باغ‌ موزه قصر

در حال بارگذاری ...پادکست
4.4

15 دي 1395

باغ‌موزه قصر زندان قصر اولین زندان متمرکز تهران بود. این زندان هم اینک تعطیل شده و به عنوان باغ موزه قصر مورد بازدید عموم است. در زمان ریاست سوئدی‌ها بر شهربانی (نظمیه) تهران، زندان نظمیه در محل اداره شهربانی (بخشی از وزارت امور خارجه فعلی) در میدان توپخانه واقع بود. این زندان مرکب از دو یا سه اتاقک کوچک معروف به حبس نمره یک و چند اتاق و یک زیرزمین برای زندانیان عمومی بود. با ایجاد حکومت رضا شاه، محل قبلی تکافوی خیل عظیم زندانیان را نمی‌کرد. لذا سرتیپ درگاهی، رئیس نظمیه تقاضای یک محل وسیع برای ایجاد زندان تهران را نمود. محلی که برای اینکار در نظر گرفته شد قصر قاجار (حدفاصل سه راه زندان، پل سیدخندان، خیابان شریعتی و خیابان پلیس فعلی) بود که دارای ساختمانهای قدیمی و وسیع و متروکه بود. این مجموعه که در سال ۱۱۶۸ خورشیدی ساخته شده بود، محل مناسبی برای ایجاد زندان تشخیص داده شد. و بین ارتش، مخابرات و زندان تقسیم گردید. زندان قصر در تاریخ ۱۱ آذرماه ۱۳۰۸ به دست رضا شاه افتتاح گردید. فاز اولیه زندان که در آن زمان افتتاح شد ۱۹۲ اتاق بود با گنجایش ۸۰۰ زندانی. بعدها و تا زمان ساخت زندان اوین در دهه چهل، این زندان تنها زندان پایتخت بود. در این دوران زندان قصر توسعه زیادی پیدا کرد. پس از انقلاب اسلامی ایران این زندان محل حبس زندانیان غیر سیاسی بود. در سال ۱۳۸۳این زندان تعطیل وشهرداری شروع به تخریب بخشهائی از زندان نمود که باپیگیری کانون زندانیان سیاسی قبل از انقلاب با ثبت زندان به عنوان آثار ملی در سازمان میراث فرهنگی ازتخریب آن جلوگیری شد .البته در این میان تا قبل از ثبت محل، زندان زنان سیاسی تخریب شد نهایتا در سال 1391 بوسیله شهرداری نهران بر اساس طرح معماری و ایده مفهومی شاخه تجربی معماری کلانشهر به باغ موزه تبدیل گردید و در تاریخ ۱۴ آبان ماه ۱۳۹۱ با حضور شهردار تهران و جمعی از هنرمندان برای بازدید عموم رسماً" افتتاح گردید. مجموعه قصر که پیش از این 24 هکتار بود،‌ مجموعه‌ زیبایی را تشکیل می‌داد که در راس آن کاخ فتحعلی شاه قاجار خودنمایی می‌کرد، اما زمانی که ناصرالدین‌شاه روی کار آمد از این مجموعه خوشش نیامد و بیشتر ترجیح می‌داد در کاخ گلستان روزگار بگذراند. این رضاخان بود که تصمیم گرفت در تهران زندانی رسمی داشته باشد. به‌ همین دلیل نیکولا مارکوف معمار مشهور روسی را به ایران آورد تا طراحی زندان قصر را انجام دهد. زندان مارکوف دارای 192 اتاق و گنجایش 700 زندانی بود که 96 اتاق آن پنج نفری و بقیه انفرادی بودند. مریضخانه‌ای هم مشتمل بر شش اتاق شش تخته و 16 اتاق یک تخته به‌ همراه باغ و حمام ساخته شده بود. آشنایی با تاریخچه زندان قصر یازدهم آذرماه سال ۱۳۰۸ زندان قصر شکل گرفت. اولین قربانی نیز خود سازنده بود(!) تیمسار درگاهی، رئیس وقت شهربانی که به جرم دعوت رضاخان به یکی از ۱۹۲ سلول عمومی و انفرادی در جریان افتتاح زندان به حبس محکوم شد. قصر پس از آن نیز پذیرای نامدارانی شد که عبدالحسین تیمورتاش، نصرت‌الدوله و سردار اسعد بختیاری از آن جمله بودند. بزرگ‌علوی سرگذشت سال‌های حبس خود و دیگر زندانیان مشهور را در کتاب «۵۳ نفر» در زندان قصر نوشت. پس از شهریور 20 و استعفای رضاخان و تبعید به جزیره موریس کارکردهای قصر نیز نمایان‌تر شد. شکل دایره زندان تنها به این منظور به این فرم طراحی شده که هر سه طبقه آن در اثر وجود این فضای خالی و بالکن‌هایی که با حفاظ‌های نرده‌ای پوشیده شدند، در تابستان به شدت گرم باشد و در زمستان سرد؛ سرمایی که تا مغز استخوان زندانیان نفوذ می‌کرده است. زندان قصر از بدو تأسیس تا سال 1357 (پیروزی انقلاب اسلامی) در طول نیم قرن، آیینه‌ای است در انعکاس تجدد در دوران پهلوی.


يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.
 
موزه قزوین
موزه قزوین
مدت ويدئو : 02:19
بازدید : 1005
موزه هفت تپه (انگلیسی)
موزه هفت تپه (انگلیسی)
مدت ويدئو : 04:41
بازدید : 814
گنجینه های فارس
گنجینه های فارس
مدت ويدئو : 03:10
بازدید : 2175
گلوله های انگلیسی در موزه رئیسعلی
گلوله های انگلیسی در موزه رئیسعلی
مدت ويدئو : 01:44
بازدید : 1161
موزه آرداک مانوکیان(انگلیسی)
موزه آرداک مانوکیان(انگلیسی)
مدت ويدئو : 5:33
بازدید : 214
همه ...
موزه جانور شناسی گیلان
موزه جانور شناسی گیلان
مدت پادکست : 1:01
بازدید : 1359
موزه صلح تهران
موزه صلح تهران
مدت پادکست : 3:10
بازدید : 404
موزه اسناد و نسخ خطی و مردم شناسی کرج
موزه اسناد و نسخ خطی و مردم شناسی کرج
مدت پادکست : 4:09
بازدید : 2155
موزه نظامی تهران
موزه نظامی تهران
مدت پادکست : 4:03
بازدید : 369
موزه یاسوج
موزه یاسوج
مدت پادکست : 2:30
بازدید : 1446
همه ...
گنجینه مدال آستان قدس
گنجینه مدال آستان قدس
تعداد تصوير : 12
بازدید : 1815
موزه توس
موزه توس
تعداد تصوير : 12
بازدید : 955
موزه دفاع مقدس - خرمشهر
موزه دفاع مقدس - خرمشهر
تعداد تصوير : 20
بازدید : 1158
موزه آب
موزه آب
تعداد تصوير : 17
بازدید : 3273
موزه میراث روستایی گیلان
موزه میراث روستایی گیلان
تعداد تصوير : 16
بازدید : 674
همه ...