آیین هوم بابایی ابو زید آباد

در حال بارگذاری ...ویدیو

12 خرداد 1397

این آواز جمعی و آئینی كه از گذشته‌های دور در این منطقه خوانده میشده مربوط به «آیین انفاق» در ماه مبارك رمضان است در پارهای از نقاط، از شب اول تا شب نیمه رمضان و در بیشتر نواحی كاشان در شب نیمه رمضان اجرا می‌شود: گروهی از كودكان و نوجوانان با قرار قبلی بین خودشان، بعد از افطار در یك مكان مشخص جمع شده و بنا به رای، یك نفر صندوقدار (كیسه بردار) و یك نفر میاندار انتخاب كرده و پس از فرستادن سه صلوات بلند (كه معنای خبری دارد) به راه میفتند. در كوچه و محله‌ها به گردش درآمده و نیاز خود را طلب می‌كنند، میاندار حكم تك‌خوان را دارد و صندوق‌دار، اجناس داده شده را كه اكثرا پول و خوراكی است، جمع می‌كند و جمع بچه ها، در برابر هر بینی كه تك‌خوان ادا می‌كند، پاسخ می‌دهند: هوربابا، هوربابا یا هوم بابا، هومبابا ... به صورت نوعی موسیقی مونوفونیك، هتروفونیك كه خاصیت اكثر جمع‌خوان‌های كودكان و نوجوانان ایرانی است بعد از خواندن این اشعار، میاندار دعا می‌كند و با امین گفتن همه، جمع، دوباره راه افتاده و به محل دیگر و یا كوچه دیگر می‌رود. نوع واكنش كودكانه همراه با سماجت در این آئین، برای دریافت نذر و نیاز از صاحبخانه ها جالب توجه است، چرا كه وقتی پاسخی دریافت نمیكنند در شعر خود اسم صاحبخانه را آورده و میگویند: یه جوابی، یه صوابی، یه كوزه آبی! اگر صاحبخانه به روی جمع برای فرار دادن آنان آب بپاشد، به نفرین كنایی و آهنگین جمع دچار می‌شود، در برخی از نواحی این منطقه، سوره شمس جایگزین متن فارسی آوازها كردهاند و بچه‌ها برای پاسخ، هجای كشیده آخر آیه‌ها را تكرار می‌كنند، این تكرار نوعی ضرباهنگ را در خود دارد كه به لحاظ وزنی تن، تن، تن – تن، تن، تن است و چنین ادا می‌شود: ها، ها، ها – ها، ها، ها. در پایان این مراسم آئینی،آنچه كه به دست آمده و در نزد صندوق‌دار جمع شده است، به طور مساوی بین خود تقسیم كرده و هر كدام به خانه خود می‌روند، این آئین در حقیقت نوعی تشویق نابالغان برای شركت در «آئین روزه‌داری» است، چرا كه بسیاری از اهالی منطقه معتقدند كه در شب پانزدهم ماه مبارك رمضان، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) به در خانه جد بزرگوارشان رفته و سوره نود و یكم قرآن را با صدا و آهنگی خوش قرائت كرده و بعد از خواندن سوره، جد و پدر گرامیشان و تمامی مسلمانان را دعا می‌فرمودند، آنگاه پیامبر(ص) و امیرالمومنین(ع) برای خوشحالی و تشویق ایشان مقداری خوراكی به آنها می‌دادند و این آئین نشانهای از هم‌سویی با رفتار حسنین است، اهالی فین كاشان بر این اعتقادند كه این رسم از صدر اسلام به یادگار مانده است، به پنج روایت از این مراسم آئینی می‌نگریم و سپس بررسی را انجام می‌دهیم: این آیین که ریشه در اعتقادات مذهبی و باورهای دینی مردم این دیار دارد درشب پانزدهم ماه مبارک رمضان طبق آیین خاصی برگزار می شود. به اعتقاد شهروندان کاشانی در شب نیمه ماه مبارک رمضان حضرت امام حسن (ع) و حضرت امام حسین (ع) به درب خانه پیامبر گرامی اسلام (ص) رفتند و بعد از کوبیدن درب، سوره ‘ والشمس’ قرآن کریم را خواندند و پس از آن جد، پدر و مادر و تمام مسلمانان را دعا کردند. پیامبر بزرگوار اسلام (ص) و حضرت علی (ع) هم برای تشویق حسنین مقداری خوراکی به آن دو بزرگوار اهدا کردند، برای همین این مراسم در فرهنگ عامه مردم جایگاه ویژه ای پیدا کرده است. در این شب که شب میلاد حضرت امام حسن مجتبی(ع) است جمعی از کودکان، نوجوانان و جوانان کاشانی بعد از افطار به درب خانه های منازل رفته و تقاضای کمک برای نیازمندان دارند. هر دسته ی ‘هوم بابایی ‘ که از چهار تا بیست نفر و گاهی بیشتر تشکیل می شود بعد از افطار در محل معینی گرد هم می آیند و از بین خود یک صندوق دار و یک میدان دار انتخاب می کنند. وظیفه صندوق دار جمع آوری پول یا خوراکی هایی مثل برگه زرد، آلو، برگه قیسی، جوزقند، کلوچه، خرما گردو و بادام است. میدان دار هم باید صدا خوش داشته باشد و وظیفه اش خواندن ابیات هوم بابایی است. بقیه جوانها و بچه ها هم باید هم صدا میدان دار را همراهی کنند. پس از انتخاب صندوق دار و میدان دار بچه ها سه صلوات بلند می فرستند تا اگر از افراد گروه کسی جا مانده باشد، حاضر شود. پس از آنکه همه جمع شدند از نخستین خانه هوم بابایی را آغاز می کنند. صاحبخانه با شنیدن صدای بچه‌ها، تحفه یا تنقلات مانند برگه زردآلو، گردو، نخودچی و کشمش، گز، شکلات، بادام و فندق به درب خانه می‌آورد و به صندوقدار می‌دهد و بچه‌ها با گفتن ‘خدا برکتت بده’، به سوی خانه‌ای دیگر می‌روند. این دسته در خانه را می کوبند و پس از شنیدن جواب، میدان دار شروع به خواندن می کند و بقیه جواب می دهند. صندوق‌دار نیز هدایای مردم را نگهداری و در پایان مراسم بین بچه‌ها تقسیم می‌کند. این مراسم تا نیمه شب ادامه دارد و پس از سر زدن به تمامی خانه ها صندوق دار آنچه از پول و خوراکی جمع آوری شده را میان افراد تقسیم می کند و گاه پول و هدایای جمع شده در هوم بابایی بین افراد نیازمند محل تقسیم می شود و در برخی محله ها هم صرف بازسازی آب انبار و دیگر بناهای عام المنفعه می شود. اشعار هوم بابایی گاهی دارای مضامین عالی اعتقادی و مذهبی بود و گاهی هم مضامین اجتماعی را در بر می‌گرفت. نمونه‌ای از این اشعار اجتماعی که میانداران می‌خوانده‌اند به این شکل بود: میدان دار: امشب شب نیمه است که ما میهمانیم بچه ها: هوم بابا هوم بابا میدان دار: از ما حرجی نیست که ما طفلانیم بچه ها : هوم بابا هوم بابا میدان دار: بشقاب را پر از کلوچه و حلوا کن بچه ها: هوم بابا هوم بابا میدان دار: بردارو بیاربه دامن ماها کن بچه ها : هوم بابا هوم بابا بعد از خواندن این اشعار میدان دار شروع می کند به دعا کردن صاحب خانه و بچه ها آمین می گویند: میدان دار: حق عمرش بده بچه ها: آمین میدان دار: برکتش بده بچه ها: آمین میدان دار: تاج سرش بده بچه ها: آمین حق عمرش بده…. آمین / برکتش بده…. آمین /تاج سرش بده….. آمین




يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.

فرهنگ تکریم سادات در کردستان
فرهنگ تکریم سادات در کردستان
مدت ويدئو : 5:21
بازدید : 222
کتلی
کتلی
مدت ويدئو : 04:24
بازدید : 1315
چارچو گردانی - استهبان فارس
چارچو گردانی - استهبان فارس
مدت ويدئو : 03:09
بازدید : 9034
پیرمرد عابر
پیرمرد عابر
مدت ويدئو : 01:18
بازدید : 308
اردوهای جهادی و سقف محبت
اردوهای جهادی و سقف محبت
مدت ويدئو : 01:54
بازدید : 351
همه ...
کر چو باز
کر چو باز
مدت پادکست : 3:49
بازدید : 365
روضه هفت منبری
روضه هفت منبری
مدت پادکست : 1:39
بازدید : 1266
آداب و رسوم روستای غریب آباد
آداب و رسوم روستای غریب آباد
مدت پادکست : 4:57
بازدید : 1373
آداب عروسی در شهرمیلاجرد
آداب عروسی در شهرمیلاجرد
مدت پادکست : 5:03
بازدید : 1902
شیرواره
شیرواره
مدت پادکست : 6:06
بازدید : 2872
همه ...
نوروز بل
نوروز بل
تعداد تصوير : 8
بازدید : 1155
کجاوه ترکمن
کجاوه ترکمن
تعداد تصوير : 8
بازدید : 1293
پیک بهار
پیک بهار
تعداد تصوير : 12
بازدید : 3056
آئین تکم گردانی
آئین تکم گردانی
تعداد تصوير : 16
بازدید : 1738
هفت سین 93
هفت سین 93
تعداد تصوير : 12
بازدید : 1058
همه ...