مسجد نو شیراز

در حال بارگذاری ...پادکست
2.5

29 دي 1398

مسجد نو شیراز مسجد اتابک اتابک سعد‌بن زنگی، پنجمین اتابک سلغری فارسی، فرزندی داشت که به شدت بیمار بود. اتابک برای سلامتی فرزندش نذر می‌کند اگر فرزندش سلامتی خود را به دست بیاورد، منزلش را خراب کرده و به جای آن یک مسجد می‌سازد بنابراین بزرگ‌ترین مسجد کشور با مساحتی بالغ بر ۲۰۰۰۰ متر مربع در جایی که خانه اتابک بود، ساخته می‌شود. این مسجد که با نام مسجد «نو شیراز» شناخته شده، در سال ۵۹۰ هجری قمری ساخته شد. مسجد «نو شیراز» در فلکه شاهچراغ و روبروی بارگاه شاهچراغ قرار گرفته است. این مسجد ۶۰ سال قبل به دلیل وجود چند درخت چنار در میان صحن، گردشگاه مردم شیراز بود و در دوره مشروطیت جایگاه مناسبی برای گردهمایی آزادی‌خواهان به حساب می‌آمد. لازم به ذکر است؛ هم‌اکنون در ساختمان مسجد نو اثری از کاشی‌کاری و کار هنری دیده نمی‌شود، اما کاشی‌کاری معرقی که با خط ثلث روی آن کار شده است، روی پیشانی طاق‌های بزرگ آن دیده می‌شود. نام این مسجد در تاریخ ۱۵ دی ماه سال ۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. خاطرنشان می‌شود امروزه مسجد «نو شیراز» یکی از جاذبه‌های گردشگری شهر شیراز به حساب می‌آید البته شهر شیراز در خصوص جذب گردشگر همواره حرفی برای زدن داشته است. «مسجد جامع جدید» یا «مسجد اتابک»، شناخته شده به «مسجد نو»، دومین مسجد شیراز از دید ارزش تاریخی است. نخستین مسجد شیراز از دید ارزش تاریخی مسجد جامع عتیق و سومین مسجد از این دیدگاه مسجد وکیل است. مسجد نو با بیست هزار متر مربع (دو هکتار) مساحت بزرگ‌ترین مسجد ایران است. در سال‌های گذشته مسجد نو به جایگاه برپایی نماز جمعه شهر شیراز بدل شد و ستاد برپایی نماز جمعه با ساختن ساختمان‌ها و دکاکین و کرایه دادن آن‌ها از وسعت این مسجد کاست و با ساختن سقف فلزی بر روی محوطه فراخ آن آسیب‌های سهمگینی بر بافت تاریخی آن وارد نمود. مسجدنو مربوط به اتابکان است و در شیراز، فلکه شاهچراغ، روبروی بقعه شاهچراغ واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شمارهٔ ثبت ۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. مسجد نو شیراز در سال ۵۹۰ ق. بدست اتابک سعد بن زنگی ساخته شد. این مسجد رو به روی بارگاه شاهچراغ در شیراز واقع است. دربارهٔ نام این مسجد نوشته‌اند که چون چند بار در سال‌های ۶۹۰، ۱۱۸۳ و ۱۲گرفته‌است. ویژگی‌های سازه این ساختمان، نخست اندرونی «اتابک سعد بن زنگی» بود. او هنگام بیماری سخت فرزندش، نذر کرد که در صورت بازیافتن بهبودی فرزندش، خانه را ویران کند و به جای آن مسجد بسازد. چنین شد و او نذر خود را به جای آورد. در شمال و جنوب این ساختمان، دو رواق (ایوانی که در رده دوم ساخته شود، پیشگاه) بسیار بلند به ارتفاع ۳۰ متر و پهنای ۲۵ متر ساخته شده‌است. در هر سوی این رواق‌ها، ۱۲ طاق کم ارتفاع وجود دارد. در پشت رواق جنوبی، شبستان گسترده‌ای ساخته شده‌است. در دیواره‌های شرقی و غربی، ایوان بزرگی در میان وجود دارد که هر طرف آن شش اتاق ساخته شده‌است. ارزش هنری و گردشگری در ساختمان مسجد نو هم‌اکنون هیچ کاشی کاری و کار هنری دیده نمی‌شود، اما پیشانی طاق‌های بزرگ با کاشی کاری معرق به خط ثلث آذین شده‌است. نزدیک به ۶۰ سال پیش به دلیل وجود چند درخت چنار در میان صحن، این جایگاه گردشگاه مردم شیراز بود و آب کاریز خیرات از میان آن جریان داشت. مسجد نو در دوره مشروطیت جایگاه گردهمایی آزادی خواهان بود. بنای مسجد مشتمل بر صحن وسیع مرکزی، ایوان ها و رواق های جانبی، شبستان های ستوندار جنوبی و 4 ورودی است که در کل مساحتی حدود 000/20 متر مربع را می پوشاند . مسجد از جهات مختلف دارای چهار ورودی است که از طریق رواق ها و دالان هایی به صحن راه پیدا می کنند . ورودی ها از بیرون دارای تزیینات کاشیکاری هستند که عمدتا مربوط به دوره های اخیر است . صحن میانی مسجد به ابعاد 90/74×5/148 متر در میانه دارای سه حوض آب و ردیفی از درختان کهنسال است ( در منابع، ابعاد مختلفی ارائه شده؛ از جمله 90×170و 100×200 متر). این صحن از چهار جهت توسط رواق های یک طبقه و ایوان های چهار گانه محدود شده است . در اطراف ایوان شمالی و جنوبی، به قرینه یکدیگر، 24 دهانه، و در اضلاع شرقی و غربی، 12 دهنه رواق در اطراف ایوان ها ساخته شده است . جلوی بسیاری از دهنه ها و رواق ها با دیوار یا شبکه های چوبی مسدود شده است . به غیر از صحن مزبور، این مسجد دارای دو حیاط کوچکتر در طرف جنوبی بوده که یکی- معروف به باغچه- به دبستانی تبدیل شده و دیگری حیاط منجلاب مسجد است . در میانه ضلع جنوبی صحن، ایوان جنوبی به ارتفاع 40 و عرض 25 متر با رواق ها و غرفه های دو طبقه کناری، و به قرینه آن در ضلع شمالی، ایوان دیگری است . بر پیشانی و زیر طاق این ایوان، مقداری کاشیکاری قدیمی دیده می شود و در پاکار طاق آن، کتیبه ای قرآنی به خط ثلث نوشته شده است . جبهه ایوان با طاقنماهایی نماسازی شده است . پوشش نیم گنبد و طاق گهواره ای ایوان شمالی، در دوره نسبتا جدید برداشته شده و با پوششی با مصالح جدید جایگزین شده است . پشت این ایوان، یکی از ورودی های مسجد قرار دارد. ایوان غربی صحن نیز مختصر کاشیکاری معرق دارد . در پاکار طاق این ایوان، کتیبه ای قرآنی به خط ثلث نگاشته و در پایان آن، تاریخ 1275 ه-. ق قید شده است . ایوان شرقی نیز تقریبا با همان خصوصیات در پاکار دارای کتیبه قرآنی به خط ثلث است و در پشت سر آن، یکی از ورودی های مسجد قرار دارد که به فلکه جلوی امامزاده شاهچراغ باز می شود . این سردر جدید است . در پشت ایوان جنوبی و ضلع جنوبی مسجد، دو شبستان ستوندار، یکی بزرگ و دیگری کوچکتر، واقع شده است . شبستان بزرگ مسجد دارای پوشش کوتاه طاق و گنبد است که بر روی 24 ستون سنگی در 4 ردیف 6 تایی هرکدام به ارتفاع 5/2متر قرار گرفته است . شبستان کوچکتر در شرق شبستان بزرگ قرار دارد و ستون ها و طاق های آن از سنگ و گچ ساخته شده است . شسبتان مسجد دارای محرابی کاشیکاری و نفیس است که با نقوش هندسی و خطوط تزیینی از جنس کاشی معرق به رنگ های سیاه و زرد و فیروزه ای زینت یافته و در میانه آن ، لوحه ای واقع شده که به طورحتم از جای دیگری به اینجا منتقل شده است . بر روی این لوح ، اسامی دوازده امام و عبارات دیگری نوشته شده است . شبستان های مسجد در دوره های مختلف مورد تعمیر و بازسازی قرار گرفته است . این بنا به شماره 73 به ثبت تاریخی رسیده است .


يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.
 
مسجد ننج
مسجد ننج
مدت ويدئو : 03:14
بازدید : 2968
مسجد جامع داراب (انگلیسی)
مسجد جامع داراب (انگلیسی)
مدت ويدئو : 1:15
بازدید : 271
امامزاده زید کرمان
امامزاده زید کرمان
مدت ويدئو : 04:34
بازدید : 1535
بقعه باب الحسن شهرضا
بقعه باب الحسن شهرضا
مدت ويدئو : 02:23
بازدید : 503
همه ...
آرامگاه سید غلامرسول
آرامگاه سید غلامرسول
مدت پادکست : 3:25
بازدید : 954
مسجد صفی
مسجد صفی
مدت پادکست : 4:16
بازدید : 1482
امامزاده ستی فاطمه (ع)
امامزاده ستی فاطمه (ع)
مدت پادکست : 3:33
بازدید : 788
مسجد آقانور
مسجد آقانور
مدت پادکست : 5:30
بازدید : 1634
همه ...
بقعه متبرک علی ابن مهزیار اهوازی
بقعه متبرک علی ابن مهزیار اهوازی
تعداد تصوير : 16
بازدید : 87
مسجد پیر حسین دامغانی یزد
مسجد پیر حسین دامغانی یزد
تعداد تصوير : 20
بازدید : 1293
آرامگاه اوحدی مراغه ای
آرامگاه اوحدی مراغه ای
تعداد تصوير : 8
بازدید : 508
امامزاده ابوالحسن (ع)کمشجه برخوار اصفهان
حرم شهدای گمنام استان البرز
حرم شهدای گمنام استان البرز
تعداد تصوير : 16
بازدید : 1548
همه ...