مقبره شیخ جنید

در حال بارگذاری ...پادکست
75

08 تير 1399

مقبره شیخ جنید این بنا در روستای توران پشت از توابع شهرستان تفت واقع شده است. گنبدی كه دیده می شود دارای برجی هشت ضلعی و سنگی است .كه از سنگهای ساده نماسازی شده و از لحاظ شیوه و سبك معماری عهد سلجوقی نمونه قابل ملاحظه به شمار می رود. در بالای محراب آن كتیبه ای آجری به خط كوفی موجود بوده كه در سال 1315 به موزه ایران باستان منتقل گردیده است. بر اساس مضمون این كتیبه این محل آرامگاه ابن ابی طاهر بوده و به دستور فرزندش در سال 543 ه. ق. ساخته شده است. این مقبره برجی 8 ضلعی كه بین اهالی به مقبره شیخ جنید معروف است در روستای توران پشت در قبرستان بزرگی، كه در بالای تپه ای قرار گرفته، بنا شده است این روستااز شهر یزد 72 كیلومتر فاصله دارد در تواریخ یزد نامگذاری این آبادی به توران دخت ساسانی نسبت داده شده است. مؤلف «جامع مفید» در همین زمینه ذیل عبارت «سلطنت توران دخت» گوید كه او عاملی بر یزد فرستاد و دیهی در قهستان بنام «توران گرد» بنیاد نهاد كه اكنون به «توران پشت» مشهور است. در همان قبرستان علاوه از این گنبد سه گنبد دیگر بنام های سید گل سرخ ، پیرمراد و چهل دختران بنا گردیده است گنبدهای چهل دختران و سید گل سرخ بنائی هشت ضلعی و گنبد پیرمراد شش ضلعی است. هر سه گنبد از سنگ ساخته شده است. از تاریخ دقیق ساختمان این سه بنا اطلاعی نداریم ولی از مقایسه آنها با گنبدهای شیخ جنید و سایر آثار مشابه دوره سلجوقی احتمال می رود كه این در قرن ششم ویا اوایل قرن هفتم هجری ساخته شده باشد. تنها گنبدی كه تاریخ ساختمان آن برای ما روشن است مقبره شیخ جنید است. این گنبد در سال (543 ه.ش) بنا گردیده است. در گذشته در بالای محراب این گنبد كتیبة آجری به خط كوفی موجود بوده كه آن را در سال 1315 شمسی برای حفاظت بهتر به موزة ایران باستان انتقال داده اند. مضمون كتیبه عبارت از این است كه مقبره متعلق به ابن ابی طاهر عمادبن علی بن عبدالرحمن بوده و بدستور فرزندانش در تاریخ (453 ه.ش) بنا گردیده است . در كتابه بنام «شیخ جنید» اشارتی نرفته است. معلوم نیست كه این ابن ابی طاهر عماد همان «شیخ جنید» صاحب آرمگاه است یا مقبره بعداً به گنبد شیخ جنید معروف است. در این مورد نمی توانیم اظهار قطعی بكنیم. این مقبرة برجی نزدیك به 15 متر ارتفاع دارد از سنگهای شكسته كه به سنگ بادبر معروف است ساخته شده است. در ساختمان بنا سنگها بوسیله ملاط سختی كه احتمال می رود مخلوطی از گچ، خاكستر و ماسه باشد روی هم قرار گرفته اند و شكاف های بجا مانده با همان ماده صاف و هموار گردیده است. در گنبد، نماسازی بسیار جالبی انجام گرفته است به این ترتیب كه در هر ضلع دو نغول قوس دار عمیق و سطحی ایجاد شده است. این دو نغول تو در تو بوده و در داخل قوس نغول بزرگ دو نغول بسیارسطحی با اطاق سه برگه شكسته تعبیه شده است ضمناَ هر ضلع در بالا به چهار اطاق نما كه دارای قوس سه برگه شكسته هستند منتهی می شود در واقع از نظر تزیینی این اطاق نماها همان رل مقرنس های گنبد علی را بازی می كنند. پایه های این اطاقنماهای تزیینی تا قاعده گنبد امتداد نمی یابد بلكه در بالا قطع شده در هوا معلق بنظر می رسد. این سی و دو اطاقنما كه در بالای ساقه بدور گنبد، بشكل حلقه ای می پیچد می تواند برای گالری های مقبره سلطان سنجر در مرو،‌مقبره امام غزالی در طوس و مقبره اولجایتو در سلطانیه نقطه آغاز باشد در بالای این 32 اطاقنما قبه روی گردانی 16 ضلعی قرار گرفته است روی همرفته گنبد، نما سازی بسیار جالبی دارد در اینجا معمار با ایجاد فرورفتگی و برجستگی ها در در قسمت های مختلف گنبد توانسته هم از قطر دیوارها بكاهد و هم تأثیرات سایه روشن در آن بوجود آورد. در داخل گنبد نیز اضلاع بصورت دو نغول تو در تو كه قوس های جناغی دارند ساخته شده است. این دو نغول خود در داخل قاب مستطیل شكل قرار گرفته اند. در ضلع غربی گنبد در داخل قاب های مایل و افقی محراب بلندی ساخته شده است بهترین قاب كه بصورت مایل ساخته شده است در گذشته دارای كتیبه كوفی بوده كه امروزه بقای آن در ضلع بالائی قاب بطور محو دیده میشود. در بالای این قاب مایل لوحه مستطیل شكل بزرگی وجود دارد كه در گذشته آن نیز دارای كتیبه بوده كه از آن چیزی باقی نمانده است. در گذشته در داخل قوس محراب نیز، تزییناتی بوده كه امروزه از بین رفته است. علاوه از این ها داخل بنا در قاعدة قبه حلقه ای بدور گنبد می پیچد كه احتمالا در گذشته دارای تزیینات و یا كتابه بوده است. 6 ضلع گنبد در داخل و خارج هم شكل بوده فقط اضلاعی كه محراب و مدخل گنبد را در بر میگیرد شكل دیگری دارند گنبد دارای چهار روزنه است این روزنه ها بطور یك ضلع در میان در گردنی گنبد از جمله ضلع های مدخل و محراب قرار گرفته اند. وسط گنبد نیز باز است. علاوه از آن در خود قبه نیزچهار روزنه تعبیه شده است. این روزنه ها روشنائی را در داخل گنبد فراهم می كنند. دو روزنه ای كه امروزه در محراب مشاهده میشود به ساختمان اولیة گنبد مربوط نیست بعداً ایجاد شده اند. در داخل گنبد قبری وجود دارد كه احتمالا مربوط به همان ابی طاهر عماد است. چون بنا بموقع تعمیر شده است وضع امروزی بنا بسیار خوب است.


يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.
 
دبیرستان ماندگار امام صادق
دبیرستان ماندگار امام صادق
مدت ويدئو : 05:49
بازدید : 700
تالار الماس   کاخ گلستان
تالار الماس کاخ گلستان
مدت ويدئو : 01:24
بازدید : 451
مسجد و مدرسه سپهسالار تهران
مسجد و مدرسه سپهسالار تهران
مدت ويدئو : 05:32
بازدید : 609
سراهای بازار زنجان
سراهای بازار زنجان
مدت ويدئو : 05:09
بازدید : 2201
قلعه توران پشت تفت
قلعه توران پشت تفت
مدت ويدئو : 2:55
بازدید : 280
همه ...
کاخ شهرستانک
کاخ شهرستانک
مدت پادکست : 3:16
بازدید : 1782
مسجد سنگی اسنق
مسجد سنگی اسنق
مدت پادکست : 5:56
بازدید : 84
کاروانسرای ایزدخواست
کاروانسرای ایزدخواست
مدت پادکست : 1:59
بازدید : 1165
بازار نو
بازار نو
مدت پادکست : 2:01
بازدید : 404
قلعه هزاره یا قلعهٔ بی بی مینو
قلعه هزاره یا قلعهٔ بی بی مینو
مدت پادکست : 1:13
بازدید : 1466
همه ...
آتشکده سر مسجد
آتشکده سر مسجد
تعداد تصوير : 8
بازدید : 593
روستای توران پشت
روستای توران پشت
تعداد تصوير : 24
بازدید : 1025
کاروانسرای قلعه نصیر
کاروانسرای قلعه نصیر
تعداد تصوير : 12
بازدید : 155
قلعه مسک
قلعه مسک
تعداد تصوير : 16
بازدید : 1999
آرامگاه ظهیرالدوله
آرامگاه ظهیرالدوله
تعداد تصوير : 16
بازدید : 1110
همه ...