چای و قند در فولکلور مردم آذربایجان

در حال بارگذاری ...پادکست
14.7

24 شهريور 1394

فکرش را بکنید... یک عصر تابستان، یک باغ با درختان سایه دار... یک تخت که رویش را مفروش کرده اید و چند پشتی از آنها که جنس رویه شان از فرش است... یک سماور طلایی که سوخت اش ذغال است و آب درون اش غلغل می جوشد... یک سینی مسی که درونش استکان، نعلبکی و قندان گذاشته اند. از آن استکان های کمرباریک و نعلبکی هایی که قرمز و سفید هستند. چای و شعر دلچسب ترین نوشیدنی مردم این منطقه، اگر برای خودش شعر و آوا نداشته باشد، جای شک دارد! بدون شک این شعر را شنیده اید: «کوچه لره سو سپمیشم/ یار گلنده توز اولماسین/ ..../ ساماوارا اوت سالمیشام/ استکانا قند سالمیشام...» شهریار نیز در منظومه «حیدربابایه سلام» به زیبایی هر چه تمام تر آداب و رسوم منطقه را به تصویر کشیده است. چای نیز از این قاعده مستثنا نبوده و نیست. در یکی از این اشعار چنین آمده است: «شجا خالا اوغلونون باكی سوقتی/ دامدا قوران سماواری، صحبتی/ یادیمدادی شسلی قدی – قامتی/ جونم مگون تویی دونوب، یاس اولدی/ ننه قیزین بخت آیناسی كاس اولدی .این شعر هم اشاره ظریفی به سوغات بودن سماور در این فرهنگ دارد. چایخانا خانه یا خانا به محل تجمع یک صنف یا پخش و تولید یک کالا گفته می شود. در خود ارومیه نیز هر راسته از بازار سنتی اش به نام های «دمیرچی خانا»، «دوشابچی خانا»، «حلاج چی خانا» و... وجود دارد. چایخانا هم به مثل قهوه خانا به محل سرو چای گفته می شد. چایخانه های آذربایجان غربی یک تفاوت عمده با دیگر چایخانه ها داشت و آن حضور آشیق ها (نوازندگان و خوانندگان اشعار ترکی آذربایجانی بصورت همزمان) بود. آشیق ها مجلس گرمی می کردند و بعضی وقت ها نوشیدن چای در این چایخانه ها فقط یک بهانه برای شنیدن ساز و نوای آشیق ها بود. مردم دور هم جمع می شدند و ضمن خوردن چای، به درددل و گفتگو می پرداختند. خیلی گلریزان ها در این چایخانه ها به سرانجام می رسید و گره از مشکلات زیادی باز می شد. امروز اما، فقط پیرمردها و افراد مسن به چایخانه می روند و خبری از آن رونق همیشگی نیست. انواع چای چای قند پهلو معروف ترین نوع چای است. دیشلمه نوعی دیگر از چای است. فعل «دیشلمه خ» به معنای گاز گرفتن است و وقتی لفظ دیشلمه کنار چای می نشیند، به این معناست که قند را لای «دیش» (دندان) نگه می دارند و چای به این وسیله طعم دار می شود. چای با طعم... چای تلخ همیشه هم طرفدار ندارد، البته عمومیت دارد. چای را در بیشتر مواقع طعم دار کرده و می نوشند. کهلیک اوتی چایی یکی از آن چای هاست. این گیاه خودرو و کوهی، بوی خوبی هم داشته و مزاج گرمی دارد. چای دارچین و قیزیل گول چایی (چای گل محمدی) هم در ردیف چای های پرطرفدار هستند. همچنین در فرهنگ و فولکلور آذربایجان به جوشانده های دیگری مثل جوشانده آلبالو هم چای گفته می شود. دم کردن چای با سماور مسی ذغالی هم طعم خاص خود را دارد. در بیشتر خانه های امروزی مردم منطقه، یک سماور مسی ذغالی به رنگ طلایی پیدا می شود که اگر شده پشت بام خانه روشن کنند هم؛ از آن برای دم کردن چای بهره می برند!


يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.
 
بیت برایموک
بیت برایموک
مدت ويدئو : 04:22
بازدید : 483
نی باز
نی باز
مدت ويدئو : 01:35
بازدید : 1002
لوکارد
لوکارد
مدت ويدئو : 02:57
بازدید : 892
پیر غلامان
پیر غلامان
مدت ويدئو : 04:46
بازدید : 855
کرکاب
کرکاب
مدت ويدئو : 02:37
بازدید : 1182
همه ...
حکایت تاریخی در خانواده های کرمان
حکایت تاریخی در خانواده های کرمان
مدت پادکست : 4:45
بازدید : 464
شابج
شابج
مدت پادکست : 0:39
بازدید : 879
کارآوا
کارآوا
مدت پادکست : 4:12
بازدید : 1145
گویش اردستانی
گویش اردستانی
مدت پادکست : 5:04
بازدید : 1750
پیشنمازی یا پیش نوازی
پیشنمازی یا پیش نوازی
مدت پادکست : 0:44
بازدید : 877
همه ...
سنتور
سنتور
تعداد تصوير : 12
بازدید : 1338
ساز دهنی
ساز دهنی
تعداد تصوير : 12
بازدید : 1032
آکاردیون
آکاردیون
تعداد تصوير : 12
بازدید : 1063
قیچک
قیچک
تعداد تصوير : 8
بازدید : 2234
نوازنده محلی
نوازنده محلی
تعداد تصوير : 1
بازدید : 1649
همه ...