معاملات باطل و معاملات حرام

در حال بارگذاری ...ویدیو

20 اسفند 1397

بعضى از معاملات باطل است و حرام نیست، و بعضى حرام است و باطل نیست، و بعضى باطل و حرام است، و عمده اینها از این قرار است: (اوّل) بعضى از اعیان نجسه، مانند مشروبات مسكر و خوك كه خرید و فروش این دو باطل و حرام است، و همچنین مردار نجس و سگ غیر شكارى كه خرید و فروش این دو باطل و بنابر احتیاط حرام است. و در غیر اینها در صورتى كه منفعت عقلایى حلالى داشته باشد ـ مثلا غائط را كود كنند یا خون را به مریض تزریق نمایند ـ خرید و فروش آن صحیح و حلال است، ولى احتیاط مستحبّ ترك آن است. (دوم) خرید و فروش مال غصبى، كه بدون اجازه مالكش باطل است، ولى تكلیفاً حرام نیست، بلكه تصرّفات خارجیه در مال غصبى حرام است. (سوم) خرید و فروش چیزى كه نزد مردم مالیت ندارد و خرید و فروش آن نزد آنان سفیهانه است ـ مانند حیواناتى كه پیش مردم ارزش ندارد ـ باطل است و حرام نیست. (چهارم) معامله چیزى كه منافع معمولى آن فقط كار حرام باشد ـ مانند اسباب قمار ـ كه باطل و حرام است. (پنجم) معامله اى كه در آن ربا باشد باطل و حرام است. (ششم) فروش جنسى كه با چیز دیگر مخلوط است در صورتى كه آن چیز معلوم نباشد و فروشنده هم به خریدار نگوید، مثل فروختن روغنى كه آن را با پیه مخلوط كرده است، یا بها قرار دادن چیزى كه در آن غش شده است، و چنین معامله اى حرام و در بعضى از صور ـ كه خواهد آمد ـ باطل است. پیغمبر اكرم (صلى الله علیه وآله وسلم) فرموده اى دارد به این مضمون: از مسلمانان نیست كسى كه با مسلمانان غش كند. و از آن حضرت روایت شده كه: هر كه با برادر مسلمان خود غش كند خداوند بركت روزى او را مى برد و معیشت او را بر او فاسد مى كند و او را به خودش واگذار مى كند. مسأله ۲۰۸۴ ـ فروختن چیز پاكى كه نجس شده و آب كشیدن آن ممكن است، اشكال ندارد، ولى اگر مشترى آن چیز را براى صرف در مثل خوردن و آشامیدن بخواهد یا براى عملى كه طهارت ظاهرى براى صحّت آن كافى نیست ـ مثل آن كه آب را براى وضو گرفتن و غسل كردن بخواهدـ نجاست آن را باید به او بگوید، و همچنین بنابر احتیاط واجب اگر لباس است و مشترى مى خواهد با لباس پاك واقعى نماز بخواند، هر چند كه در نماز طهارت ظاهرى بدن و لباس براى جاهل كفایت مى كند. مسأله ۲۰۸۵ ـ اگر چیز پاكى كه آب كشیدن آن ممكن نیست نجس شود، در صورتى كه منفعت عقلایى حلالى داشته باشد، خرید و فروش آن مانعى ندارد، ولى اگر مشترى آن را براى مثل خوردن و آشامیدن بخواهد یا نجاست آن موجب شود كه عمل مشروط به طهارت او باطل شود، مثلا بخواهد نفت نجس را بسوزاند، ولى سبب نجاست خوراك او شود یا بدن او نجس شود كه در نتیجه وضو یا غسلش باطل گردد، واجب است فروشنده نجاست آن را به مشترى بگوید، و همچنین ـ بنابر احتیاط واجب ـ در جایى كه اگر چه نجاست بدن موجب بطلان وضو و غسل نشود، ولى مشترى بخواهد با لباس و بدن پاك واقعى نماز بخواند. مسأله ۲۰۸۶ ـ خرید و فروش دواهاى نجس خوردنى، در صورتى كه منفعت عقلایى حلالى غیر از خوردن نداشته باشند، باطل است، و در صورتى كه داشته باشند صحیح است، ولى باید نجاستش را به مشترى بگویند، و اگر خوردنى نباشد خرید و فروشش جایز است، ولى باید به طورى كه در مسأله قبل گذشت به مشترى اعلام شود. مسأله ۲۰۸۷ ـ خرید و فروش روغنهایى كه از ممالك غیر اسلامى مى آورند، اگر نجس بودن آنها معلوم نباشد، اشكال ندارد، و همچنین اگر معلوم باشد و منفعت عقلایى حلالى داشته باشد، ولى در این صورت فروشنده باید به خریدار بر طبق آنچه كه در مسأله «۲۰۸۵» گذشت اعلام نماید. و روغنى را كه از حیوان بعد از جان دادن آن مى گیرند، هر چند احتمال آن برود كه به دستور شرع كشته شده، چنانچه از دست كافر بگیرند ـ در صورتى كه احراز نشود كه آن كافر از دست مسلمان یا از بازار مسلمین گرفته استـ یا از ممالك غیر اسلامى بیاورند، خوردنش حرام و خرید و فروش آن باطل و محكوم به نجاست است. مسأله ۲۰۸۸ ـ اگر روباه و مانند آن را به غیر دستورى كه در شرع معین شده كشته باشند، یا خودش مرده باشد، خرید و فروش پوست آن باطل، و بنابر احتیاط حرام است. مسأله ۲۰۸۹ ـ چرمى كه از ممالك غیر اسلامى مى آورند، یا از دست كافر گرفته مى شود ـ در صورتى كه احراز نشود كه آن كافر از دست مسلمان یا از بازار مسلمین گرفته است ـ هر چند احتمال برود از حیوانى است كه به دستور شرع كشته شده، خرید و فروش آن باطل و نماز در آن جایز نیست. مسأله ۲۰۹۰ ـ روغنى كه از حیوان بعد از جان دادنش گرفته شده، یا چرمى كه از دست مسلمان گرفته شود و انسان بداند كه آن مسلمان آن را از دست كافر گرفته و تحقیق نكرده كه از حیوانى است كه به دستور شرع كشته شده یا نه، خرید و فروشش باطل، و نماز در آن چرم و خوردن آن روغن جایز نیست. مسأله ۲۰۹۱ ـ معامله مشروبات مسكر حرام و باطل است. مسأله ۲۰۹۲ ـ فروختن مال غصبى با عدم اجازه مالك باطل است، و فروشنده باید پولى را كه از خریدار گرفته به او برگرداند. مسأله ۲۰۹۳ ـ اگر خریدار قاصد معامله است ولى قصدش این باشد كه عوض جنسى را كه مى خرد ندهد، معامله صحیح است و واجب است عوض را به فروشنده بدهد. مسأله ۲۰۹۴ ـ اگر خریدار جنسى را به ذمّه بخرد و ما فى الذمّه را از مال حرام ادا كند، معامله صحیح است، ولى تا آنچه را كه بدهكار است از مال حلال ندهد، ذمّه اش برئ نمى شود. مسأله ۲۰۹۵ ـ خرید و فروش آلات لهو مثل تار و ساز حرام است، و این حكم در سازهاى كوچك كه بازیچه بچّه ها است، مبنى بر احتیاط است، و امّا آلات مشتركه مثل رادیو و ضبط صوت در صورتى كه براى استعمال در حرام نباشد، خرید و فروش آن مانعى ندارد. مسأله ۲۰۹۶ ـ اگر چیزى را كه مى شود استفاده حلال از آن ببرند، به كسى كه در حرام مصرف مى كند به قصد این بفروشد كه آن را در حرام مصرف كند، مثلا انگور را به این قصد بفروشد كه از آن شراب تهیه نمایند، معامله آن حرام و باطل است، ولى اگر به این قصد نفروشد و فقط بداند كه مشترى از انگور شراب تهیه خواهد كرد، معامله اشكال ندارد. مسأله ۲۰۹۷ ـ ساختن مجسّمه جاندار حرام است، و همچنین نقاشى آن بنابر احتیاط، و خرید و فروش و نگهدارى آن جایز است، اگر چه احوط ترك است. مسأله ۲۰۹۸ ـ چیزى كه از قمار یا دزدى یا از معامله باطل تهیه شده، معامله بر آن فضولى است، و صحّت و نفوذ آن محتاج به اجازه مالك یا ولىّ اوست، و تصرّف در آن حرام است، و در دست هر كس كه باشد باید به مالك یا ولىّ او برگرداند. مسأله ۲۰۹۹ ـ اگر روغنى را كه با پیه مخلوط است بفروشد، چنانچه مورد معامله عین شخصى باشد، مثلا بگوید این یك من روغن را مى فروشم، دو صورت دارد: (اوّل) آن كه مقدار پیه مخلوط به اندازه اى است كه عرفاً مى گویند این یك من روغن است ولى غش دارد، در این صورت معامله صحیح است و خریدار حقّ فسخ دارد. (دوم) آن كه مقدار پیه مخلوط به اندازه اى است كه عرفاً نمى گویند این یك من روغن است، بلكه مى گویند روغن و پیه است، در این صورت معامله به مقدار پیهى كه در آن است باطل است، و پولى كه فروشنده براى پیه آن گرفته مال مشترى و پیه مال فروشنده است، و مشترى مى تواند معامله روغن خالصى را هم كه در آن است فسخ كند. و اگر مورد معامله عین شخصى نباشد، بلكه یك من روغن در ذمّه بفروشد و بعد روغنى كه پیه دارد بدهد، مشترى مى تواند آن روغن را پس بدهد و روغن خالص را مطالبه نماید. مسأله ۲۱۰۰ ـ اگر مقدارى از جنسى را كه با وزن یا پیمانه مى فروشند، به زیادتر از همان جنس بفروشد ـ مثلا یك من گندم را به یك من و نیم گندم بفروشدـ ربا و حرام و معامله باطل است، و همچنین اگر یكى از آن دو سالم و دیگرى معیوب، یا یكى خوب و دیگرى بد باشد، یا با یكدیگر تفاوت قیمت داشته باشند، چنانچه مورد خرید و فروش تفاوت در مقدار داشته باشد، باز هم ربا و حرام و معامله باطل است، پس اگر مس درست را بدهد و بیشتر از آن مس شكسته بگیرد، یا برنج صدرى را بدهد و بیشتر از آن برنج گرده بگیرد، یا طلاى ساخته را بدهد و بیشتر از آن طلاى نساخته بگیرد، ربا و حرام مى باشد و معامله هم باطل است. مسأله ۲۱۰۱ ـ اگر چیزى را كه اضافه مى گیرد غیر از جنسى باشد كه مى فروشد، مثلا یك من گندم به یك من گندم و یك قران پول بفروشد، باز هم ربا و حرام و معامله باطل است، بلكه اگر چیزى زیادتر نگیرد ولى شرط كند كه خریدار عملى براى او انجام دهد، باز هم ربا و حرام و معامله باطل است. مسأله ۲۱۰۲ ـ اگر در اجناسى كه با وزن یا پیمانه مى فروشند، بخواهند در معامله ربا نشود، باید ملاحظه كنند كه در یكى از دو طرف معامله زیاده یا آنچه در حكم زیاده است ـ چنانچه در مسأله قبل گذشت ـ محقّق نشود، مثلا یك من گندم و یك دستمال را به یك من و نیم گندم نقد بفروشد، كه نیم من گندم زیادى در مقابل دستمال باشد، و همچنین است اگر در هر دو طرف چیزى زیاد كنند، مثلا یك من گندم و یك دستمال را به یك من و نیم گندم و یك دستمال ـ با ملاحظه آنچه كه گذشت ـ بفروشد. مسأله ۲۱۰۳ ـ اگر چیزى را كه مثل پارچه با متر و ذرع مى فروشند، یا چیزى را كه مثل گردو و تخم مرغ با شماره معامله مى كنند، بفروشد و زیادتر بگیرد، در صورتى كه معامله بین دو عین شخصى باشد اشكال ندارد ، و همچنین است اگر به مافى الذمّه بفروشد و بین آنها امتیاز باشد، مثل اینكه ده عدد تخم مرغ بزرگ را به یازده عدد متوسط در ذمّه بفروشد، ولى اگر بین آنها هیچ امتیاز نباشد صحّت معامله محلّ اشكال است، و همچنین فروختن اسكناس ـ هر چند معدود است ـ به زیادتر در صورتى كه هر دو از یك جنس باشند، چه هر دو عین شخصى یا شخصى به ما فى الذمّه باشد، محلّ اشكال است. مسأله ۲۱۰۴ ـ جنسى را كه در بعضى از شهرها با وزن یا پیمانه مى فروشند، و در بعضى از شهرها با شماره معامله مى كنند، در صورتى كه غلبه اى در بین نباشد، حكم آن در هر شهرى بر طبق معمول آن شهر است، و همچنین در صورتى كه آن را در غالب شهرها با وزن یا پیمانه بفروشند و در بعضى از شهرها با شماره معامله كنند، هر چند در این صورت احتیاط آن است كه آن جنس را به زیادتر از آن نفروشند. مسأله ۲۱۰۵ ـ اگر چیزى را كه مى فروشد و عوضى را كه مى گیرد از یك جنس نباشد، زیاده گرفتن اشكال ندارد، پس اگر یك من برنج بفروشد و دو من گندم بگیرد، معامله صحیح است. مسأله ۲۱۰۶ ـ اگر جنسى را كه مى فروشد و عوضى را كه مى گیرد از یك چیز عمل آمده باشد، باید در معامله زیادى نگیرد، پس اگر یك من روغن گاو بفروشد و در عوض آن یك من و نیم پنیر گاو بگیرد، ربا و حرام و معامله باطل است، و همچنین است اگر میوه رسیده را با میوه نارس از همان جنس معامله كند. مسأله ۲۱۰۷ ـ جو و گندم در ربا یك جنس حساب مى شود، پس اگر ـ مثلا ـ یك من گندم بدهد و یك من و پنج سیر جو بگیرد، ربا و حرام و معامله باطل است، و نیز اگر ده من جو بخرد كه سر خرمن ده من گندم بدهد، چون جو را نقد گرفته و بعد از مدّتى گندم را مى دهد، مثل آن است كه زیادى گرفته و حرام و معامله باطل است. مسأله ۲۱۰۸ ـ مسلمان از كافر حربى مى تواند ربا بگیرد، و كافرى كه در پناه اسلام است معامله ربا با او جایز نیست، ولى بعد از معامله اگر ربا گرفتن در شریعتش جایز باشد، مى تواند بگیرد، و پدر و فرزند و شوهر و زن دایمى مى توانند از یكدیگر ربا بگیرند. در این ویدئو حجت الاسلام برسلانی احکام معاملات را بیان می کند...




يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.

شرایط انجام امر به معروف و نهی از منکر
شرایط انجام امر به معروف و نهی از منکر
مدت ويدئو : 03:14
بازدید : 318
ضربت خوردن امام علی (ع)
ضربت خوردن امام علی (ع)
مدت ويدئو : 05:34
بازدید : 303
نکته های سوره مبارکه عصر
نکته های سوره مبارکه عصر
مدت ويدئو : 04:41
بازدید : 596
آیة الکرسی
آیة الکرسی
مدت ويدئو : 02:29
بازدید : 2639
وهب بن جناح کلبی
وهب بن جناح کلبی
مدت ويدئو : 04:21
بازدید : 309
همه ...
حضور خدا
حضور خدا
مدت پادکست : 4:19
بازدید : 956
احکام جابجا شدن هنگام نماز
احکام جابجا شدن هنگام نماز
مدت پادکست : 2:40
بازدید : 150
کارها دست خداست
کارها دست خداست
مدت پادکست : 7:18
بازدید : 291
زکات
زکات
مدت پادکست : 1:04
بازدید : 626
باور به قدرت خدا در ریشه کن کردن دشمنان
باور به قدرت خدا در ریشه کن کردن دشمنان
مدت پادکست : 5:16
بازدید : 326
همه ...
وفات حضرت خدیجه (س)
وفات حضرت خدیجه (س)
تعداد تصوير : 10
بازدید : 1638
اهداء خون در شب قدر
اهداء خون در شب قدر
تعداد تصوير : 20
بازدید : 582
رونمایی از روپوش قبور امامین عسکریین (ع)
ترتیل خوانی قرآن در حرم مطهر رضوی
ترتیل خوانی قرآن در حرم مطهر رضوی
تعداد تصوير : 20
بازدید : 431
حضور رهبری در مرقد امام ره و گلزار شهدا
حضور رهبری در مرقد امام ره و گلزار شهدا
تعداد تصوير : 16
بازدید : 509
همه ...