بیننده گرامی، شما هم می توانید عکس ها و آثار صوتی و تصویری مورد علاقه خود را در نگاه به اشتراک بگذارید. لطفا از اینجا
(http://negahmedia.ir/member)
شروع کنید

خانه | شهر ها | روستاها | اماکن زیارتی | اماکن تاریخی | جاذبه های طبیعی | موزه ها | فرهنگ محلی | صنایع دستی | مشاهیر استان



استان يزد / صنایع دستی / پنجه بافی

بازدید : 2819
12 مرداد 1393
100 / 1
 

پنجه بافی یکی از هنر های ظریف ونه چندان رایج است در فرهنگ دهخدا پنجه به پنج انگشت دست وپا را گویند واحتمالا به همین علت به این نام نامیده شده ونامهای دیگری هم داشته نظیر اسفندوک ،چموک که خاص زرتشتیان یزد بوده است ماده اولیه پنجه آن هم دانه های سبز اسفند بود ه که در اول بهار بخصوص اردیبهشت ماه از کوهستانهای اطراف یزد جمع آوری می شده ونباید دانه های نزدیک مساجد جمع آوری شود این در باور مردم بوده است دانه های رسیده از بوته جدا می شده وسپس دانه های هم اندازه با نخ وسوزن توسط دختران وزنان به رشته کشید ه می شده است ودر اتاقی آویزان می شدند تا خشک شوند در این نوع بافت جهت زیبایی ورنگارنگی در کار از دانه های بید انجیر وعناب ، لیمو امانی وگاهی از نخ های ابریشمی رنگارنگ طبیعی که به صورت گلوله های رنگی آنها را درمی آوردند وگیمبوک در گویش عامه گفته می شده است .درست می کردند ودرانتهای پنجه به ان اضافه میکردند . از دانه های رسیده بید انجیر استفاده می کردند که پوست خاکستری و خال های قهوه ای وسفید ودانه هایی که از نظر اندازه یکی باشد دانه های کرچک را در آب می خیساندند وپوست آن را می گرفتند تا رنگ شیری ویکدست آن پیدا شود . دانه های کرچک را درتزیین ریشه این هنر استفاده می کردند . روش ساخت پنجه به این صورت بوده است که در ابتدا در پشت کار باریکه نازک وسبک بیشتر از شاخه نخل با پهنای دو سانتیمتر در اندازه های مختلف ومتناسب با اندازه پنجه انتخاب می کردند وروی آن را با پارچه ها یا نخهای رنگی می پوشاندند وسپس گوشه های آنرا با آویزه هایی از اسفند یا دانه های کرچک تزیین می کردند در گذشته اکثرا تمام سطح کار را با آویزه های اسفند دانه های کرچک لیمو عمانی عناب می پوشاندند وجهت زیبایی بیشتر لیمو ها آنهارا در کاغذ های رنگی می پیچیدند گاهی نیز در بین دانه های اسفند از تکه های کوچکی ازپارچه های مخمل قرمز یا پارچه های رنگارنگ که به شکل دایره بریده بودند اضافه می کردند تا بر تنوع وزیبایی کار اضافه شود مرحوم دینیار شهرزادی می گوید اگر سطح پنجه کاملابا پارچه پوشانده می شد و بر روی آن سعی می کردند که تزییناتی به وسیله پولک ،مونجوق یا نخ های ابریشمی رنگی انجام بگیرد وهمچنین سعی می کردند کلماتی مانند الله والقاب ائمه وطرح هایی به صورت بته جقه یا گل متناسب با درخواست سفارش دهنده زینت بخش کار قرار بدهند جهت دوام واستحکام کاروپیوند چوب ها از چسب سریشم استفاده می کردند ونیز از نخ های قالی بافی استفاده می شد شکل پنجه هم به صورت مربع لوزی یا دایره هایی که به طرز بسیار زیبای ابریشمی تزیین می شده است . در باور مردم یزد در گذشته این بوده که آویزان کردن پنجه در سر در خانه یا دیوار ه اتاق آسیب وچشم زخم را از اهالی خانه دور می کند وگاهی پنجه های کوچکی هم وظریف تهیه می کردند وبه عنوان زینت ودفع چشم زخم به پیشانی کودکان خود می بستند بانو سرو کیخسرو زاده که در محله مریم آباد یزد به این هنر دستی مشغول بوده است . رسم آویختن چیزی شبیه پنجه از دیر باز در بین ایرانیان واقوام مختلف جهت رفع بلا وچشم زخم و خوش یمنی رسم بوده است .مردم هندوستان هم برای دفع چشم زخم و حتی خوش یمنی علاوه بر پنجه از دانه ها ی لیمو عمانی که آنها را با سنجاق بر دیواره اتاق خود شان متصل می کردند استفاده می کردند

کلمات کليدي :
يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.
 
ترمه بافی سنتی
ترمه بافی سنتی
مدت ويدئو : 05:21/1
بازدید : 4450
دندانی بافی در یزد
دندانی بافی در یزد
مدت پادکست : 2:01
بازدید : 1795
سبد بافی یزد
سبد بافی یزد
تعداد تصوير : 16
بازدید : 2602
زیلو بافی
زیلو بافی
تعداد تصوير : 12
بازدید : 4099
فرش دستباف
فرش دستباف
تعداد تصوير : 16
بازدید : 9998
زیلو بافی در میبد یزد
زیلو بافی در میبد یزد
مدت ويدئو : 05:38/1
بازدید : 4609
دارایی بافی
دارایی بافی
تعداد تصوير : 12
بازدید : 4394
قالی بافی
قالی بافی
مدت ويدئو : 05:18/1
بازدید : 6869
نمد مالی در یزد
نمد مالی در یزد
مدت ويدئو : 05:01/1
بازدید : 2922
ترمه بافی یزد
ترمه بافی یزد
مدت پادکست : 5:06
بازدید : 2527


هنر درخشان آتش و خاک
هنر درخشان آتش و خاک
مدت ويدئو : 05:45/1
بازدید : 808
پنجه بافی
پنجه بافی
مدت پادکست : 5:47
بازدید : 2819
کپو  بافی
کپو بافی
مدت ويدئو : 06:00/1
بازدید : 2380
نمد در فرهنگ مردم بهبهان
نمد در فرهنگ مردم بهبهان
مدت پادکست : 4:43
بازدید : 755
خانه صنایع دستی روستای کوشه سفلی
خانه صنایع دستی روستای کوشه سفلی
مدت ويدئو : 02:26/1
بازدید : 661