کاروانسرای دیر گچین

در حال بارگذاری ...ویدیو
8.3

29 بهمن 1397

کاروانسرای دِیرِ گچین، یکی از بزرگ‌ترین کاروانسراهای ایران، بر سر راه جاده تاریخی ری به قم در مرکز پارک ملی کویر قرار دارد. ویژگی‌های منحصربه‌فرد این اثر باعث شده آن را «مادر کاروانسراهای ایران» بنامند. دیر گچین در بخش مرکزی شهرستان قم، ۸۰ کیلومتری شمال شرقی شهر قم (کیلومتر ۶۰ بزرگراه گرمسار)، و ۳۵ کیلومتری جنوب غربی ورامین واقع شده‌است. این بنا را به‌خاطر داشتنِ گنبدی از جنس گچ دیر گچین نامیده‌اند، اما اکنون چنین گنبدی در بنا وجود ندارد. بنای کاروانسرا مربوط به دوره ساسانی است و آن را در دوران سلجوقیان، صفویان، و قاجاریان مرمت و بازسازی کرده‌اند. شکل کنونی آن متعلق به دوران صفویه است. این کاروانسرا در راه باستانی ری به اصفهان مشهور به «راهِ دیر» قرار دارد. در پی تغییر جاده تهران به قم از راهِ دیر به مسیر حسن‌آباد در زمان امین‌السلطان، دیر گچین متروکه شد و افراد محلی از آن برای نگهداری دام استفاده بردند. ساختمان دیر گچین به‌صورت چهار ایوانیِ دورهٔ سلجوقی است و حدود ۱۲٫۰۰۰ متر مربع وسعت دارد. فضاهای موجود در آن را می‌توان به فضاهای انسانی، دامی و رفاهی تقسیم کرد. این بنا دارای چهار برج گرد در گوشه‌ها است و دو برج با قاعدهٔ نیم‌بیضی در دو سوی سردر اصلی قرار گرفته‌اند که سردر، خود در وسط دیوار جنوبی جای دارد. در دیر گچین همچنین ۴۴ اتاق مسکونی یا حجره، ۴ تالار (اصطبل) بزرگ، مسجد، شبستان خصوصی (دستگاه مستقل و بخش اعیانی)، انبار علوفه، آسیاب، حمام و ۶ چشمه توالت وجود دارد. مصالح به‌کاررفته در دیر گچین آجر، آهک، خشت و گچ است. مسجد به صورت چهارطاقی است، احتمالاً در محل آتشکده‌ای ساسانی ساخته شده‌است، و در آن هیچ‌گونه تزییناتی دیده نمی‌شود. در اطراف اروانسرای دیر گچین تعدادی بنا به‌صورت مجموعه وجود دارد؛ مانند دو آب‌انبار در پشت ضلع غربی و نزدیک به حمام، یک کوره آجرپزی، یک آب‌بند و قبرستانی متعلق به دوران اسلامی در ضلع جنوب غربی است که روی قبرهایش را با آجر پوشانده‌اند. در ۵۰۰ متری شرق کاروانسرا، بنایی خشتی‌گلی از دورهٔ قاجار وجود دارد که به‌شکل قلعه است و فقط یک دروازهٔ ورودی دارد. متون متعدد تاریخی از کاروانسرای دیر گچین نام برده و موقعیت و بنای آن را توصیف کرده‌اند. سازمان میراث فرهنگی این کاروانسرا را در تاریخ ۱ مهر ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۰۸ به فهرست آثار ملی ایران افزود. پس از ثبت ملی بنا در ۱۳۸۲ مرمت اضطراری در آن آغاز شد، که تا سال ۱۳۸۵ ادامه داشته‌است.




يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.

مسجد کبود
مسجد کبود
مدت ويدئو : 4:23
بازدید : 3413
رباط طرق
رباط طرق
مدت ويدئو : 01:28
بازدید : 1396
قلعه سینگان
قلعه سینگان
مدت ويدئو : 05:26
بازدید : 1534
تعمیرگاه دریایی دریاچه ارومیه
تعمیرگاه دریایی دریاچه ارومیه
مدت ويدئو : 03:30
بازدید : 24119
عمارت ذوالفقاری
عمارت ذوالفقاری
مدت ويدئو : 04:54
بازدید : 1421
همه ...
مجموعه تاریخی سنگ بست
مجموعه تاریخی سنگ بست
مدت پادکست : 2:45
بازدید : 1074
طاق بستان
طاق بستان
مدت پادکست : 3:54
بازدید : 1238
سردر قیصریه اصفهان
سردر قیصریه اصفهان
مدت پادکست : 5:13
بازدید : 1228
کلیسای هوانس
کلیسای هوانس
مدت پادکست : 1:50
بازدید : 350
قلعه دختر کرمان
قلعه دختر کرمان
مدت پادکست : 2:57
بازدید : 765
همه ...
مدرسه ایرانشهر یزد
مدرسه ایرانشهر یزد
تعداد تصوير : 20
بازدید : 1825
خیابان ناصرخسرو
خیابان ناصرخسرو
تعداد تصوير : 20
بازدید : 583
خانه تاریخی ریاحی
خانه تاریخی ریاحی
تعداد تصوير : 12
بازدید : 969
قلعه و برج گرماور
قلعه و برج گرماور
تعداد تصوير : 12
بازدید : 423
کاخ زمرد چین
کاخ زمرد چین
تعداد تصوير : 8
بازدید : 438
همه ...