پل لاتیدان

در حال بارگذاری ...ویدیو

21 بهمن 1396

پل لاتیدان یکی از آثار تاریخی واقع در بخش مرکزی شهرستان بندرعباس در جنوب ایران است. این پل سال‌ها در زیر خاک مدفون بود تا اینکه در سال ۱۳۷۲، یکی از درازترین پل‌های تاریخی ایران در اثر سیلاب در نزدیکی روستای نیم‌کار (شهرستان خمیر – استان هرمزگان)، نمایان شد. این پل، بر روی رودخانهٔ کول در جادهٔ لار به بندرعباس قرار دارد، از این‌رو به پل کول نیز معروف است. پل لاتیدان ، با ۲۳۳ دهانه و بیش از ۱۰۰۰ متر درازا، از شاهکارهای دوران صفویان است و با سنگ‌های بی‌شکل ساخته شده‌است. در میان دهانه‌های این پل، چشمه اتاق‌هایی در دو اشکوب ساخته شده که بر زیبایی این سازه افزوده ‌است و یکی از والاترین نمونه‌های پل‌سازی تاریخی کشور می‌باشد. پل لاتیدان ، در دوران شاه‌عباس بزرگ، برای انجام لشگرکشی برای بیرون راندن پرتغالی‌ها ساخته شده‌ و پس از پایان کار ، در اختیار کاروانهای بازرگانی قرار گرفته است. درازای پل لاتیدان (پل‌کول)، سه برابر سی و سه پل اصفهان است و تاکنون گام‌های اندکی برای بازسازی، استحکام‌بخشی و نگاه‌داری این پل برداشته شده‌ به‌گونه‌ای که تنها در سال‌های ۱۳۷۹ و ۱۳۸۶، بازسازی اندکی بر روی آن به عمل آمده ‌است. از آن‌جا که این پل، در مسیر آبراهه‌های چندی قرار دارد و در فصل بارندگی، حجم آب در زیر پل بسیار زیاد است، از این رو باید با تعیین اعتبارات ملی برای این اثر ملی، کار بررسی‌های استحکام‌بخشی و بازسازی این پل آغاز شود، پیش از آن‌که این اثر که پس از گذشت سال‌ها بر اثر یک سیلاب سر برآورده‌است، در اثر سیلاب دیگری فرو ریزد و نابود شود. امروزه از قسمت شرقی حدود 270 متر و از قسمت غربی 147 متر باقی مانده , ولی از دیواره سدی به جهت اینکه در معرض جریان اصلی رودخانه قرار داشته ، آثار زیادی برجای نمانده است. این دیواره حدود 800 متر طول ، 2 متر ارتفاع و حدود 7 متر عرض داشته و ظاهراً در فواصل معین با جرزهای نیم دایره تقویت می شده است. از قسمت غربی پل تنها بقایای 17 پایه که به طور منظم و در یک محور ساخته شده اند ، باقی مانده که قابل بازسازی نیست. این پایه ها در جهت بالا رود و پایین رود دارای موج شکن های نیم دایره بوده و مصالح و شیوه ساخت آنها مشابه بخش های دیگر پل است. به نظر می رسد که عرض پل در قسمت غربی 80/6 متر و بیشتر از قسمت شرقی بوده است. از قسمت شرقی که 270 متر طول و 33 دهانه یا چشمه داشته ، آثار بیشتری برجای مانده است. این قسمت پل 40/5 متر عرض داشته و با شیب ملایمی بر ارتفاع آن افزوده می شده است ؛ به طوری که از یک متر در کناره رودخانه به 6 متر و با احتساب جان پناه ها به 5/6 متر در میانه می رسیده است. 33 دهانه این قسمت دارای ابعاد مختلفی بوده اند که از کناره تا میانه وسیع تر می شده است. در حال حاضر حدود 20 دهانه این قسمت سالم برجای مانده که نشان دهنده معماری پیشرفته و درخور توجه آن است. در ابتدای این قسمت 9 دهانه کوچک فرعی وجود دارد که پل از آن به بعد کامل می شود. از نهمین دهانه به بعد ، پل 17 دهانه به عرض 40/5 و 17 پایه به عرض 80/3 متر دارد. عرض بیست و ششمین دهانه 80/5 متر است که در جریان اصلی آب قرار دارد. قسمت شرقی پل با دهانه های دیگر و مطابق با همین عرض ادامه پیدا می کند ؛ هرچند جریان اصلی رودخانه آسیب های زیادی به این قسمت وارد ساخته است. بر روی پایه های قسمت اصلی این بخش از پل ، آبگذرهایی در دو طبقه تعبیه شده که در مواقع طغیان ، آب را از خود عبور داده و همچنین سبب صرفه جویی در مصالح و کاهش وزن پل می شده است. پایه های پل در این بخش حدود یک متر بالاتر از سطح آب و حداقل 50/2 متر بالاتر از بستر رودخانه قرار دارد. اضلاع پایه ها در جهت مخالف و موافق جریان آب دارای موج شکن هایی با قوس جناغی است تا فشار آب به پایه ها را بشکند. طول این پایه ها 15/10 متر است. بر روی این پایه ها ، جرزهایی به طول 80/8 و عرض 45/1 متر ساخته شده و بین آنها ، آبگذرهایی در دو طبقه جا گرفته است. طاق دهانه های اصلی و آبگذرهای روی پایه ها به این جرزها متکی است. ارتفاع آبگذر طبقه اول 20/2 و طبقه دوم 50/1 متر است. سطح گذر پل لاتیدان را با سنگ های مسطح فرش و لا به لای آنها را با ملات پر کرده اند. پل رود کول با توجه به بستر رسوبی و غیر مستحکم رودخانه ، فاقد یک شالوده مستحکم و یکپارچه است و ظاهراً حتی بستر رودخانه در این محل برای جلوگیری از شسته شدن بنیان پایه ها ، سنگ فرش نشده و پی ها هر کدام به طور مستقل بر روی بستر رسوبی رودخانه نهاده شده است. مسلم است که این شیوه پایه سازی برای پلی به طول چند صد متر و بر روی بستر رسوبی رودخانه ای که دارای طغیان های فصلی شدید هست ، چقدر نامناسب است. این مساله سبب شده که اکثر پایه ها و بالطبع ، طاق ها فرو ریزد ؛ به طوری که امروزه از آن همه عظمت و شکوه اولیه ، اثر چندانی برجای نمانده است. البته مصالح نه چندان مناسب (قطعات سنگ هایی به ابعاد و اشکال مختلف و نامنظم و به مقدار کم قطعات سنگ هایی تراشیده) و عدم رسیدگی و مرمت پل نیز از علل دیگر خرابی زودهنگام این پل به شمار می رود. این پل به شماره 2005 به ثبت تاریخی رسیده است.




يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.

تپه سگزآباد
تپه سگزآباد
مدت ويدئو : 03:31
بازدید : 654
ارگ بم (انگلیسی)
ارگ بم (انگلیسی)
مدت ويدئو : 05:14
بازدید : 1138
مناره های تاریخی شهر اصفهان
مناره های تاریخی شهر اصفهان
مدت ويدئو : 05:56
بازدید : 432
قلعه شوش (انگلیسی)
قلعه شوش (انگلیسی)
مدت ويدئو : 03:34
بازدید : 294
باغ فرمانیه (سفارت ایتالیا) تهران
باغ فرمانیه (سفارت ایتالیا) تهران
مدت ويدئو : 05:38
بازدید : 231
همه ...
پل صلوات آباد
پل صلوات آباد
مدت پادکست : 1:54
بازدید : 795
خانه طاهریان سمنان
خانه طاهریان سمنان
مدت پادکست : 1:33
بازدید : 810
بازار مرده ها
بازار مرده ها
مدت پادکست : 1:05
بازدید : 613
بقعه مالک
بقعه مالک
مدت پادکست : 3:11
بازدید : 480
حصار خواجه نصیر عقدا
حصار خواجه نصیر عقدا
مدت پادکست : 3:29
بازدید : 513
همه ...
آرامگاه چهل مرده شیخان
آرامگاه چهل مرده شیخان
تعداد تصوير : 4
بازدید : 1812
مجموعه قزاقخانه
مجموعه قزاقخانه
تعداد تصوير : 12
بازدید : 896
بازار تاریخی قیصریه لار
بازار تاریخی قیصریه لار
تعداد تصوير : 12
بازدید : 692
پل اسدآباد استان مرکزی
پل اسدآباد استان مرکزی
تعداد تصوير : 8
بازدید : 611
پل قرمز
پل قرمز
تعداد تصوير : 8
بازدید : 1237
همه ...