بیننده گرامی، شما هم می توانید عکس ها و آثار صوتی و تصویری مورد علاقه خود را در نگاه به اشتراک بگذارید. لطفا از اینجا
(http://negahmedia.ir/member)
شروع کنید

خانه | شهر ها | روستاها | اماکن زیارتی | اماکن تاریخی | جاذبه های طبیعی | موزه ها | فرهنگ محلی | صنایع دستی | مشاهیر استان



استان خوزستان / شهرها / شهر ارگان

بازدید : 1224
16 شهريور 1392
100 / -1.2
 

در زمان ساسانیان استان پارس را به پنج کوره ( شهرستان ) بزرگ تقسیم کرده بودند کوره ی قباد یکی از مهمترین کوره ها و مرکز آن شهر ارگان بود. شهر ارگان که در دوره اسلامی به آن ارجان گفته می شد در حدود پنج کیلومتری دامنه ی کوه بدیل واقع بود و از شمال به رود خانه تاب و از مشرق و جنوب و مغرب به دشت ارگان محدود بود. برای این که شهر ارجان بتواند جمعیتر در حدود یکصد هزار نفر را در خود جای دهد زمینی به مساحت قریب نه یک هزار هکتار را اشغال کرده بود. نوع زمین شهر سنگلاخی و سخت و ارتفاع سطح آن از بستر رودخانه تاب در حدود پانزده متر بوده است. در سمت شمال آن چهار نهر عظیم احداث نموده بودند که پس از عبور از شهر به مصرف آبیاری باغات و مزارع آن می رسیده است. ناصر خسرو قبادیانی که در سال 443 هجری به ارجان مسافرت نموده می نویسد « چهار جوی عظیم بریده اند و آب از میان شهر به در برده که خرج بسیار کرده اند و شهر بگذرانیده و به آخر شهر بر آن باغ ها و بستان ها ساخته نخل و زیتون و نارنج و ترنج بسیار باشد » این چهار نهر که آقای قبادیانی خود آن را دیده و فعلاً هم آثار هر چهار نهر پیداست چون در قسمتهای شمالی شهر بستر آنها از سطح زمین پایین تر بوده و برای خانه ها و باغات محله بکان قابل استفاده نبوده است لذا یک رشته قنات دیگر که سرآب آن از تنگ تکاب شروع شده و قسمت های زیادی از آن از سنگ یک پارچه عبور می نماید برای بخش شمالی احداث کرده بودند که از قنات های نامی عصر خود بود. این رشته قنات دارای 366 حلقه چاه است که فاصله ی بین هر چاه در حدود 25 متر و عمق چاه ها از سطح زمین تا بستر قنات از 5/1 متر شروع شده تا چاه های معروف به ستاره ای که عمق آنها به 37 متر می رسد. طول قنات از اولین چاه تا آخرین چاه 9150 متر است که 300 متر آن از سنگ عبور نموده و از آخرین چاه تا سرآب در حدود 2000 متر از آن سنگ بری شده است. نوع سنگ هایی که در مسیر این قنات قرار دارند قسمتی ماسه ای و قسمت دیگر خارا می باشد؛ و این رشته قنات همان است که سال که پس از خرابی ارجان دز سال 1230 میرزامنصورخان آن را تنقیه و به ارضی منصوریه اختصاص داد و فعلاً معمور و مورد استفاده ی زارعین منصوریه می باشد. می گویند این قنات را قباد بن فیروز ساسانی ساخته است و بر جبهه آن بر سنگی نام قباد نوشته بود. تاریخ بنای این قنات که از دوره ی ساسانی است از چهار نهر سابق الزکر که مربوط به دوره ی اسلامی است قدیمی تر می باشد. شهر ارجان دارای شش دروازه بوده به نام های دروازه اهواز، دروازه ری شهر، دروازه شیراز، دروازه میدان، دروازه کیالین ( کیل کنندگان )، دروازه رصافه ( سنگ فرش ). محل دروازه رصافه در راه مال رو فعلی بهبهان به قدمگاه امام رضا واقع است و آثارش تا کنون پیدا است. سطح الن دروازه به طول 20 گام و عرض آن 12 گام با قلوه سنگ و گچ مفروش استو در وجه تسمیه آن به رصافه به همین مناسبت می باشد و تا به امروز اهل محل آن را دروازه ارجان گویند. محل پنج دروازه دیگر به علت انهدام شهر و گذشت زمان معلوم نیست. چون در فصل تابستان درجه گرمای ناحیه ارجان گاهی به 50 درجه سانتیگراد می رسید خانه های آن را با توجه به شرایط اقلیمی طوری بنا نهاده بودند که برای تحمل چنین گرمایی مناسب باشد. از این رو بیشتر خانه ها را دو طبقه ساخته بودند و در طبقه زیرین که سرداب نامیده می شد آب جاری بود و هنگام تابستان که گرما طاقت فرسا می گشت از آن سرداب ها برای استراحت و آسایش استفاده می کردند. ناصر خسرو قبادیانی می نویسد: « شهر ارجان چنان است که چندان که روی زمین خانه ساخته اند، در زیر زمین هم چندان باشد و در همه جا در زیر زمین ها و سرداب ها آب می گذرد و تابستان مردم آن شهر را به واسطه آن آب ها در زیر زمان ها آسایش باشد. » و نیز این حوقل جغرافی نویس قرن چهارم هجری ساختمان خانه های یکی از شهر های سیستان به نام ربض را به ساختمان خانه های شهر ارجان تشبیه نموده و می نوسید: « در نزدیکی مسجد جامع، دو حوض بزرگ است که آب جاری بدان در می آید و از آنجا بوسیله قنات ها به خانه ها و سرداب های مردم شهر پراکنده می شود چنان که در ارجان نیز بدین سان است. » مصالح ساختمانی خانه ها از سنگ و گچ بوده که در سنوات بعد از خرابی ارجان، مردم بهبهان بیشتر آن را حمل نموده و به مصرف ساختمان های خود رسانیدند.

کلمات کليدي :
يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.
 
آبادان (انگلیسی)
آبادان (انگلیسی)
مدت ويدئو : 05:35/1
بازدید : 1001
شهرستان خرمشهر
شهرستان خرمشهر
مدت پادکست : 2:58
بازدید : 1342
شهرستان شوشتر
شهرستان شوشتر
مدت پادکست : 2:26
بازدید : 2014
شهرستان اهواز
شهرستان اهواز
مدت پادکست : 3:28
بازدید : 946
اندیمشک
اندیمشک
مدت پادکست : 2:46
بازدید : 875
آبادان
آبادان
مدت پادکست : 4:28
بازدید : 1144
سیکلین
سیکلین
مدت پادکست : 1:42
بازدید : 1360
شهرستان لالی
شهرستان لالی
مدت پادکست : 2:50
بازدید : 1803
شهرستان مسجد سلیمان
شهرستان مسجد سلیمان
مدت پادکست : 3:12
بازدید : 1491
شهر دهدز
شهر دهدز
مدت ويدئو : 01:43/1
بازدید : 2081


توضیح درباره بروجن
توضیح درباره بروجن
مدت ويدئو : 05:06/1
بازدید : 395
شهر قزوین
شهر قزوین
مدت ويدئو : 05:48/1
بازدید : 522
شهر بنارویه
شهر بنارویه
تعداد تصوير : 20
بازدید : 1502
شهر اسلامیه‌ فردوس
شهر اسلامیه‌ فردوس
مدت ويدئو : 5:43/1
بازدید : 310
گلوگاه
گلوگاه
مدت ويدئو : 05:45/1
بازدید : 1024