سازکمانچه (انگلیسی)

در حال بارگذاری ...ویدیو
5.8

12 بهمن 1396

کَمانچه یکی از سازهای ایرانی و موسیقی خاور زمین است. این ساز علاوه بر شکم، دسته و سر، در انتهای پایینی ساز، پایه‌ای دارد که روی زمین یا زانوی نوازنده قرار می‌گیرد. نخستین نشانه‌های تاریخی درباره کمانچه در کتاب موسیقی الکبیر اثر ابونصر فارابی در سده چهارم هجری دیده شده‌است.او در این کتاب از کمانچه با نام عربی آن، رباب یاد می‌کند. کمانچه در دوران صفویه و قاجاریه جزو سازهای اصلی موسیقی ایران بوده‌است. نخستین صدای ضبط‌شده کمانچه به اوایل قرن بیستم میلادی بر می‌گردد شکل ظاهری شکم ساز کروی و توخالی است که مقطع نسبتاً کوچکی از آن در جلو به دهانه‌ای اختصاص یافته و روی دهانه پوست کشیده شده و بر روی پوست، خرکی تقریباً شبیه به خرک تار و نه کاملاً عمود بر سیم‌ها قرار گرفته‌است. دستهٔ ساز، لوله‌ای تو پر است و به طور نامحسوس به شکل مخروط وارونه خراطی شده‌است. انتهای بالایی این لوله؛ توخالی و در طرف جلو شکاف دارد که نقش جعبهٔ گوشی‌ها را می‌یابد. دسته فاقد پرده می‌باشد. سر ساز متشکل است از جعبهٔ گوشی‌ها که در دو طرف آن هر یک دو گوشی کار گذاشته شده و یک قبه که در بالای جعبه قرار گرفته‌است. طول ساز تا سر قبه حدود ۸۰ سانتی متر است. درگذشته این ساز بدون سیم گیر که به شکل کنونی وجود دارد بوده است در گذشته سیم ها مستقیماً به ساز وصل می شدند همانند سه تار یا به وسیله قطعه فلزی سیم هابه آن ربط داده می‌شد. پس از ورود ویلن به ایران، تاندور ویلن(پیچ های کوچک تنظیم کوک)به سیم گیر اضافه شد تا نوازنده بتواند ساز را دقیق کوک کند. تا پیش از ورود ویلن به ایران، جنس سیم های کمانچه ابریشمی یا از روده تابیده شده حیوانات بود و توانایی گرفتن کوک بالا را نداشت. پس از ورود ویلن به ایران، سیم‌های ویلن جایگزین سیم‌های کمانچه شد. این ساز جز دسته سازهای زهی است. کمانچهٔ امروزی دارای ۴ سیم می‌باشد. کمانچه در زمان قدیم تنها سه سیم داشته و پس از ورود ویولن به ایران به تقلید از آن سیم چهارم به آن افزوده شده‌است. این سیم‌ها به موازات درازای ساز گستردگی دارد و آوای آن خیلی خوش و دلکش می‌باشد. این ساز می‌تواند آواهای گوناکون بسیاری را برآرد. کاسه صوتی این ساز از چوب توت است که با برش‌های از عاج تزیین شده‌است. کوک کوک کمانچه (نسبت فاصله سیم‌ها به یکدیگر) در دستگاه‌های مختلف موسیقی ایرانی تفاوت می‌کند. معمول ترین کوک برای دستگاهای ایرانی این است که سیم‌های اول و دوم نسبت به هم فاصله چهارم (یا پنجم) داشته، سیم سوم یک اکتاو بم تر از سیم اول و سیم چهارم یک اکتاو بم تر از سیم دوم می‌باشد. لازم به ذکر است که در گذشته کمانچه دو سل دو سل کوک می‌شد اما پس از ورود ویلن به ایران،در کوک کمانچه تغییراتی ایجاد شد و امروزه این ساز همانند ویلن کوک و انگشت گذاری میشود. در حال حاضر کوک اصلی و رایج کمانچه می لا ر سل که همان کوک ویلن است، می‌باشد. از جمله می‌توان به کوک‌های رِ لا رِ سل (برای دستگاه نوا) می لا رِ لا (برای ماهور) و می لا می لا (برای همایون، اصفهان، چهارگاه، ماهور و دستگاه راست‌پنجگاه) و رلارلا (برای کوک لری)اشاره کرد. شیوه نواختن نوازندهٔ ساز در حالت نشسته پایهٔ کمانچه را روی زمین (یا صندلی) یا زانو قرار می‌دهد. ساز در موقع اجرا کمی حول محور خود می‌چرخد و همین عمل تماس آرشه با سیم‌ها را آسان تر می‌کند. نوازنده ساز را به طور قائم در دست چپ می‌گیرد و انگشتان همان دست را روی دسته می‌لغزاند و آرشه را با دست راست به سیم‌ها تماس می‌دهد. نوازندگان شاخص از شاخص‌ترین کمانچه‌نوازان ایرانی می‌توان به علی‌اصغر بهاری، رحمت الله بدیعی و مجتبی میرزاده و اردشیر کامکار و کیهان کلهر اشاره کرد. نوازندگان شاخص معاصر عبارتند از: اردشیر کامکار کیهان کلهر سعید فرجپوری فرج علیپور داوود گنجه‌ای علی اکبر شکارچی درویش‌رضا منظمی مهدی باقری شروین مهاجر سینا جهان آبادی سهراب پور ناظری سازندگان شاخص ابراهیم قنبری مهر قدرت الله کردی محمد حسن کاکاوند بیاض امیر عطایی قباد ملکی هاشم پشتدار.




يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.

فطیر سنتی هریس
فطیر سنتی هریس
مدت ويدئو : 01:27
بازدید : 6677
هفت سین
هفت سین
مدت ويدئو : 04:57
بازدید : 1397
سرچوپی (رهبر گروه)
سرچوپی (رهبر گروه)
مدت ويدئو : 2:45
بازدید : 261
دم دم سحری
دم دم سحری
مدت ويدئو : 04:29
بازدید : 1423
زنان کلاته رودبار - دامغان
زنان کلاته رودبار - دامغان
مدت ويدئو : 04:10
بازدید : 2312
همه ...
کلوخ اندازون
کلوخ اندازون
مدت پادکست : 2:27
بازدید : 2532
نامگذاری درفرهنگ بختیاری
نامگذاری درفرهنگ بختیاری
مدت پادکست : 3:08
بازدید : 1313
آیین قهوه خوری در میان اعراب
آیین قهوه خوری در میان اعراب
مدت پادکست : 3:56
بازدید : 1857
مراسم علم سلام
مراسم علم سلام
مدت پادکست : 2:19
بازدید : 2321
نوروز در ارومیه
نوروز در ارومیه
مدت پادکست : 2:28
بازدید : 3464
همه ...
۱۴ بدر در امامزاده روشن آباد گرگان
۱۴ بدر در امامزاده روشن آباد گرگان
تعداد تصوير : 20
بازدید : 331
نوروز خوانی در کوچه پس کوچه های شهر و روستاهای آمل
رقص شمشیر و چاپی زابلی
رقص شمشیر و چاپی زابلی
تعداد تصوير : 12
بازدید : 4156
روز طبیعت
روز طبیعت
تعداد تصوير : 16
بازدید : 1214
جشن های نوروزی در تبریز
جشن های نوروزی در تبریز
تعداد تصوير : 16
بازدید : 3758
همه ...