دکترعلی رواقی

در حال بارگذاری ...ویدیو

17 مهر 1396

علی رواقی (زادهٔ ۸ آذر ۱۳۲۰، مشهد) استاد ادبیات فارسی، قرآن‌پژوه، شاهنامه‌پژوه، مصحح و عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی است • دکتری ادبیات فارسی از دانشگاه تهران، ۱۳۵۳ • کارشناسی ارشد ادبیات فارسی از دانشگاه تهران، ۱۳۴۸ • کارشناسی ادبیات فارسی از دانشگاه فردوسی، 1344 • نخبه كسی است كه در یك حوزه ، متخصص باشد . • • تبیان : لطفاً شمه ای از زندگی علمی خود را برای مخاطبین سایت تبیان بفرمایید. • بندهبه سال 1320 ه . ش در شهر مشهد متولد شدم . دوره ی كارشناسی زبان و ادبیات فارسی را در دانشگاه مشهد گذراندم . در سال 1348 مدرك كارشناسی ارشد و به سال 1353 ، درجه ی دكترا را از دانشگاه تهران اخذ كردم .كارهای پژوهشی را از دوران جوانی و با هدف فرهنگ نویسی آغازنمودم . اولین كاری هم كه در این زمینه شروع كردم ،"ذیلی بر فرهنگ های فارسی" نام دارد . سعی ما در تنظیم این فرهنگ ، جمع آوری و ذكرواژه هایی است كه در فرهنگ های موجود به زبان فارسی نیامده و یا شاهدی برای آنها ذكرنشده و یا ضبط نادرست داشته اند. ما در تدوین این فرهنگ از یك روش علمی بهره بردیم ( كاری كه در فرهنگ های قبلی صورت نپذیرفته بود). یعنی برای زبان فارسی آئین نامه دستوری آماده كردیم و بر پایه آن،یادداشت برداشتیم و تاكنون حدود 27 میلیون یادداشت آماده كرده ایم . از جمله كارهای دیگری كه در این فرهنگ انجام دادیم پرداختن به مقوله های مختلف است . مثلاً فرهنگ مصدر در زبان فارسی ، فرهنگ فعل مركب ، فرهنگ پسوند واره و .... • در كنار این كار،برای شناخت حوزه زبانی ماوراءالنهر ( حوزه ای كه در واقع بخش بزرگی از ایران بوده و بر سر مسایل تاریخی از آن جدا شده )‌ و تكمیل و نشان دادن توانمندی های زبان فارسی ، دست به تدوین فرهنگ تاجیكی زدیم ؛ البته با استفاده از همان كار روش مند كه انشاءالله تا پایان سال جاری به چاپ می رسد . كار بعدی ما هم تدوین فرهنگ افغانی خواهد بود. بعد از آن هم تصمیم داریم سه گونه زبانی افغانی ، ماوراءالنهری و فارسی را كنار هم بگذاریم تا گویشواران این سه زبان بتوانند از مجموعهی دانسته های زبان فارسی استفاده كنند. • علاوه بر اینها، فرهنگی به نام فرهنگ قرآن را هم در دست تهیه داریم كه بر اساس آیه ها و سوره های قرآنیوشانزده ترجمه قرآن تدوین شده . فرهنگ های دیگری هم چون فرهنگواره واژگان قرآنی ، فرهنگ مثنوی ، فرهنگ شاهنامه و ... هم در دست تهیه داریم . • • تبیان : زبان فارسی كه امروز ما بدان تكلم می كنیم ، ‌آیا ادامه زبان فارسی دری است ؟ • زبان فارسی دری از آغاز یكی از گویش های زبان فارسی بوده كه همزمان و در كنار زبان پهلوی ساسانیكاربرد داشتهاست. زبان فارسی امروز ما ، در واقع ادامه ی زبان پهلوی ساسانی استهمراه با بهره وری از فارسی دری و زبان های دیگر از جمله عربی و برخی از واژه های گویش های مختلف. • تبیان : آیا تمام گونه های مختلف زبان فارسی ، امروزه جمع آوری و شناسایی شده اند ؟ • زبان فارسی به دلیل وسعت حوزه جغرافیایی ، از همان آغاز گونه های مختلفی داشته و مردم هر حوزه نیز به لهجه خاص خود صحبت می كردند . متأسفانه برخی از این گونه ها ناشناخته ، از بین رفته اند وما هیچ اطلاعی از آنها نداریم . دلیل آن هم این بوده كهدر دوره ی اول بر خلاف اهتمامی كه در جهت جمع آوری گونه های مختلف زبان عربی شده ، در این زمینه هیچ كاری صورت نپذیرفته است. دیگر این كه بسیاری از كتاب های معتبری كه از آن دوران به دست ما رسیده ،با استفاده از زبان معیارتألیف یا سروده شده اندو تعداد واژگان و گویش های محلی ، بسیار در آنها كم است؛مثل شاهنامه و یا تاریخ بیهقی . به هر حال تعدادی از این گویش ها را-البته چون زمان پیدایش گویش ها مشخص نبوده ، از قرن چهارمبه بعد -شناسایی كرده ایم. • • تبیان : زبان فارسی امروز ما از چه زمانی شروع شده است ؟ • شواهد نشان می دهد كه گویش ها تا قرن هفتم و هشتم و در بعضی از حوزه ها تا قرن نهم و دهم حرف اول را می زدند . به عقیده من زبان فارسی امروز ما، حدوداً از قرن هفتم و با زبان سعدی شروع می شود . شاید بتوان گفت كه سعدی ناآگاهانه پایه گذار زبانی شد كه به تدریج سایش و سابش داده شد تا به صورت امروزی درآمد . • تبیان : در آغاز دوران اسلامی ، با ورود اعراب به هر منطقه، عربی زبان رسمی مردم آن مكان می شد؛ اما در ایران چنین اتفاقی نیفتاد . به نظر شما چه عواملی مانع از بروز این مسئله در ایران شد ؟ • اگر به تاریخ ایران مراجعه كنید ، متوجه می شوید كه جنبش ها و خیزش های مردمی در چند قرن اول برای مبارزه با این مسئله بود . چون آنها حاضر نبودند كه زبان عربی را زبان رسمی خود قرار دهند. از جمله كارهایی كه بزرگان ما در جهتحفظ زبان فارسی انجام دادند ، برابر گذاری در مقابل واژه های عربی بود . در قرون اولیه اسلام ، زبان عربی، زبان علمی دنیای اسلام بود و دانشمندان ایرانی هم كتاب های خود را به زبان عربی می نوشتند ، ولی در برابر لغات عربی برابر گذاری فارسی می كردند و این مسئله خود كمك شایانی به حفظ زبان فارسی كرد. علاوه بر این،ترجمه های بسیاری كه از قرآن شد،تألیف فرهنگ های عربی ، فارسی و ... خود نشان دهنده تلاشی است كه مردم در حوزه های مختلف زبان فارسی ، برای حفظ این زبان انجام دادند.از سوی دیگر توانمندی های خود زبان فارسی را نباید نادیده گرفت . ساختار ویژه زبان فارسی در مقابل ساختار بسته زبان عربی ، بسیار غنی است. همچنین فرهنگ غنی و پربار ایران در مقابل فرهنگ اعراب جاهلی-مسئله اسلام و فرهنگ غنی آنرااز مسئله اعراب جاهلی باید جدا دانست- را نیز در نظر بگیرید. • • تبیان : قرآن در اوج فصاحت و بلاغت قرار دارد ، با توجه به مطالعات وسیع شما در زمینه گویش های زبان فارسی ، به نظرتان كدام یك از این گونه ها توانایی انعكاس این زیبایی را در ترجمه قرآن دارند؟ • ترجمه های مختلفی از قرآن شده است كه شماری از آنها ، هر یك نمودار گونه ای هستند. اما فكر نمی كنم هیچ یك از آنها توانسته باشند ، زیبایی قرآن را منعكس كرده باشند. من معتقدم قرآن را باید به دو صورت ترجمه كرد : یكی به صورت زبانی فاخر ، زیبا ، ادبی و فخیم كه مسلماً در آن،تركیبات و واژه های بعضاً دشوار نیز وجود دارد و زبان فرهیختگان و ادبا است و تا حدی می تواند منتقل كننده ی زیبایی قرآن باشد . دیگر ترجمه ای به زبان عامی و عادی مردم با استفاده از واژه ها و عبارات گویش های محلی یا به تعبیری زبان روزمره ای،برای این كه برای مردم عامی قابل فهم و درك باشد. • تبیان : شیوه شما در امر تصحیح متون ، شیوه تازه ای است ، لطفاً شاخصه های این شیوه را بفرمایید . • در تصحیح متون عده ای از شیوه اقدم نسخ ( ‌قدیم ترین نسخه) و عده ای از شیوه التقاتی بهره می برند . ولی من به این دو شیوه اعتقاد ندارم. من در تصحیح ابتدا به گونه شناسی متن می پردازم .سپس حوزه متن از نظر واژگان را شناسایی می كنم و بعد واژگان مناسب آن حوزه را با استفاده از كتاب هایی كه در آن حوزه وجود دارد ، در تصحیح به كار می برم . جناب آقای دکتر علی رواقی پنجاه سال پژوهش مستمر و تلاش بی وقفه در گونه شناسی متون مختلف زبان فارسی و نسخه های کهن قرآنی در حوزه های مختلف جغرافیایی فارسی زبان ایران، تاجیکستان ،ازبکستان وافغانستان در قالب 28 میلیون فیش تحقیقی با نگاه گونه شناسانه، تنها با اتکال به خداوند و اراده ای استوار، نشان از اهتمامی درخور ستایش و غیرقابل وصف جناب‌عالی دارد. روایتگری متون قرآنی متعلق به حوزه ها و مناطق جغرافیایی مختلف فارسی زبان در ادوار مختلف تاریخی از جمله نسخه گرانسنگ و پرارج قرآن قدس از گنج‌خانه آستان قدس رضوی این میراث معنوی جهان اسلام و زبان پرقدر فارسی کاری است کارستان که به قول ایران شناس بزرگ فرانسوی پروفسور ژیلبر لازار تصحیح این متن با توجه به دشواری های فراوان آن از مهم ترین کارهای انجام شده در حوزه زبان فارسی در سال های اخیر به شمار می آید. و به‌حق از آن به عنوان "سندی که از نظر زبان شناسی اهمیتی بی مانند دارد" یاد کرده است. پژوهش های بی مانند جنابعالی در حوزه شاهنامه که به حق استاد بزرگ مجتبی مینوی در مقدمه رستم وسهراب نگاشتند "تو آراستی روی این نوعروس سزد گر دهد مر ترا پای بوس" نشان از توجه آن استاد گرانمایه به این سند هویت و ماندگاری زبان فارسی دارد. نظریه ارزشمند آن چهره ماندگار در خصوص "گونه شناسی زبان فارسی در دوره ها و حوزه های مختلف جغرافیایی ایران" که از سوی کرسی نظریه پردازی شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید نشان از دغدغه های بازیابی هویت ایرانی اسلامی و خوانشی درست از گونه های زبانی و فرهنگی زبان فارسی در ادوار و حوزه های مختلف دارد که متاسفانه تاکنون مغفول مانده بود و به اهتمام جنابعالی به محافل علمی و پژوهشی حوزه های فارسی زبان عرضه شد. اکنون که در آستانه هفتادوسومین زاد روز آن استاد گرانقدر قرار داریم با اغتنام فرصت ضمن آرزوی طول عمر با عزت و دوام توفیقات در انجام پژوهشهای گرانسنگ، این لوح سپاس به جنابعال




يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.

دکتر محمد رضا رجب زاده مقدم
دکتر محمد رضا رجب زاده مقدم
مدت ويدئو : 06:12
بازدید : 3447
پریسا امانی
پریسا امانی
مدت ويدئو : 03:08
بازدید : 1218
دکتر جواد وهاب زاده
دکتر جواد وهاب زاده
مدت ويدئو : 05:50
بازدید : 450
استاد دکتر مهدی گلشنی
استاد دکتر مهدی گلشنی
مدت ويدئو : 06:00
بازدید : 438
دکتر حسن دولت آبادی
دکتر حسن دولت آبادی
مدت ويدئو : 05:25
بازدید : 251
همه ...
دکتر علی شریعتی
دکتر علی شریعتی
مدت پادکست : 5:29
بازدید : 1259
سدراک آبدالیان
سدراک آبدالیان
مدت پادکست : 4:01
بازدید : 413
دكتر محمدعلی زلفی گل
دكتر محمدعلی زلفی گل
مدت پادکست : 1:49
بازدید : 1705
دکتر مصطفی چمران
دکتر مصطفی چمران
مدت پادکست : 3:00
بازدید : 2139
همه ...
پروفسور محمود حسابی
پروفسور محمود حسابی
تعداد تصوير : 12
بازدید : 1490
سید شهاب الدین صدر
سید شهاب الدین صدر
تعداد تصوير : 12
بازدید : 794
استاد علی اکبر دهخدا
استاد علی اکبر دهخدا
تعداد تصوير : 12
بازدید : 1406
دکتر حسین کرمی
دکتر حسین کرمی
تعداد تصوير : 8
بازدید : 1887
پیر امیدیار
پیر امیدیار
تعداد تصوير : 12
بازدید : 1324
همه ...