رصدخانه خورشیدی نقش رستم

در حال بارگذاری ...ویدیو

21 مرداد 1396

نقش رستم، قدیمی ترین رصدخانه خورشیدی جهان در ایران نقش رستم نام محلی است که در استان فارس و در شش کیلومتری شمال تخت جمشید قرار دارد. در این محل و در سینه کوه سیوند چهار دخمه متعلق به پادشاهان هخامنشی تراشیده شده است. در بخش های پایین کوه چندین سنگ نگاره از دوره ساسانیان و نیز از دوره عیلامیان نقش بسته که اطلاق نام نقش رستم به این جایگاه به سبب وجود همین نگاره ها بوده است. در برابر این دخمه ها و در فاصله کمی از کوه بنای رصدخانه خورشیدی نقش رستم قرار گرفته است. این ساختمان در دوره هخامنشیان و به گمان بیشتر در زمان داریوش اول ساخته شده است. دو بنای دیگر شبیه به نقش رستم وجود داردکه اولی در پاسارگاد و دیگری در ناحیه باستانی «میرا» واقع در جنوب غربی آسیای کوچک (ترکیه) یا همان سرزمین لیدی هخامنشیان قرار دارد. بنای پاسارگارد از هر حیث شبیه به بنای نقش رستم اما به شدت آسیب دیده و تنها دیوار شمالی آن باقی مانده است. بنای لیدیایی میرا نیز نسبتا سالم است اما با بنای نقش رستم تفاوتهایی دارد. بنای نقش رستم بنای نقش رستم به شکل برج مکعب مستطیلی با قاعده مربع که قریب 5/12 متر بلندی و هفت متر طول هر ضلع آن است. در ساختمان این برج به جز سنگ آهک سفید و خاکستری رنگ از هیچ مصالح دیگری استفاده نشده است. سنگها به طرزی بسیار صیقلی و دقیق چنان برروی هم قرار گرفته اند که احتیاج به ملات نداشتند. سقف این بنا نیز از چهار قطعه سنگ ساخته شده و طرز تراش آنها شکل هرم کوتاهی به آنان بخشیده است. و تاکنون به جز آسیبهایی که گنج یابان کوته اندیش به این بنای با قدمت بیش از 2500سال و پلکان آن وارد ساخته اند، کوچکترین خللی در ساختمان آن بوجود نیامده است. رصدخانه خورشیدی نقش رستم بررسی هایی که برروی رصدخانه خورشیدی نقش رستم صورت گرفته و نیز کتیبه های میخی اخترشناسی که از 2500 سال پیش و همزمان با عصر هخامنشی به دست آمده است، نشان می دهد که هیچ آگاهی یی درباره حرکت های خورشیدی از دیدگاه دانشمندان آن روزگار پنهان نبوده است. اخترشناسان 2500 سال پیش، قاعده های حرکت خورشید، ماه، سیاره ها، ستارگان و دوره های ساروسی را استخراج کرده بودند و پدیده های آسمانی از قبیل خورشیدگرفتگی و ماه گرفتگی را پیش بینی می کردند و در کتیبه ای از زمان داریوش اول حتی محل دیده شدن آن تشخیص داده شده است. کتیبه ها نشان می دهد که در سالهای میان 529-522 پیش از میلاد و همزمان با پادشاهی «کمبوجیه» فعالیت رصدخانه آغاز شد و کتیبه معروف «کمبوجیه 400» در رصدماه، مشتری، زهره، زحل و مریخ یادگار دانش خلاقه اوست. در این متن رصد دقیق ماه، سیاره ها و محاسبه های مربوط به طلوع و غروب آنها به دقت نوشته شده است، به طوری که نمی توان مراتب تحسین خود را از آن محاسبه های شگفت پنهان داشت. کتیبه ها حاکی از آن است که در سالهای 540- 440 پیش از میلاد و همزمان با نیمه نخستین دوره هخامنشی 550-330، دانش اخترشناسی به حدی از پیشرفت خود رسیده بود که در همه سرزمین های تابعه ایران هخامنشی تأثیر و گسترش شگرف داشته است. دوره شکوفایی دانش اخترشناسی با توسعه دانش اخترشناسی در مصر که موجب تجدید حیات و شکوفایی نجوم و هندسه شد یکی از دانشمندان ایرانی در زمان داریوش اول به مصر اعزام و مأمور تشکیل فرهنگسراها و تجدید سازمان کتابخانه ها و بنیادهای علمی شد. گزارش های یونانی از قرن ششم پیش از میلاد حاکی از سفرهای دانشمندان یونانی به ایران است. در میان این گروه نام فیثاغورس نیز به چشم می خورد. اینان در انتقال دانش از شرق به غرب نقشی قابل توجه داشتند. به گفته «هرودت» این گروه مفهوم قطب ها، آفتاب سنج، تقسیم دوازده گانه روز و شب و کارکردن با رصدخانه خورشیدی و ساعت خورشیدی را با خود به یونان بردند و در اسپارت آفتاب سنج یا رصدخانه ای خورشیدی ساختند که علاوه بر اعتدال بهاری و پاییزی و انقلابهای تابستانی و زمستانی، ساعات روز را هم نشان می داد. در سال 530 پیش از میلاد و همزمان با آغاز پادشاهی کمبوجیه، دانش اخترشناسی در بابل و میاندورود (بین النهرین) شکوفا شد. در این دوره نظریه های ماه و سیاره ها و نظام کبیسه کردن سال استخراج شد و برای رصد اجرام آسمانی تلاشهای بسیار صورت پذیرفت. رصدمشتری که در زمان کمبوجیه آغاز و منجر به تدوین نظریه حرکت سیاره مشتری شد در زمان داریوش اول انتشار یافت. نظریه های گردش زحل و مریخ نیز به دنبال آن تنظیم و تدوین شد. بررسی رصدخانه خورشیدی نقش رستم این نظریه قدیمی که آغاز سال هخامنشی روز اول مهرماه بوده است را تایید می کند. سال هخامنشی سال خورشیدی حقیقی و از اعتدال پاییزی تا اعتدال پاییزی و جشن بزرگ آنان جشن مهرگان بوده که در اول مهرماه و همزمان با جشن های سال نو انجام می شده است. پس از مهرگان، جشن نوروز بزرگترین جشن های سالیانه آنان بوده است. آفتاب سنج های رصدخانه نقش رستم این واقعیت مهم را نشان می دهد که برخلاف عقیده رایج، ایرانیان باستان از واحد هفته استفاده می کردند و نام ماههای هخامنشی نیز در سنگ نبشته داریوش در بیستون و همچنین در لوح های کشف شده در تخت جمشید شناخته شده است. حمله اسکندر و افول دانش اخترشناسی در زمان حمله اسکندر به ایران، برادرزاده ارسطو، تعدادی از متن های نجومی را به درخواست عمویش به یونان فرستاد. اما اسکندر و جانشینان او متن هایی را که پیش بینی ها و محاسبه های یادشده در آن برایشان اهمیت داشت گزینش و رونویسی می کردند و بقیه کتیبه ها که از نظرشان بی فایده و بی ارزش بود نابود کردند. پس از اسکندر بناهای علمی به معبد تبدیل شد و به دنبال آن اخترشناسی و پیش بینی گردش اجرام آسمانی تبدیل به غیب گویی، رمالی و فال بینی شد و دانشمندان از کرسی های علمی خود پایین کشیده شدند و چه ستمها و سوءاستفاده هایی که از مردم بخت برگشته نکردند و نبردند! در این میان بیشتر از همه ستمی بود که به جان و روان دانشمندان و دانش و فرهنگ ایران زمین رسید




يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.

قلعه گوراب ملایر همدان
قلعه گوراب ملایر همدان
مدت ويدئو : 03:32
بازدید : 837
قلعه شوش (انگلیسی)
قلعه شوش (انگلیسی)
مدت ويدئو : 03:34
بازدید : 274
کاروانسرای نیستانک
کاروانسرای نیستانک
مدت ويدئو : 05:06
بازدید : 1286
قلعه ابراهیم خان (انگلیسی)
قلعه ابراهیم خان (انگلیسی)
مدت ويدئو : 1:57
بازدید : 54
دولت خانه صفوی  قزوین
دولت خانه صفوی قزوین
مدت ويدئو : 05:22
بازدید : 267
همه ...
قلعه اگری بوجاق
قلعه اگری بوجاق
مدت پادکست : 4:48
بازدید : 1864
کاروانسرای پیام
کاروانسرای پیام
مدت پادکست : 1:28
بازدید : 495
مدرسه شیخ عبدالحسین تهران
مدرسه شیخ عبدالحسین تهران
مدت پادکست : 3:40
بازدید : 417
قلعه تاشار
قلعه تاشار
مدت پادکست : 4:55
بازدید : 1188
همه ...
قلعه پسكو
قلعه پسكو
تعداد تصوير : 12
بازدید : 994
قلعه ابتر
قلعه ابتر
تعداد تصوير : 11
بازدید : 1218
حمام ابوالمعالی یزد
حمام ابوالمعالی یزد
تعداد تصوير : 20
بازدید : 937
کاروانسرای وکیل کرمان
کاروانسرای وکیل کرمان
تعداد تصوير : 20
بازدید : 1137
کهن دژ
کهن دژ
تعداد تصوير : 4
بازدید : 1535
همه ...