شب مهتاب

در حال بارگذاری ...ویدیو

10 تير 1398

نمی‌توان به طور قطع گفت که نخستین خواننده ایرانی ترانه «امشب، شب مهتابه» در کشورمان چه کسی بوده است، زیرا این ترانه که از همان عصر قاجارها ساخته شده است، ورد زبان هر خواننده‌ و صاحب مجلس و محفلی بوده است، اما آن طور که برخی منابع تاریخ موسیقی معاصر ذکر کرده‌اند «آفاق خانم» از نخستین خوانندگان زن در عصر قاجار، یکی از اولین خوانندگان این ترانه بوده است. البته عده‌ای او را با «آفاق السلطنه» دختر ناصرالدین شاه هم اشتباه گرفته‌اند و برخی منابع نیز به اشتباه گفته‌اند که او همان «آفاق» است که مرحوم عارف قزوینی برای او ترانه معروف «افتخار آفاق» را ساخته بود. امّا ظاهراً این «آفاق» هیچ یک از آنها نیست و صرفاً یکی از خوانندگان آن عصر بوده که نزد درباریان آن روزگار به اجرای برنامه می‌پرداخته است.اما سالها بعد از او خوانندگان زیادی این ترانه را اجرا کردند. از جمله مرضیه،زند وکیل، پریسا، سیما بینا، عبدالوهاب شهیدی، اکبر گلپایگانی و …البته ناگفته نماند به خاطر طرب و زیبایی و ملودیک بودن، این ترانه توسط بسیار دیگری از خوانندگان حتی آن سوی آب و لس‌آنجلسی نیز ظرف سه دهه اخیر اجرا شده است و آخرین اجرای آن توسط مهران مدیری در تیتراژ مجموعه «قهوه تلخ» بود. خالق امشب شب مهتابه سازنده و خالق‌ این ترانه قدیمی، مرحوم استاد علی‌اکبر شیدا ترانه‌سرا و آهنگساز روزگار قاجار است که از او ترانه‌های زیادی باقی مانده است و برغم آنکه در آن روزگار وسیله‌ای برای ضبط و صفحه شدن آنها وجود نداشته است امّا سینه به سینه و نسل به نسل آمده و به روزگار تولید صفحه و گرامافون رسیده است، از جمله ساخته‌های این هنرمند مردمی، باید به ترانه‌هایی چون الاساقیا، تو مو می‌بینی و …، دل شیدا، عقرب زلف کجت،… ماه غلام رخ زیبای توست (که غزلی زیبا از فروغی بسطامی است که به همین ترانه امشب شب مهتابه وصل شده است و ترانه معروف «کیه کیه در می‌زنه من دلم می‌لرزه» اشاره کرد که همه آنها معروف هستند. مرحوم علی‌اکبر شیدا در ترانه‌سرایی، زبانی بسیار ساده و عامیانه را با ملودی‌های دلنشین ایرانی آنچنان عجین می‌کرد که هر شنونده‌ای با یک بار شنیدن، گویی که سالهاست آن نوا را شنیده و خیلی زود فرا می‌گرفت و آن‌را زیر لب تکرار و حفظ می‌کرد و می‌گویند در آن روزگار وقتی جوانان ترانه‌های مرحوم علی‌اکبر شیدا را زیر لب می‌خواندند عده‌ای به طعنه می‌گفتند «طرف شیدا شده است» و خواندن آوازها و ترانه‌های مرحوم علی‌اکبر شیدا، در نظر مردم عصر قاجار نوعی شیدایی (و گاهی نوعی بی‌بند و باری) به حساب می‌آمده است، به طوری که در حاشیه خاطرات ناصرالدین شاه نوشته‌اند: «تا این جوانک هم مثل بقیه به شیدایی نپرداخته است، دامادش کنید!!» و معنای این تکیه کلام قجری این بوده است که جوان را قبل از آنکه به سن و سالی برسد که ترانه‌های «شیدا» را بخواند، باید متأهل کرد! و ظاهراً جوانان آن روزگار وقتی ترانه‌های «شیدا» را می‌خوانده‌اند یعنی به سن و سالی رسیده‌اند که باید برای آنان دست بالا زد!! و این بدان معناست که هنرمند، تا چه حد می‌تواند تاثیرگذار در روح و روان جامعه خود باشد و با خلق آثار ماندگار تا چه حد می‌تواند برای سرنوشت جامعه خود تعیین تکلیف و فرهنگ‌سازی کند؟! با این حال ترانه‌های «شیدا» خیلی دیر به کاروان ضبط ترانه‌ها و تصنیف‌های ایرانی در زمان ورود گرامافون به ایران پیوست و آن طور که در تاریخ موسیقی ایران نوشته‌اند، ترانه «مرغ سحر» استاد ملک‌الشعرای بهار در ردیف نخستین ترانه‌هایی قرار دارد که روی صفحه‌ گرامافون ضبط شد.و روی دستگاه گرامافون که برای مردم در مقابل عمارت قدیمی شمس‌العماره پخش می‌شد قرار گرفت،‌ این محل در آن روزگار یکی از شلوغ‌ترین محل‌های تردد تهرانی‌ها و شهرستانی‌ها بود و به علت وجود گاراژهای اتوبوسرانی رفت و آمد تهرانی‌ها و شهرستانی‌ها در این بخش از بازار تهران متمرکز بود و می‌گویند هر کدام از عابران که ترانة‌ مرغ سحر را می‌شنیدند به کسی که مسئول گذاشتن و برداشتن سوزن روی صفحه بود می‌گفت: صفحه «امشب شب مهتابه» را بگذار … و دیری نپایید که بنا به تقاضای مکرر عابران در مقابل شمس‌العماره،‌کمپانی معروف به «گرامافون» در ایران،‌ در به در به دنبال سازندة‌ این ترانة‌ پرطرفدار می‌گشت و می‌‌خواست امتیاز ضبط و پخش این ترانه را بخرد و به این خاطر شخصی به نام «مُسیو بابرو» که یکی از کارکنان انگلیسی ـ آلمانی کمپانی ضبط صفحه در تهران آن روزگار را مأمور یافتن سازندة‌ این اثر ساخت، که بعدها مسیو بابرو به کمپانی خود گزارش داد که سازندة‌ این اثر یکی از درویش‌های طالقان به نام «علی‌اکبر شیدا» است که در تهران نیست،‌ امّا مردم زیادی ترانه‌های او را از حفظ‌اند، حاضرند آنرا به طور زنده اجرا کنند. و به این ترتیب نخستین اجرای زند‌ة‌ ترانه «امشب،‌شب مهتابه» توسط یک گروه ۴ نفره در محوطه باز باغ گلستان (کاخ گلستان) آن روزگار به طور آزمایشی ضبط شد. این اثر در تیتراژ سریال قهوه تلخ مجددا با تنظیم و نوازندگی آقای بهرام دهقان یار و با صدای آقای مهران مدیری بازتولید شده است و هم اکنون با تصاویر زیبایی از طبیعت، شب، آسمان و کهکشان و .. تدوین و ارائه می گردد. شعر اثر: امشب به بر من است آن مایه ی ناز یا رب تو کلید صبح در چاه انداز ای روشنی صبح به مشرق برگرد ای ظلمت شب با من بیچاره بساز ای روشنی صبح به مشرق برگرد ای ظلمت شب با من بیچاره بساز امشب شب مهتابه حبیبم رو میخوام حبیبم اگر خوابه طبیبم رو میخوام خواب است و بیدارش کنین مست است و هوشیارش کنین گویید فلانی اومده آن یار جانین اومده اومده حالتو احوالتو سیه خالتو سپید رویتو سیه موی تو بییند برود اومده حالتو احوالتو سیه خالتو سپید رویتو سیه موی تو بییند برود امشب شب مهتابه حبیبم رو میخوام حبیبم اگر خوابه طبیبم رو میخوام امشب شب مهتابه حبیبم رو میخوام حبیبم اگر خوابه طبیبم رو میخوام




يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.

ازت متشکرم با صدای مازیار فلاحی
ازت متشکرم با صدای مازیار فلاحی
مدت ويدئو : 03:15
بازدید : 388
سرزمین بیکران
سرزمین بیکران
مدت ويدئو : 04:58
بازدید : 273
فرشته های دنیا رو صدا کن
فرشته های دنیا رو صدا کن
مدت ويدئو : 01:53
بازدید : 233
مرتضی مطهر
مرتضی مطهر
مدت ويدئو : 04:23
بازدید : 921
نماهنگ یادته
نماهنگ یادته
مدت ويدئو : 4:45
بازدید : 130
همه ...
رفتی
رفتی
مدت پادکست : 6:05
بازدید : 1454
انتظار
انتظار
مدت پادکست : 2:53
بازدید : 471
آتیش بازی
آتیش بازی
مدت پادکست : 4:59
بازدید : 1009
"شعر ناگفته" گلپا
"شعر ناگفته" گلپا
مدت پادکست : 8:08
بازدید : 310
ستاره
ستاره
مدت پادکست : 2:20
بازدید : 454
همه ...
تمرین ارکستر سمفونیک البرز
تمرین ارکستر سمفونیک البرز
تعداد تصوير : 20
بازدید : 1180
همه ...