کاروانسرای دیر گچین

در حال بارگذاری ...ویدیو
5

29 بهمن 1397

کاروانسرای دِیرِ گچین، یکی از بزرگ‌ترین کاروانسراهای ایران، بر سر راه جاده تاریخی ری به قم در مرکز پارک ملی کویر قرار دارد. ویژگی‌های منحصربه‌فرد این اثر باعث شده آن را «مادر کاروانسراهای ایران» بنامند. دیر گچین در بخش مرکزی شهرستان قم، ۸۰ کیلومتری شمال شرقی شهر قم (کیلومتر ۶۰ بزرگراه گرمسار)، و ۳۵ کیلومتری جنوب غربی ورامین واقع شده‌است. این بنا را به‌خاطر داشتنِ گنبدی از جنس گچ دیر گچین نامیده‌اند، اما اکنون چنین گنبدی در بنا وجود ندارد. بنای کاروانسرا مربوط به دوره ساسانی است و آن را در دوران سلجوقیان، صفویان، و قاجاریان مرمت و بازسازی کرده‌اند. شکل کنونی آن متعلق به دوران صفویه است. این کاروانسرا در راه باستانی ری به اصفهان مشهور به «راهِ دیر» قرار دارد. در پی تغییر جاده تهران به قم از راهِ دیر به مسیر حسن‌آباد در زمان امین‌السلطان، دیر گچین متروکه شد و افراد محلی از آن برای نگهداری دام استفاده بردند. ساختمان دیر گچین به‌صورت چهار ایوانیِ دورهٔ سلجوقی است و حدود ۱۲٫۰۰۰ متر مربع وسعت دارد. فضاهای موجود در آن را می‌توان به فضاهای انسانی، دامی و رفاهی تقسیم کرد. این بنا دارای چهار برج گرد در گوشه‌ها است و دو برج با قاعدهٔ نیم‌بیضی در دو سوی سردر اصلی قرار گرفته‌اند که سردر، خود در وسط دیوار جنوبی جای دارد. در دیر گچین همچنین ۴۴ اتاق مسکونی یا حجره، ۴ تالار (اصطبل) بزرگ، مسجد، شبستان خصوصی (دستگاه مستقل و بخش اعیانی)، انبار علوفه، آسیاب، حمام و ۶ چشمه توالت وجود دارد. مصالح به‌کاررفته در دیر گچین آجر، آهک، خشت و گچ است. مسجد به صورت چهارطاقی است، احتمالاً در محل آتشکده‌ای ساسانی ساخته شده‌است، و در آن هیچ‌گونه تزییناتی دیده نمی‌شود. در اطراف اروانسرای دیر گچین تعدادی بنا به‌صورت مجموعه وجود دارد؛ مانند دو آب‌انبار در پشت ضلع غربی و نزدیک به حمام، یک کوره آجرپزی، یک آب‌بند و قبرستانی متعلق به دوران اسلامی در ضلع جنوب غربی است که روی قبرهایش را با آجر پوشانده‌اند. در ۵۰۰ متری شرق کاروانسرا، بنایی خشتی‌گلی از دورهٔ قاجار وجود دارد که به‌شکل قلعه است و فقط یک دروازهٔ ورودی دارد. متون متعدد تاریخی از کاروانسرای دیر گچین نام برده و موقعیت و بنای آن را توصیف کرده‌اند. سازمان میراث فرهنگی این کاروانسرا را در تاریخ ۱ مهر ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۰۸ به فهرست آثار ملی ایران افزود. پس از ثبت ملی بنا در ۱۳۸۲ مرمت اضطراری در آن آغاز شد، که تا سال ۱۳۸۵ ادامه داشته‌است.




يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.

مدرسه عباس قلی خان
مدرسه عباس قلی خان
مدت ويدئو : 03:25
بازدید : 1509
راه آهن میرجاوه
راه آهن میرجاوه
مدت ويدئو : 4:20
بازدید : 292
پل فلزی آمل
پل فلزی آمل
مدت ويدئو : 02:32
بازدید : 1152
رباط شرف
رباط شرف
مدت ويدئو : 02:45
بازدید : 3667
باغ فین کاشان
باغ فین کاشان
مدت ويدئو : 04:47
بازدید : 2498
همه ...
خانه اردکانیان یزد
خانه اردکانیان یزد
مدت پادکست : 5:47
بازدید : 946
حمام مریان
حمام مریان
مدت پادکست : 4:20
بازدید : 2340
رختشویخانه زنجان
رختشویخانه زنجان
مدت پادکست : 4:12
بازدید : 1204
کلیسای مریم مقدس
کلیسای مریم مقدس
مدت پادکست : 2:31
بازدید : 850
آتشکده کاریان
آتشکده کاریان
مدت پادکست : 1:46
بازدید : 1003
همه ...
تپه نوشیجان
تپه نوشیجان
تعداد تصوير : 9
بازدید : 6061
آرامگاه فردوسی
آرامگاه فردوسی
تعداد تصوير : 18
بازدید : 2275
خانه تاریخی ترابی سمنان
خانه تاریخی ترابی سمنان
تعداد تصوير : 12
بازدید : 787
خانه حاج ملک
خانه حاج ملک
تعداد تصوير : 16
بازدید : 1314
پل زمانخان
پل زمانخان
تعداد تصوير : 12
بازدید : 2502
همه ...