هم نقل می نمود(زاهد نجفی، ص92). مهارت اصلی ایشان در امر تدریس قرآن بود. اشخاص زیادی از جمله آیت الله سید اسماعیل هاشمی و برادر ایشان، شیخ احمد ربانی، سید ابوالفضل صفوی ریزی، شیخ حیدرعلی كاشانی، شیخ نعمت الله صالحی، شیخ نصرالله صالحی و ابراهیم جواهری از تفسیر قرآن ایشان استفاده می كردند. وی در میان تفاسیر شیعه« مجمع البیان» را تدریس می كرد و تسلط كاملی بر آن داشت و متن عربی آن را مثل یك كتاب فارسی راحت و سلیس می خواند و معنی می كرد(همان، ص84-99). از فعالیتهای علمی دیگر وی شركت در كنگره های مختلف از آن جمله كنگرة اتم شناسی تهران به دعوت دكتر محمود حسابی، شركت در كنگرة نفت در تهران و سخنرانی ایشان به زبان انگلیسی در ایام ملی شدن صنعت نفت بود كه موجب بهت و حیرت شركت كنندگان گردیده بود. افراد خارجی ای كه سوالاتی دربارة اسلام و مسلمین داشتند یا به ایشان رجوع می نمودند و ضمن بحث از راهنمایی وی بهره-مند می گشتند. از اقدامات عام المنفعه و خیریة ایشان به موارد ذیل می توان اشاره كرد: تأسیس انجمن دین و دانش، بنیانگذاری اولیة بیمارستان عسكریه، وقف كتاب جهت آستان قدس رضوی، نامه نگاری به مقامات رژیم پهلوی و بازگشایی مسجد جامع عباسی اصفهان كه سالها بر روی نماز گذاران بسته بود، ترویج نماز جماعت در مسجد جامع عباسی پس از سالها ویرانی و تعطیل جماعت در آن، تعمیر مدرسه ذوالفقار، ساخت زایشگاه نرجس خاتون، تعمیر و احیای مصلی تخت فولاد جهت برپایی مراسم نماز عیدفطر كه با شكوه خاصی توسط ایشان برگزار می-شد، احیای مساجد اصفهان از جمله باغ قوشخانه، پیرپالان دوز، جویباره، بازپس گیری حجره های امام زاده هارونیه و غیره( زاهد نجفی، ص84-129؛ بلاغی، ص5-6). تألیفات؛ كتب زیر از تألیفات اوست: « فیوضات الّامعه فی حال الكتب اربعه»( نسخه خطی به خط مؤلف موجود در كتابخانه آیت الله مرعشی نجفی به شماره4923 و 7336)؛ « نبذة فی تحقیق كتاب قرب الاسناد و مولّفه و اخباره»؛ « رفع النّزاع من البین فی الصّلح المقصود منه الفرار عن الدّین» ( سه مورد اخیر در ضمن كتابی به نام رسائل به سال 1365ق به چاپ رسیده است)؛ « امارة الولایة»، مطبوع در اصفهان؛ « تاریخ مختصر نفت در دنیا»، مطبوع در اصفهان؛ « رسالة فقه فارسی»، در احكام آبها، مطبوع در تهران؛ « سوانح ایام عمری»، مفقود؛ « ترجمة خطبة الغدیر»؛ به فارسی (مهدوی، ج2، ص96) ، « مقایسة اسلام با ادیان»، مفقود؛ « فلسفة احكام»، مفقود؛ « اثبات الامامه عن طریق اهل السنه و الجماعه»، مفقود؛ « رساله در وقت و قبله استدلالی»، مفقود؛ « رساله در نژاد شناسی»، مفقود. اوصاف؛ زند كرمانی عالمی آگاه به زمان و متعهد و مسؤول بود و برای ترویج شریعت و امر به معروف و نهی از منكر تلاش فراوانی به عمل می-آورد. وی در برخی از مجالس به وعظ و خطابه می پرداخت و با بیانات مستدل و عالمانة خود به مردم درس اخلاق می آموخت و اصول عقاید و احكام دین را برای آنان روشن می ساخت. وی نسبت به علما، از جمله حاج آقا صدركوپایی* از حكمای درجه اول اصفهان فوق العاده ارادت داشت. با اینكه آن جناب هیچ اسم و عنوانی نداشت، بسیار اهل مطالعه و تحقیق بوده و همیشه تأكید به علم و سوادآموزی مردم داشت. می فرمود: تا ملت دنبال علم نرود و دانشمند نشود، انتخابات و مبارزات برای اصلاح كارها فایده ندارد. مردی بسیار شجاع و مهربان با خانواده بود. از وجوهات استفاده نمی كرد و اگر هم كسی می خواست به ایشان وجوهات بدهد، می فرمود پیش خودت باشد و شخص نیازمند را به آن فرد حواله می كرد. ایشان برای تأمین هزینة زندگی خود با استفاده از سرمایة موروثی خود به تأسیس كارگاه بافندگی به نام ( تریكوتار) در سرای گلشن بازار بزرگ اصفهان اقدام نمود. ریا در زندگی او نبود و مبنای ارادت ایشان به اشخاص میزان اخلاق آنان بود. تبلیغ اسلام را لازم تر از ترویج اسلام در میان مسلمانان می دانست و تنها راه رستگاری مسلمانان را در جمع دین و دانش عنوان می كرد. خود را وقف مردم می داشت و كوتاهی كردن در كارهای مردم را جایز می شمرد. هر چه به نظرش درست می رسید، بیان می كرد و انجام می داد و به هیچ وجه تابع جو حاكم نبود(زاهد نجفی، ص135-164). فعالیتهای تبلیغی ایشان عبارت است از تفسیر و بیان اصول عقاید در اغلب شب ها بود. تصحیح متن و ترجمة ساده و سلیس وی از خطبة غدیریة پیامبر اكرم(صلی الله علیه و آله) مأخذ شعر معروف صغیر اصفهانی گردید. همچنین اقامت چهل روزه در آبادان و بیان حقایق اسلام و فلسفة احكام در سال 1322ش و رد ّ شبهات كسروی در آن زمان و بیش از چهل سال منبرهای روشنگرانة عمیق علمی ایشان در میان مردم اصفهان. فعالیتهای ایشان در اصفهان موجب ایجاد بعضی مخالفت ها با او می شد كه دلایل آن را می توان چنین بر شمرد: 1- حسادت به ایشان. زیرا جامعه را به خوبی می شناخت و در اثر آگاهی به علوم جدید، افراد را جذب می كرد. 2- هر وقت حال توجه و گریه نداشت، روضه نمی-خواند. لذا متهم به بی اعتنایی ولایت شد. 3- مبارزه با خرافات، تحریفات، بدعتها مثل روضه خوانی های دروغ، توسل جستن به درخت یا قمه زدن؛ 4- مخالفت با كسانی كه قباحت و زشتی حكومت ظلم و جور را با همكاری و تأیید خود از بین می بردند؛ 5- رك گویی و انتقاد از اشتباهات افراد؛ 6- درك نكردن افكار و روحیاتش از طرف بعضی افراد؛ 7- مخالفت با منبری های بی سواد و بعضاً مدعی؛ 8- محبوبیت زیاد در میان جوانان و تبلیغ سوء دستگاه حكومت جهت جلوگیری از جذب جوانان، روشنی بینی و آگاهی به سیاست های روز در دنیا (همان، ص129-135). فعالیتهای سیاسی؛ قسمتی از دوران حیات آن مرحوم مصادف با دورة ملی شدن صنعت نفت و مبارزات مردم بود. در این زمان آیت الله زند كرمانی نیز نه تنها از حامیان سرسخت مبارزات مزبور در اصفهان بودند بلكه به همین مناسبت كتابی به نام تاریخ مختصر نفت را منتشر نمود كه مورد استقبال فراوان مردمی قرار گرفت. همچنین ملی شدن صنعت نفت و روی كار آمدن دولت دكتر مصدق، شرایطی را فراهم آورد كه مردم اصفهان ایشان را برای نمایندگی دورة هفدهم مجلس شورای ملی نامزد نمایند و در همین گیر و دار ایشان به منظور زیارت حرم مقدس ثامن الحجج مسافرتی به مشهد مقدس داشتند، كه در بازگشت به اصفهان مورد استقبال كم نظیر مردم قرار گرفتند. بین نامزدهای این دورة اصفهان ایشان بیشترین محبوبیت را داشتند و چنانچه انتخابات برگزار می گردید، قطعاً وی به عنوان نماینده انتخاب شده كه به دلیل شرایطی انتخابات به مرحله نهایی نرسید(طلایی، ص5-7؛ زاهد نجفی، ص104-105). از جملة كسانی كه در حوزة علمیه اصفهان قبل از نهضت پانزده خرداد و پس از آن به امام خمینی بسیار علاقمند بود، آیت الله زند كرمانی بود و نظرشان در مورد ایشان این بود كه آیت الله خمینی مردی مستعد و انسانی وارسته به تمام معناست. وی می فرمود: « شما می دانید من چندان به دیدن اشخاص نمی روم اما زیارت ایشان را با تمام وجود لازم می دانم». وی از اولین افرادی بود كه در مسائلی كه برای حضرت امام پیش آمد اعلامیه داد و در سال 1342ش كه امام خمینی را دستگیر كرده بودند، بیانیه ای داده و از امام دفاع كرد. آیت الله زندكرمانی در زمان رضاخان پهلوی با مفاسد او مبارزه می كرد. ایشان برای مطلع كردن علمای نجف در این مورد خدمت آیت الله العظمی-سیدابوالحسن اصفهانی رفت و گویا به ایشان پیشنهاد جهاد علیه رضاخان را داده بود. در برخی جلسات هفتگی كه داشت در سخنرانی های خود سلطة یهود و اسرائیل را بر فلسطین محكوم می كرد. در سخنانش، غیر مستقیم شاه را وابستة به بیگانه معرفی می كرد ( زاهد نجفی، ص104-114). ایشان چون شخصیتی دینی، اجتماعی و فرهنگی داشتند و بر این باور بود كه مشكلات كشور ناشی از ضعف فرهنگی و نارسائی های برنامه های آموزشی و به طور كلی نظام آموزش و پرورش كشور است. بنابراین تنها راه چاره و اصلاح و پیشرفت جامعه را در اصلاح فرهنگ آن می دانستند و به همین منظور اقدام به تأسیس جامعه ای فرهنگی به نام« جامعة مذهبی دین و دانش» نمود و هدف آن را ماده واحده ای تعیین فرمود كه عبارت بود از تقاضای توافق دادن برنامة فرهنگ با احتیاجات جامعه، به طوری كه كشور دارای افرادی دانشمند و با ایمان گردد. جامعة مزبور مورد استقبال مردم قرار گرفت و بسیاری از صاحب نظران و صاحبان اصناف و دانشجو و دانش آموز عضویت آن را پذیرفت. نظرات این جامعه پس از بررسی برای مسؤولان امور فرهنگی كشور ارسال می شد و یا در روزنامه های محلی آن دوره منعكس می گردید( طلایی،ص4-5). وفات؛ آیت الله زندكرمانی كه به بیماری دیابت مبتلا بود و در آخرین روزهای عمر جهت معالجه به كشور آلمان سفر كرده بود، با به ثمر نرسیدن معالجه در جمادی الثانی 1389ق/ 19 شهریور 1348ش فوت شد. پیكرش را پس از انتقال به اصفهان با تشییع باشكوه در تخت فولاد در محلی كه به نام خود ایشان نام گذاری شد، به خاك سپردند




يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.

مرحوم آیت الله سیدعبدالكریم كشمیری
مرحوم آیت الله سیدعبدالكریم كشمیری
مدت ويدئو : 02:48
بازدید : 1357
آیت الله سید حسن مدرس
آیت الله سید حسن مدرس
مدت ويدئو : 02:34
بازدید : 1237
احمد آل آقا کرمانشاهی
احمد آل آقا کرمانشاهی
مدت ويدئو : 04:27
بازدید : 632
آیت‌الله سید جواد خامنه‌ای
آیت‌الله سید جواد خامنه‌ای
مدت ويدئو : 2:49
بازدید : 115
علامه ملاعبدالله بهابادی
علامه ملاعبدالله بهابادی
مدت ويدئو : 03:55
بازدید : 1196
همه ...
عبدالحسین کبیر محلاتی
عبدالحسین کبیر محلاتی
مدت پادکست : 1:55
بازدید : 1124
شیخ حسنی حجتی
شیخ حسنی حجتی
مدت پادکست : 3:41
بازدید : 1082
حاج شیخ علیرضا ممجد لنگرودی
حاج شیخ علیرضا ممجد لنگرودی
مدت پادکست : 2:48
بازدید : 1126
حمزه اصفهانی
حمزه اصفهانی
مدت پادکست : 5:05
بازدید : 1794
جهانگیر خان قشقایی
جهانگیر خان قشقایی
مدت پادکست : 5:11
بازدید : 1550
همه ...
آیت‌الله محمد صدوقی
آیت‌الله محمد صدوقی
تعداد تصوير : 20
بازدید : 1282
حجت الاسلام شهاب مرادی
حجت الاسلام شهاب مرادی
تعداد تصوير : 20
بازدید : 1893
آیت‌الله محمد فاضل استرآبادی
آیت‌الله محمد فاضل استرآبادی
تعداد تصوير : 20
بازدید : 926
آیت الله  شیخ محمدرضا جرقویه ای
آیت الله شیخ محمدرضا جرقویه ای
تعداد تصوير : 12
بازدید : 1535
آیت الله سیدجواد حسینی خامنه ‏ای
آیت الله سیدجواد حسینی خامنه ‏ای
تعداد تصوير : 8
بازدید : 953
همه ...