بیننده گرامی، شما هم می توانید عکس ها و آثار صوتی و تصویری مورد علاقه خود را در نگاه به اشتراک بگذارید. لطفا از اینجا
(http://negahmedia.ir/member)
شروع کنید

خانه | شهر ها | روستاها | اماکن زیارتی | اماکن تاریخی | جاذبه های طبیعی | موزه ها | فرهنگ محلی | صنایع دستی | مشاهیر استان



بازدید : 3187
22 آذر 1390
100 / 2.6
 

یکی از ویژگی های زندگی روستائیان و عشایر، وجود انگیزه و روحیه بالای همیاری، تعاون و همکاری در بین آنهاست. یکی از مصادیق این همیاری و همکاری، در رسم و سنت کهن « شیرواره » است. شیرواره عبارتست از آداب شیردوشی و نوبت شیر داشتن در روستاهای لرستان، که در اکثر نقاط روستانشین، روزانه شیر گاو و گوسفند را در دو نوبت صبح و عصر و گاهی در فصل بهار در سه نوبت می دوشند و در هنگام کار نیز ترانه های دلنشینی با صدای خوش می خوانند که در مقدار شیر دامها و آرامش دادن به آنها بسیار اثرگذار بوده و شنیدنی است. شیرواره در هر روستا از چند گروه پنج تا هشت نفری که اغلب خویشاوند و یا دوست و همسایه باشند به نوبت شکل می گیرد. یکی از زنان که از همه مسن تر است و سرخیز نام دارد آشی می پزد و تمام هم وره ها دور می نشینند و با شادی و نشاط آش را می خورند و پس از نوشیدن چای یادی هم از « شیرواره» ی سالهای گذشته می کنند. پس از پیمانه زدن شیرهایشان از طرف سرخیز که همه شیرهایشان را برای او آورده اند یک دسته شبدر و یا گیاه سبز دیگری داخل گادوشه Gadosa و یا دوگوله Dogola می اندازد. دادن گیاه سبز به آنها دو منفعت دارد. یکی اینکه نشانه سرسبزی است و دیگری اینکه وقتی به خانه خود بازگشتند علف سبز را جلو گاو و گوسفندان خود می اندازند و معتقدند شیر دامهایشان زیاد می شود. شیرواره اگر موقت و تقریباً دو تا سه روز باشد در روستای الیگودرز آن را وره قلاغی ( Vara Qelaqye) گویند که پس از این مدت شیروره اصلی شروع می شود و صبح و عصر زنان روستا شیرهایشان را مثلا تا مدت ده روز به صاحب وره تحویل می دهند تا زمانیکه نوبت به شخص دیگری بیافتد. هر نفر مدت واره را نسبت به تعداد دام و مقدار شیری که تحویل می دهد نگهداری می کند. معمولاً در پیمانه زدن شیرها از ظروفی از قبیل کمچه kamca آووگردو Awegardo، گادوشه Gadosa، دوگوله Dogola، قزقونچه Qazqonca، پاتیچه Patyeca و پاتیل Patyell استفاده می کنند. با همین وسایل شیرها را واچین یا کیل Kell و یا پیمانه می زنند. چنانچه شیر را با تمام ظروف بزرگ و کوچک « واچین » کردند و مقدار کمی از شیر باقی ماند حتی به اندازه یک کمچه یا ملاقه هم نبود این مقدار شیر را لله (Lela) می کنند یعنی با یک چوله یا چکل که چوب تمیز و کوچکی است و از یک طرف دوشاخه است اندازه می گیرند و چوب را نزد خود نگاه می دارند تا وقت تحویل شیر و نوبت خودشان. هم وره ها روزانه از کسی که مشگ می زند دوغ و ماست قرض می کنند. صاحبان دوغ و ماست نیز هر دفعه بنام هر نفر روی دیوار خانه یک خط نشام می کشند تا حساب و کتاب معلوم باشد. وقتی شیرواره به خانه دیگری می افتد، صاحب اول مشگ یک ظرف پر از دوغ همراه دو سه قطعه کره برای او می برد. این کار را مایه بردن و کره ها را چراغ مایه گویند. در بازگشت با کمی کره پشت پاشنه پایش را چرب می کنند تا مشگ زنی برکت بیشتری داشته باشد. در لرستان از جمله الیگودرز دو نوع مشگ وجود دارد، یکی مشگ بزن که چنانچه فرزند کوچک خانواده پسر باشد از پوست گوسفند نر و اگر دختر باشد از پوست گوسفند ماده بز مشگ را درست می کنند. دیگری ارقت (Arqot) نام دارد که در تمام روستاها از پوست گوساله می سازند و نسبت به سایر مشگ ها گنجایش بیشتری دارد. وقتی ماست را داخل مشگ می ریزند نباید کسی پایش را تکان بدهد، بعد با کمک همدیگر آنرا به سه پایه چوبی بنام مالار(Malar) یا ملار (Melar) آویزان می کنند. بعد یک یا دو نفر دسته های آنرا می گیرند و حرکت می دهند. در ضمن تکان دادن مشگ ترانه ای نیز می خوانند به نام بیت مشگه که در سراسر لرستان با کمی تفاوت یک مفهوم دارند. امروزه اگر دو خانوار با هم مراوده صمیمانه و نزدیکی داشته باشند، می گویند عجب «شیرواره ای» دارند، کنایه از اینکه دوستی آنها مثل این است که با هم شیرواره دارند. یا اگر دو خانوار مرتب به هم قرض دهند یا بده بستانی با هم داشته باشند، باز همین اصطلاح را بکار می برند و رفتار آنها را به شیرواره تشبیه می کنند. اگر دو نفر یا دو خانواده بخواهند، به ارتباط و مراوده خود پایان دهند، نیز می گویند « گُو مرد و شیر واره بُرِس» ( گاو مرد، شیرواره پایان یافت و قطع شد) کنایه از اینکه ارتباط دو نفر قطع گردید و دلیلی برای ادامه آن وجود ندارد.

کلمات کليدي :
يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.
 
شاهنامه خوانی
شاهنامه خوانی
مدت پادکست : 3:21
بازدید : 1581
تاصو
تاصو
مدت پادکست : 5:25
بازدید : 1768
کاسمسا
کاسمسا
مدت پادکست : 1:21
بازدید : 2118
شیرواره
شیرواره
مدت پادکست : 6:06
بازدید : 3187
کاز و کیز
کاز و کیز
مدت ويدئو : 04:59/1
بازدید : 1336


آداب قهوه خوری در مضیف
آداب قهوه خوری در مضیف
مدت ويدئو : 04:12/1
بازدید : 685
مضیف بردیه
مضیف بردیه
تعداد تصوير : 8
بازدید : 61
نوروز صیاد
نوروز صیاد
تعداد تصوير : 12
بازدید : 2701
هودی خوانی
هودی خوانی
مدت پادکست : 3:15
بازدید : 4567