سازکمانچه (انگلیسی)

در حال بارگذاری ...ویدیو
5

12 بهمن 1396

کَمانچه یکی از سازهای ایرانی و موسیقی خاور زمین است. این ساز علاوه بر شکم، دسته و سر، در انتهای پایینی ساز، پایه‌ای دارد که روی زمین یا زانوی نوازنده قرار می‌گیرد. نخستین نشانه‌های تاریخی درباره کمانچه در کتاب موسیقی الکبیر اثر ابونصر فارابی در سده چهارم هجری دیده شده‌است.او در این کتاب از کمانچه با نام عربی آن، رباب یاد می‌کند. کمانچه در دوران صفویه و قاجاریه جزو سازهای اصلی موسیقی ایران بوده‌است. نخستین صدای ضبط‌شده کمانچه به اوایل قرن بیستم میلادی بر می‌گردد شکل ظاهری شکم ساز کروی و توخالی است که مقطع نسبتاً کوچکی از آن در جلو به دهانه‌ای اختصاص یافته و روی دهانه پوست کشیده شده و بر روی پوست، خرکی تقریباً شبیه به خرک تار و نه کاملاً عمود بر سیم‌ها قرار گرفته‌است. دستهٔ ساز، لوله‌ای تو پر است و به طور نامحسوس به شکل مخروط وارونه خراطی شده‌است. انتهای بالایی این لوله؛ توخالی و در طرف جلو شکاف دارد که نقش جعبهٔ گوشی‌ها را می‌یابد. دسته فاقد پرده می‌باشد. سر ساز متشکل است از جعبهٔ گوشی‌ها که در دو طرف آن هر یک دو گوشی کار گذاشته شده و یک قبه که در بالای جعبه قرار گرفته‌است. طول ساز تا سر قبه حدود ۸۰ سانتی متر است. درگذشته این ساز بدون سیم گیر که به شکل کنونی وجود دارد بوده است در گذشته سیم ها مستقیماً به ساز وصل می شدند همانند سه تار یا به وسیله قطعه فلزی سیم هابه آن ربط داده می‌شد. پس از ورود ویلن به ایران، تاندور ویلن(پیچ های کوچک تنظیم کوک)به سیم گیر اضافه شد تا نوازنده بتواند ساز را دقیق کوک کند. تا پیش از ورود ویلن به ایران، جنس سیم های کمانچه ابریشمی یا از روده تابیده شده حیوانات بود و توانایی گرفتن کوک بالا را نداشت. پس از ورود ویلن به ایران، سیم‌های ویلن جایگزین سیم‌های کمانچه شد. این ساز جز دسته سازهای زهی است. کمانچهٔ امروزی دارای ۴ سیم می‌باشد. کمانچه در زمان قدیم تنها سه سیم داشته و پس از ورود ویولن به ایران به تقلید از آن سیم چهارم به آن افزوده شده‌است. این سیم‌ها به موازات درازای ساز گستردگی دارد و آوای آن خیلی خوش و دلکش می‌باشد. این ساز می‌تواند آواهای گوناکون بسیاری را برآرد. کاسه صوتی این ساز از چوب توت است که با برش‌های از عاج تزیین شده‌است. کوک کوک کمانچه (نسبت فاصله سیم‌ها به یکدیگر) در دستگاه‌های مختلف موسیقی ایرانی تفاوت می‌کند. معمول ترین کوک برای دستگاهای ایرانی این است که سیم‌های اول و دوم نسبت به هم فاصله چهارم (یا پنجم) داشته، سیم سوم یک اکتاو بم تر از سیم اول و سیم چهارم یک اکتاو بم تر از سیم دوم می‌باشد. لازم به ذکر است که در گذشته کمانچه دو سل دو سل کوک می‌شد اما پس از ورود ویلن به ایران،در کوک کمانچه تغییراتی ایجاد شد و امروزه این ساز همانند ویلن کوک و انگشت گذاری میشود. در حال حاضر کوک اصلی و رایج کمانچه می لا ر سل که همان کوک ویلن است، می‌باشد. از جمله می‌توان به کوک‌های رِ لا رِ سل (برای دستگاه نوا) می لا رِ لا (برای ماهور) و می لا می لا (برای همایون، اصفهان، چهارگاه، ماهور و دستگاه راست‌پنجگاه) و رلارلا (برای کوک لری)اشاره کرد. شیوه نواختن نوازندهٔ ساز در حالت نشسته پایهٔ کمانچه را روی زمین (یا صندلی) یا زانو قرار می‌دهد. ساز در موقع اجرا کمی حول محور خود می‌چرخد و همین عمل تماس آرشه با سیم‌ها را آسان تر می‌کند. نوازنده ساز را به طور قائم در دست چپ می‌گیرد و انگشتان همان دست را روی دسته می‌لغزاند و آرشه را با دست راست به سیم‌ها تماس می‌دهد. نوازندگان شاخص از شاخص‌ترین کمانچه‌نوازان ایرانی می‌توان به علی‌اصغر بهاری، رحمت الله بدیعی و مجتبی میرزاده و اردشیر کامکار و کیهان کلهر اشاره کرد. نوازندگان شاخص معاصر عبارتند از: اردشیر کامکار کیهان کلهر سعید فرجپوری فرج علیپور داوود گنجه‌ای علی اکبر شکارچی درویش‌رضا منظمی مهدی باقری شروین مهاجر سینا جهان آبادی سهراب پور ناظری سازندگان شاخص ابراهیم قنبری مهر قدرت الله کردی محمد حسن کاکاوند بیاض امیر عطایی قباد ملکی هاشم پشتدار.




يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.

آواهای مشک زنی
آواهای مشک زنی
مدت ويدئو : 05:00
بازدید : 870
قالیشویان
قالیشویان
مدت ويدئو : 03:02
بازدید : 1307
نوروز در خراسان جنوبی
نوروز در خراسان جنوبی
مدت ويدئو : 02:51
بازدید : 2166
گرگیعان
گرگیعان
مدت ويدئو : 03:53
بازدید : 1578
عیدفطر در اردبیل
عیدفطر در اردبیل
مدت ويدئو : 03:15
بازدید : 1994
همه ...
غذاهای سبزوار برای رمضان
غذاهای سبزوار برای رمضان
مدت پادکست : 1:23
بازدید : 192
مراسم عیدگاه
مراسم عیدگاه
مدت پادکست : 3:15
بازدید : 1287
نوروز در اصفهان
نوروز در اصفهان
مدت پادکست : 5:10
بازدید : 5510
واژه میر
واژه میر
مدت پادکست : 2:22
بازدید : 305
آئین نوروز در استان سمنان
آئین نوروز در استان سمنان
مدت پادکست : 4:57
بازدید : 1151
همه ...
سفره هفت سین در سورانه
سفره هفت سین در سورانه
تعداد تصوير : 1
بازدید : 954
پا به پای سقاها
پا به پای سقاها
تعداد تصوير : 16
بازدید : 1201
عَلَم بندان
عَلَم بندان
تعداد تصوير : 16
بازدید : 1428
ترویج فرهنگ کتابخوانی
ترویج فرهنگ کتابخوانی
تعداد تصوير : 20
بازدید : 974
آداب و رسوم ماه رمضان/گلستان
آداب و رسوم ماه رمضان/گلستان
تعداد تصوير : 8
بازدید : 670
همه ...