بیننده گرامی، شما هم می توانید عکس ها و آثار صوتی و تصویری مورد علاقه خود را در نگاه به اشتراک بگذارید. لطفا از اینجا
(http://negahmedia.ir/member)
شروع کنید

خانه | شهر ها | روستاها | اماکن زیارتی | اماکن تاریخی | جاذبه های طبیعی | موزه ها | فرهنگ محلی | صنایع دستی | مشاهیر استان



استان تهران / مساجد و اماکن زیارتی / مسجد امام خمینی تهران

بازدید : 1753
29 بهمن 1393
100 / 3.8
 

مسجد امام یا سلطانی از مساجد بزرگ و معروف تهران و از بناهای فتحعلی شاه قاجار است. که احداث آن در سال 1240 ه ق پایان یافت نام فتحعلی شاه بر پیشانی ایوان بزرگ سمت قبله به خط نستعلیق نوشته شده است. همچنین نام ناصرالدین شاه در سال 1307ه ق تعمیراتی به فرمان وی در مسجد انجام یافت بر سر در جلو خان شمالی دیده می شود. معماری این مسجد از لحاظ وسعت صحن،شبستانهای زیبا،گنبد عظیم کاشیکاری،طاق نما،غرفه هاو سر در با شکوه جالب است و انواع کاشیکاریهای بدیع در آن دیده می شود. همزمان به ساختمان این مسجد در تهران در شهرستانهای دیگر نیز به همین سبک و شیوه معماری ساخته شد که آنها هم به مسجد سلطانی شهرت دارند در ساختمان مساجد سلطانی از شیوه معماری مسجد وکیل شیراز پیروی شده است. مسجد شاه، یا مسجد سلطانی، در منطقه بازار تهران قرار دارد و از بناهای دوره قاجار است. این مسجد امروزه به نام «مسجد امام تهران» شناخته می‌شود. فضایی ست مربعی با تقارن نقطه ای و حیاط مرکزی، با چرخشی ملایم نسبت به بافت شهر برای استقرار در امتداد قبله، 4 ایوان در وسط 4 ضلع، گنبدخانه در ضلع جنوبی، 3 شبستان اصلی در کنج هاو حوض مربعی در مرکز حیاط مسجد امام خمینی از جنوب شرقی به بازار بین‌الحرمین و از جنوب غربی به امام زاده زید در بازار کفاش‌ها ختم می‌شود. ژاک موریه‌، نایب سفارت انگلیس‌، در سفرنامة خود در سال ۱۲۲۲ ه.ق‌، می‌نویسد: « تنها بنای قابل ملاحظه در تهران عهد فتحعلی‌شاه مسجد شاه است که ناتمام مانده است‌.» مسجد و طبق اصول معماری سنتی ایرانی و به دستور فتحعلی‌شاه قاجار ساخته شده است‌. کتیبه‌های تاریخی موجود در بنا، به خط آقا مهدی ملک الکتاب است‌. نام استادان کاشی‌کار، اسدالله عابدینی‌، اسدالله حسینی‌، احمد علی‌اصغر و علی اکبر محمد از تهران و مصطفی طباطبایی‌، حسین باقر، عبدالرحیم و ابراهیم کاظم از اصفهان در کاشی‌کاری‌های اطراف صحن دیده می‌شود. این بنا با استفاده از آجرهای نخودی رنگ مزین به کاشی‌های چند رنگ و بر طبق اصول معماری ایرانی تزیین شده و دارای حیاطی وسیع و کلاسیک با ایوانی در هر طرف آن است‌. طرح و معماری مسجد هم ساده و هم انعطاف‌پذیر است به نحوی که می‌توان در ابعاد و اجزای اصلی بنا تغییراتی داد و آن‌ها را تا بیرون محدوده حیاط تا ساختمان‌های مجاور امتداد داد. مسجد امام خمینی، تهران این بنا در کنارخیابان پانزده خرداد، شرق خیابان ناصرخسرو و جنب بازار تهران واقع گردیده و از بناهای ارزشمند دوره قاجار به شمار می رود که بین سال های 1222تا1240 ه-.ق توسط فتحعلی شاه قاجار ساخته شده و بعد از مرگ وی، در زمان ناصرالدین شاه تعمیراتی در آن صورت گرفته و گلدسته هایی به آن اضافه گردیده است . نام معمار و سازنده مسجد ذکر نشده؛ اما به نظر می رسد که عبدالله خان معمار باشی - معمار دربار فتحعلی شاه - بوده باشد . در ساخت و تزیین این مسجد،هنرمندان دیگری ازشیراز و اصفهان نیز شرکت داشته اند . این مسجد، قبل از انقلاب اسلامی، " مسجد شاه " خوانده می شد . بنای مسجد امام با وسعتی حدود 11 هزار مترمربع با طرح چهار ایوانی کامل ساخته شده و مشتمل بر صحن وسیع میانی، ایوان های چهارگانه ، گنبدخانه و شبستان های ستوندار، رواق ها، سردرها و جلوخان شمالی، به همراه تزیینات زیبای کاشیکاری، گچکاری، حجاری ، مقرنس و کتیبه های خطی است . مسجد دارای ورودی و سردر در اضلاع شمالی، شرقی و غربی است که در پشت ایوان های مسجد قرار گرفته اند . سردر شمالی که اصلی ترین ورودی بناست، در جانب خیابان 15 خرداد قرار دارد . سردر غربی به بازار بزرگ و سردر شرقی به بازار صحافان یا بازار بین الحرمین راه دارد . سردر شمالی دارای فضای جلوخان وسیع مستطیل شکلی است که 17 پله سنگی پایین تر از خیابان واقع شده است . دراضلاع جلو خان مغازه هاو در وسط ضلع جنوبی آن، سردری کاشیکاری با تزیینات مقرنس و کتیبه تاریخی بنا واقع شده است . در چوبی مسجد به ارتفاع 4و عرض 3 متر، دو لنگه است و ازاره کناره های آن سنگی است . بر سطح فوقانی در، کتیبه تاریخی مسجد، مورخ 1241ه-. ق بر سنگ حک شده که حکایت از نام بانی، زمان ساخت و موقوفات مسجد دارد. سردرمزبور به هشتی گنبددار نسبتا بزرگی راه پیدا می کند که سطوح آن دارای طاقنماها و گچکاری هایی است . هشتی ورودی، به ایوان شمالی راه داشته که مسدود شده و دسترسی به صحن از طریق دو دهلیز کناری ایوان شمالی صورت می گیرد. از آنجا که جهت جلوخان و سردر، منطبق بر جهت قبله و بنای اصلی مسجد نیست،همانند مسجد امام اصفهان، با اعمال چرخش نامحسوسی در دهلیزهای ورودی، مشکل اختلاف دو بخش را حل کرده اند . سردرهای شرقی و غربی نیز دارای تزیینات کاشیکاری و همان عناصر سردر،هشتی و دهلیزها هستند؛ با این تفاوت که در این سردرها اختلاف جهت وجود ندارد . در هشتی سردر شمالی، سقاخانه ای سنگی با شیرآب قرار داده اند که در دوره های بعدی جایگزین سنگابی حجاری شده گردیده است. صحن وسیع مسجد به شکل مربع و ابعاد 65×65 متر با سطح سنگ فرش ، در میانه دارای حوض بزرگی است . در نمای اطراف صحن، در چهار جهت اصلی ، چهار ایوان با نمای کاشیکاری و طاقنمابندی، و در اطراف آنها، رواق ها و دهنه های شبستان ها قرار گرفته است . کاشیکاری مسجد به دو صورت خشتی و معقلی صورت گرفته است. کاشیکاری معقلی، سطوح داخلی ایوان ها را به زیبایی تزیین کرده است . بر بالای ایوان شمالی، دو گلدسته کاشیکاری و در میانه آنها، ساعتی بر پایه کاشیکاری تعبیه کرده اند . گلدسته ها مربوط به دوره ناصرالدین شاه و نصب ساعت مربوط به بعد از آن 1323 _ 1322 ه-.ق است . ایوان مزبور، از دیگر ایوان ها بزرگترها و فضای آن به عنوان شبستان تابستانی، مورد استفاده نمازگزازان است . در پشت ایوان جنوبی، گنبدخانه قرار دارد که فضای مربعی است که در بالا با گوشه سازی به کثیرالاضلاع تبدیل گشته و گنبدی بر بالای آن قرار گرفته است . ویژگی خاص گنبد این بنا، طوقه یا گنبد کوچکتر با روزنه هایی در ساقه است که آن را بر رأس گنبد اصلی بنا ساخته اند و پوشش ورقه های رزین دارد . گنبد اصلی در گذشته با آجرهای لعابدار آبی رنگ و کتیبه های با خط کوفی پوشش یافته بوده که در دهه گذشته، بدون ملاحظه جنبه های هنری و تاریخی، با ورقه های فلزی پوشش یافته است . فضای زیرین گنبد با کاشی و گچکاری تزیین یافته و در ضلع جنوبی آن، محراب و در اضلاع دیگر آن، درگاه هایی وجود دارد که به ایوان جنوبی و شبستان های ستوندار جانبی راه پیدا می کنند . در این گنبدخانه منبری دوازده پله و سنگی وجود دارد که با استادی از سنگ مرمر یکپارچه ای ساخته شده است . دراضلاع شرقی و غربی گنبدخانه، دو شبستان ستوندار وسیع با پوشش چشمه طاق اندود گچ ساخته شده که هر کدام چهار دهانه به سوی صحن دارند . در هر یک از این شبستان ها، دو محراب قرار دارد . شبستان ستوندار دیگری در ضلع شمالی مسجد واقع است که به خاطر آفتابگیر بودن، به شبستان گرم شهرت دارد . از کتیبه های موجود در مسجد می توان به سنگ نوشته ایوان جنوبی متضمن تاریخ 1229 ه- . ق ، نام فتحعلی شاه و شکیات نماز به خط ثلث مهدملک الکتاب، کتیبه قرآنی گنبدخانه، و کتیبه هایی متضمن قصیده هایی از فتحعلی خان ملک الشعرا و مجتهدالشعرا اشاره کرد . در دوره اخیر، تعمیرات زیادی در مسجد صورت گرفته که بخشی از آنها بر اصالت تاریخی مسجد صدمه زده است . این بنا به شماره 1667/3 به ثبت تاریخی رسیده است . مسجد شاه که پس از انقلاب مسجد امام‌خمینی نامیده شد و در قدیم مسجد سلطانی نیز گفته می‌شد، در منطقه بازار تهران قرار دارد و از بناهای دوره قاجار است. این اثر در تاریخ ۱ مهر ۱۳۶۳ با شمارهٔ ثبت ۱۶۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است فضایی ست مربعی با تقارن نقطه‌ای و حیاط مرکزی، با چرخشی ملایم نسبت به بافت شهر برای استقرار در امتداد قبله، ۴ ایوان در وسط ۴ ضلع، گنبدخانه در ضلع جنوبی، ۳ شبستان اصلی در کنج هاو حوض مربعی در مرکز حیاط. این مسجد با قدمتی در حدود ۱۸۰ سال از زیباترین مساجد تاریخی تهران است. بانی آن فتحعلی‌شاه قاجار (۱۲۱۲-۱۲۵۰ هـ. ق) بود و از این رو در آغاز آن را مسجد شاه می‌نامیدند. بنابر شواهد تاریخی این دومین جامع بزرگ تهران بعد از مسجد جامع بازار یا جامع عتیق بود بنابر کاشی‌نوشته‌ها و کتیبه‌هایی که در ایوان جنوبی مسجد به جای مانده، زمان تقریبی شروع ساخت آن سال ۱۲۱۲ یا ۱۲۲۴هـ. ق است. در سال ۱۳۰۷هـ. ق به دستور ناصرالدین‌شاه قاجار در اصلی در جهت شمال تعمیر و نیز به دستور وی دو مناره در دو طرف گل‌دسته مسجد ساخته شد. بنابراین تکمیل کننده اصلی آنرا می توان ناصرالدین‌شاه قاجار نامید. این مسجد، بنایی چهار ایوانی است که شبستان‌های اصلی آن در جبهه جنوبی قرار دارد و معماری کلی و نیز پاره‌ای از جزییات آن از مسجد وکیل شیراز گرفته شده و در طراحی و ساخت آن مانند سایر ابنیه آن زمان هنرمندان شیرازی دست داشته‌اند

کلمات کليدي :
يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.
 
بقعه متبرک امامزاده حسن(ع)
بقعه متبرک امامزاده حسن(ع)
تعداد تصوير : 12
بازدید : 1357
مسجد جامع قم
مسجد جامع قم
مدت ويدئو : 03:54/1
بازدید : 1827
بقعه متبرک امامزاده طاهر(ع)
بقعه متبرک امامزاده طاهر(ع)
تعداد تصوير : 12
بازدید : 1387
بقعه  امامزاده زید ابن علی (ع)
بقعه امامزاده زید ابن علی (ع)
تعداد تصوير : 12
بازدید : 1847
مسجد قاسم ابن حسن(ع)
مسجد قاسم ابن حسن(ع)
مدت ويدئو : 05:00/1
بازدید : 1540
بقعه امامزاده ابراهیم (ع) - فشم
بقعه امامزاده ابراهیم (ع) - فشم
تعداد تصوير : 12
بازدید : 2054
آرامگاه سید روح‌الله خمینی
آرامگاه سید روح‌الله خمینی
تعداد تصوير : 16
بازدید : 2537
امامزاده سیدناصرالدین (ع)
امامزاده سیدناصرالدین (ع)
تعداد تصوير : 12
بازدید : 1439
مسجد جامع ورامین
مسجد جامع ورامین
مدت ويدئو : 05:14/1
بازدید : 1936
امامزاده سلطان سید محمد (ع)
امامزاده سلطان سید محمد (ع)
مدت پادکست : 2:04
بازدید : 1460


امامزاده محمد (ع) کوهدشت
امامزاده محمد (ع) کوهدشت
مدت ويدئو : 03:04/1
بازدید : 3053
آرامگاه شیخ آذری اسفراین (انگلیسی )
آرامگاه شیخ آذری اسفراین (انگلیسی )
مدت ويدئو : 00:46/1
بازدید : 625
مسجد اسماعیل خالولی (خاله اوغلی)
مسجد اسماعیل خالولی (خاله اوغلی)
مدت پادکست : 2:50
بازدید : 627
امامزاده زیدبن علی ع شهرستان سمیرم
امامزاده زیدبن علی ع شهرستان سمیرم
تعداد تصوير : 52
بازدید : 721
بقعه امامزاده قاسم (ع) کاشان
بقعه امامزاده قاسم (ع) کاشان
مدت ويدئو : 03:22/1
بازدید : 850