تنگ سولک

در حال بارگذاری ...ویدیو

25 فروردين 1397

تنگ سولك (سروك) یكی از شكافهای طبیعی كوه که نقوش برجسته تنگ سولک مربوط به دوره اشکانیان است بنگستان درمیان قلل حاتم و مشته درسلسله زاگرس در فاصله 10كیلومتری شرق شهر لیكك مركز شهرستان بهمئی ازتوابع استان كهكیلویه و بویراحمد می باشد. که، بخش مرکزی، روستای لیکک واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۹ آذر ۱۳۱۶ با شمارهٔ ثبت ۳۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. درمورد اسم این مکان بایدخدمت دوستان عزیز عرض کنم که هم سروک وهم سولک هردو صحیح می باشد وجه تسمیه نامگذاری این تنگ بنام سولك(1) بعلت وجود سروهای (زربین) كوهی فراوانی است كه در نقاط مختلف تنگ پراكنده وزیبایی خاصی به طبیعت سحرانگیز و دلنواز منطقه داده است.در فارسنامه ناصری از تنگ سولک بنام گردونه سروهای کوچک نام برده شده است. این تنگه بعلت موقعیت استراتژیكی در ادوار مختلف تاریخ مورد استفاده حكام دولتی ومحلی قرار می گرفته است. ارتفاع آن از سطح دریا درپایین ترین نقطه 900ودربالاترین نقطه 1634مترمی باشدعرض دهانه ورودی آن حدود150متر وقسمت بالای تنگه بیش از4كیلو متر تخمین زده می شود. وهمچون اكثرتنگه ها حالت قیفی دارد . دسترسی به تنگه از دو طریق امكان پذیر است . یك راه ورودی از مسیر پایین كه بعد از طی مسافت ده كیلومتری از شهر لیكك ، دوراهی گچ بلند ، گودبن و ورود به جاده خاكی منتهی به دهانه تنگه می باشد. مسیر دیگر بعداز گردنه ماغر از ابتدای پل ورودی به تنگ منی ازسمت راست و واردشدن به جاده خاكی بعداز طی مسافت حدود 1.5كیلومتری ورسیدن به دهانه بالای تنگه معرف به گور بخیل. درورودی پایینی تنگه، آثار قدیمی یك جاده باستانی وجود دارد كه از سمت ارجان (50كیلومتری) واز قسمت تشان وپشت تاوه وارد تنگه می شود . در ابتدا، قسمت پایین جاده رو به سمت دره وپرتگاهها ، دیوارهای سنگی باارتفاعهای مختلف از50سانتی متر تا1.5متری ساخته شده است . وعرض جاده هم متفاوت واز 1.5تا بعضی جاها به4متر میرسد. ازحدوددویست متر در مدخل تنگ از ابتدای سینه كش صخره ای بلند كه صعب العبور می باشد،جاده سنگ فرش زیبایی ساخته شده است كه عرض آن 1تا3.5مترمی باشد وتاحدود 700متری ادامه دارد. این جاده سنگ باستانی که به جاده شاهی معروف می باشد بنا به گفته گرشمن ودیگر محققین راه ارتباطی و ترانزیتی بین خلیج فارس،خوزستان و اصفهان که مهمترین و بزرگترین مناطق ایران باستان می یاشند، بود. در وسط تنگه درمیان دوكوه دره ای عمیق مشهود است كه در سمت چپ (شمالی) آن از پای كمركش كوه تا لب دره آثار دیوار سنگی قدیمی وجود دارد . واز بالای صخره ای كه كمركش آن جاده سنگ فرش درست شده است ، دیوار سنگی كه مشخص است ارتفاع زیادی داشته وآثاری از محل دیده بانی ، جان پناه واستراحت محافظین و نگهبانان در بالای صخره ودر پای كوه سمت چپ وجود دارد . ازظواهر امر پیداست كه دراین نقطه عبور ومرور كاملا تحت كنترل ومحافظت بوده است . ودیده بانی وحراست صورت می گرفته است . با توجه به قرائن و موقعیت استراتزیکی و آثار تاریخی موجود و اعتقاد به اینکه یک چوپان لیکیائی بر اثر شکنجه توسط لشکریان اسکندر ، راه مخفی را به مقدونیها نشان داده است ، شایدمحل حمله آریوبرزن سردار بزرگ ایرانی در همین تنگه باشد .چون معروف است که شاهراه هخامنشیها و محل عبور کارونهای تجاری و تجهیزات نظامی و آهن مورد نیاز ارتش هخامنشی بوده است. جاده سنگ چین و سنگ فرش ازمیان منطقه ای سنگلاخی ، تند و پرپیچ وخم به درون تنگه ادامه می یابد . در درون تنگه تا كنون 6 قطعه سنگ نقش برجسته (سنگ نگاره) باستانی با نقوش بسیار زیبا پیدا شده است كه توسط باستان شناسان ایرانی وخارجی زیادی از جمله بارون دوبد(۱۸۴۱م)،احتشام الدوله والی فارس(۱۸۵۳م)،فرصت الدوله، هنینگ ،میرزاحسن فسایی،گیرشمن فرانسوی،اشتاین مجاری(۱۹۳۶م)،احمد اقتداری ،دووال(۱۹۷۲و۱۹۷۳م)و .... موردبازدید و مطالعه قرار گرفته اند.دقیق ترین مطالعه توسط لوٍئی واندنبرگ باستان شناس شهیر بلزیکی و کلاوس شیپمن آلمانی(۱۹۶۲و۱۹۷۵م) صورت گرفته است که نتیجه مطالعات آنها در کتاب ارزشمند نقوش برجسته منطقه الیمایی در دوران اشکانی به تفصیل شرح داده شده است. این نقش برجسته ها را مربوط به دوران شاهزادگان مستقل الیمایی(الیمائیس) دراواخر حكومت سلوكی ها واوایل سلسله اشكانیان می دانند .قدمت آنها را از سال ۷۵تا299بعداز میلاد دانسته اند.این نقوش برجسته در سال۱۸۴۱میلادی توسط بارون دوبد (سیاح روسی)تشخیص داده شده اند و اولین بار توسط الستین در کتاب موسوم به جاده های قدیم ایران غربی منتشر گردیده اند . در سال۱۹۵۲هنینگ این نقوش و کتیبه های مربوطه رابا استفاده از عکسهای ارسالی آقای رستمی عکاس اداره باستان شناسی ایران، با دقت مورد مطالغه قرار داده است .وی در ترجمه یکی از کتیبه ها آورده است که "این است تصویر ارد ذر حال تاجگذاری"(با توجه به کتیبه های تنگ سروک و سکه ها،بسیاری از شاهان الیمائی از آغاز دوره مسیحیت به نام "ارد"خوانده می شدند) و فرد دراز کشیده بر روی تخت را" ارد چهارم و یا پنجم" میداند. برخی از محققین این نقوش را مربوط به مهرداد اول پادشاه اشکانی و یک شاهزاده الیمائی (شاهزاده نشین مستقل)می دانند.الیمائید یا الیمائیس به ساكنان غیر سامی (ایرانی) ساكنان عیلام می گفته اند. نقوش برجسته تنگ سولک در سال ۱۳۱۶به شماره ۳۰۰در آثار ملی کشور بعنوان اولین اثر ملی استان به ثبت رسیده است. محققین تنگ سروک را محل محراب خدایان کهن و عبادتگاه شکوهمند اقوام عیلامی می دانند.بارون دوبد در کتاب سفرنامه لرستان و خوزستان می نویسد"چه بسا پای در خاکی نهاده ام که زمانی وقف آناهیتا یا میلیتای ایزد بانو بوده است و الیمائیهای باستان در اعصار گذشته در همین جا مراسم مذهبی و شعائر دینی را در باغستانهای مقدس آن بر گذار می کرده اند . به نظرم رسید وجود سروستان در این مکان تاییدی است بر این واقعیت و مهری است بر این پندار . سنگ شماره ۱ در 700متری ورودی تنگه می باشد .ارتفاع صخره ۳.۷۵وطول آن۱.۶۵متر می باشد. اولین نمای سنگ كه در قسمت شمال غربی آن قراردارد نقش دو نفر حجاری شده است كه بصورت ایستاده دستهای راست خود را روبه بالا نشانه گرفته اند . یكی ازآنها پایینتر قرارگرفته ودیگری برروی سكو ایستاده است . در سمت چپ ،روی سکوی اول، فرد اول که احتمالا کاهن میباشد روبروی محرابی(یا آتشدان) ایستاده است . این محراب روی پایه ای قرار گرفته است.در سمت راست فرد دوم که از مقامات میباشد پشت سر و پائین تر از کاهن حجاری شده است.بنظر می رسد در دستهای راست آنها که بسمت بالا بلند شده است دو شئ (پیاله،جعبه،بخور یا شئ دیگری)وجود دارد. سمت چپ کلاه فرد دوم کتببه ای در دو خط حک شده است که فقط دو حرف آن را می توان تشخیص داد. اشاره این نقشها میتواند دلایل گوناگونی داشته باشد . مثلا اشاره به سمت بالا و نشان دادن محل استقرار پادشاه یا اشاره به محل استقرار پادگان نظامی ، یا محل مقدسی كه مورد پرستش آنها قرارمیگرفته ، یامحل نگهداری اموال و گنجینه ها كه معمولا در زمان باستان در مناطق كوهستانی، امن ویا در زیر خاك نگهداری می كردند ویامحل مسكونی ویا حتی راهنمای جاده ارتباطی می تواند باشد .لباس آنها مربوط به عهد اشكانی می باشد. در وجه بعدی سنگ كه كه رو به شمال است یك نفرحجاری شده كه در دست چپ وی چوب(گرز) یا شمشیر وبرروی دستش پارچه ای آویزان است و بازوی دست راستش را به پهلویش چسبانده و احتمالا نیزه بلندی در دست دارد.به نظر می رسد موهایش در هاله ای از نور قرار دارد.طبق نظر دووال این نقش مربوط به هراکلس - ورثرغنه در حالت برهنه می باشد(هراکلس خدای یونانی و ورثرغنه خدای ایرانی بوده اند).حفره ای مربع شکل به ابعاد ۱۶در۷سانتی متر زیر ساعد راست هراکلس - ورثرغنه وجود دارد که احتمالا جایگاه جمع آوری نذورات است و شاید اشاره به استودانهای حفر شده بر روی صخره ها در درون تنگه باشد. درروی وجه سوم سنگ كه در سمت مشرق سنگ قرار دارد نقش دو نفربا تمام قامت حجاری گردیده كه در دستان چپ هر دوی آنها رو به بالا دو شی قراردارد شاید دو شی مقدس ویا دو شعله جهت راهنمایی ونشان دادن راه ومسیر . جسمی مخروطی شکل (احتمالا معبد یا آتشدان) در قسمت بالا بین دو نفر قرار گرفته است. بنا به نظر واندنبرگ و شیپمن نقش برجسته دیواره شمال غربی اولین صخره نشان دهنده ادای نذر شاهزاده "ارد" به وسیله کاهنی به خدای هراکلس - ورثرغنه می باشد.




يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.

تنگه قیرشهرستان چرداول
تنگه قیرشهرستان چرداول
مدت ويدئو : 02:10
بازدید : 298
غار کتله خور
غار کتله خور
مدت ويدئو : 03:55
بازدید : 4769
کوهستان بزسینا
کوهستان بزسینا
مدت ويدئو : 5:00
بازدید : 160
منطقه تالش
منطقه تالش
مدت ويدئو : 05:57
بازدید : 823
غار طرنگ  بافت کرمان
غار طرنگ بافت کرمان
مدت ويدئو : 3:58
بازدید : 268
همه ...
دره دلفارد
دره دلفارد
مدت پادکست : 2:32
بازدید : 1465
تالاب بزوجق
تالاب بزوجق
مدت پادکست : 1:20
بازدید : 677
توران
توران
مدت پادکست : 2:56
بازدید : 369
تنگه سولک
تنگه سولک
مدت پادکست : 4:15
بازدید : 974
سراب روانسر
سراب روانسر
مدت پادکست : 1:00
بازدید : 2840
همه ...
باغ وحش  پارک کوهستانی صفه اصفهان
باغ وحش پارک کوهستانی صفه اصفهان
تعداد تصوير : 16
بازدید : 706
جنگل‌های انجیلی سوادکوه
جنگل‌های انجیلی سوادکوه
تعداد تصوير : 8
بازدید : 568
ایلام در پاییز
ایلام در پاییز
تعداد تصوير : 16
بازدید : 1392
جنگل سرکلاته
جنگل سرکلاته
تعداد تصوير : 8
بازدید : 2275
آبشار هفت آسیاب
آبشار هفت آسیاب
تعداد تصوير : 4
بازدید : 513
همه ...