طمع

در حال بارگذاری ...پادکست

03 شهريور 1398

امام امیرالمومنین (ع) یکی از صفات و علایم متقین (پرهیزکاران) را دوری از طمع ورزی دانسته و می فرماید: «و تحرجا عن طمع؛ از طمع دوری می کنند.» «طمع» یکی از صفات ناپسند اخلاقی است، که در مقابل آن «قناعت»، یکی از صفات پسندیده اخلاقی قرار دارد. طمع داشتن یکی از بیماری های خطرناک اخلاقی است، که مفاسد مادی و معنوی فراوانی داشته و انسان را به انواع آلودگی ها و زشتی ها گرفتار می سازد. در مقابل، قناعت ورزیدن، باعث عزت، سربلندی، آرامش خاطر انسان در دنیا بوده و سبب تکامل فکری، روحی و سعادت وی درعالم آخرت می گردد. طمع چیست؟ طمع در لغت، به معنای حرص بر چیزی ، چشم داشت، فریفته بودن و مال دوستی است و در اصطلاحِ علمای اخلاق ،عبارت است از: توقع داشتن در اموال مردم به عبارت دیگر، کسی که به خدا و خودش متکی نبوده و به آن چه دارد قانع و راضی نباشد و همیشه خود را در نقصان و کمبود و محرومیت پنداشته و به مال، مقام، تجملات دیگران چشم بدوزد و پیوسته درصدد بهره برداری از دیگران باشد. حرص را از رذایل اخلاقى و متعلق به قوه شهویه است و در تعریف آن چنین آمده است: «حرص صفتى است نفسانى كه انسان را به اندوختن بیش از احتیاج خود وامى‏دارد و از شعب حب دنیا و از صفات مهلكه و از اخلاق گمراه كننده است، حرص به بیابانى مى‏ماند كه كرانه‏هاى آن ناپیداست و همچون سرزمین وحشتناك بى انتهاست كه هر قدر حریص در آن پیش مى‏رود به آخر آن نمى‏رسد. حرص همان زیاده خواهی و افراط در خواستن در امور دنیوی است. گویند: آدمیزاد پیر می شود اما دو خصلت در او جوان می شود، یکی حرص و دیگری آرزوی طولانی. امام على بن الحسین(ع): نخستین سرچشمه گناه و معصیت پروردگار تكبر ذكر شده بود كه گناه بزرگ ابلیس بود و به خاطر آن به فرمان خدا پشت كرد و از كافران شد; سپس حرص به عنوان دومین سرچشمه گناه و ترك اولى از ناحیه آدم و حوا معرفى شده بود و بعد از این دو، حسد بود كه سرچشمه گناه بزرگ فرزرند آدم(قابیل) گردید و برادرش هابیل را به قتل رسانید. (1) طمع، حرص در روایات اسلامى 1- در حدیثى از پیامبر اكرم(ص) مى‏خوانیم كه به امیرمؤمنان على(ع) فرمود: «اعلم یا على! ان الجبن و البخل و الحرص غریزة واحدة یجمعها سوء الظن!; بدان اى على! كه ترس و بخل و حرص، یك غریزه هستند و همه در سوء ظن(به خدا) خلاصه مى‏شوند!» (2) 2- على(ع) فرمود: «الحرص مطیة التعب!; حرص مركب رنج و زحمت است!» (3) 3- على(ع) فرمود: «الحرص عناء المؤبد; حرص مایه رنج و زحمت ابدى است‏». (4) 4- على(ع) مى‏فرماید: «الحریص فقیر و لو ملك الدنیا بحذافیرها!; آدم حریص فقیر است هر چند تمام دنیا را مالك شود!» (5) 5- على(ع) مى‏فرماید: «اغنى الغنى من لم یكن للحرص اسیرا!; از همه بى نیازى‏ها بالاتر بى نیازى كسى است كه اسیر چنگال حرص نباشد!» (6) 6- رسول خدا(ص) مى‏فرماید: «ان الدینار و الدرهم اهلكا من كان قبلكم و هما مهلكاكم!; دینار و درهم(سكه‏هاى طلا و نقره) پیشینیان شما را هلاك كردند شما را نیز هلاك مى‏كنند!» (7) 7- امام باقر(ع) مى‏فرماید: «مثل الحریص على الدنیا مثل دودة القز، كلما ازدادت من القز على نفسها لفا كان ابعد لها من الخروج! حتى تموت غما!; آدم حریص نسبت‏به دنیا مانند كرم ابریشم است كه هر چه بیشتر بر اطراف خود مى‏تند(و پیله را ضخیم‏تر مى‏كند) سخت‏تر مى‏تواند از آن خارج شود و سرانجام در درون پیله خود مى‏میرد!» (8) 8- على(ع) مى‏فرماید: «الحرص ینقص قدر الرجل، فلایزید فى رزقه!; حرص قدر آدمى را پایین مى‏آورد، بى آنكه چیزى بر رزق او بیفزاید!» (9) راه درمان طمع و حرص مرحوم فیض كاشانى در «المحجة البیضاء» مى‏گوید: داروى بیمارى حرص سه ركن دارد «صبر» و «علم‏» و «عمل‏» كه مجموع آن پنج چیز مى‏شود. نخست اقتصاد و میانه‏روى در هزینه‏هاى زندگى، زیرا كسى كه هزینه‏هایش افزون گردد، زندگى آمیخته با قناعت او را سیر نمى‏كند، بنابراین رعایت اعتدال و میانه‏روى در صرف اموال دشمن حرص است. در حدیثى از پیامبر اكرم(ص) مى‏خوانیم: «من اقتصد اغناه الله، و من بذر افقره الله; كسى كه اعتدال در هزینه‏هاى زندگى را رعایت كند خدا او را بى نیاز مى‏كند و كسى كه اسراف و تبذیر كند فقیرش مى‏سازد». (10) دوم هنگامى كه مال به اندازه كافى براى زیستن دارد، نگران آینده نباشد چرا كه بسیارى از حریص‏ها به خاطر تامین آینده حرص مى‏زنند، آینده‏اى كه با تدبیر در موقع خود قابل تامین است، این همان است كه قرآن مى‏گوید: «الشیطان یعدكم الفقر و یامركم بالفحشاء...; شیطان شما را(به هنگام انفاق) وعده فقر و تهیدستى مى‏دهد و به فحشاء (و زشتى‏ها) امر مى‏كند!» (11) سوم در فواید قناعت و عزت حاصل از آن و زیانهاى حرص و طمع و ذلت ناشى از آنها بیندیشد تا انگیزه‏اى براى قناعت و فاصله گرفتن از حرص او گردد، پیغمبر اكرم(ص) فرمود: «عز المؤمن استغناه عن الناس; عزت مؤمن از بى‏نیازى او از مردم است‏». (12) چهارم در تاریخ گذشتگان مخصوصا گروهى از یهود حریص و دنیاپرستان از اقوام دیگر بیندیشد و حال آنها را با حال انبیاء و اولیاء الله مقایسه كند و عقل خود را در این میان به داورى طلبد كه آیا به آن گروه بپیوندد یا به این گروه؟ آنهایى كه با افتخار زیستند و با افتخار از جهان چشم پوشیدند و به جوار رحمت‏حق با روحى پاك و اعمالى صالح شتافتند، یا كسانى كه بدنام زیستند و بدنام از دنیا رفتند و با كوهى از گناه به سوى سرنوشت‏شومشان در قیامت‏شتافتند؟! پنجم در خطرات مال و ثروت بى حساب بیندیشد و آفات دنیا و آخرت این كار را در نظر بگیرد و نیز در آرامش و منیت‏حاصل از قناعت و عاقبت محمود آن فكر كند، همیشه در امر دنیا به زیردستان خود نگاه كند، نه به آنها كه بالادست او هستند، چرا كه شیطان دائما او را تحریك مى‏كند كه به افراد بالاتر نگاه كند و به او مى‏گوید تو چه چیز از آنها كم دارى؟ چرا تلاش نمى‏كنى؟ ببین آنها چگونه غرق ناز و نعمتند و از لذایذ دنیا بهره مى‏گیرند؟! تو از خوف خدا بر خود تنگ گرفته‏اى و دائما حلال و حرام مى‏كنى، مگر آنها خوف از خدا ندارند یا تو از آنها دیندارترى؟!


يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.
 
حقوق بشر چیست
حقوق بشر چیست
مدت ويدئو : 4:05
بازدید : 131
ارگونومیک محل کار با کامپیوتر
ارگونومیک محل کار با کامپیوتر
مدت ويدئو : 04:16
بازدید : 418
آموزش خیاطی پایه
آموزش خیاطی پایه
مدت ويدئو : 06:56
بازدید : 344
موشن گرافیک مدیریت منابع آب
موشن گرافیک مدیریت منابع آب
مدت ويدئو : 4:33
بازدید : 105
ظروف آلومینیوم
ظروف آلومینیوم
مدت ويدئو : 1:33
بازدید : 198
همه ...
اشنایی با موسیقی نواحی ایران
اشنایی با موسیقی نواحی ایران
مدت پادکست : 1:35
بازدید : 309
محلول جوانه زنی دانه های گیاهان
محلول جوانه زنی دانه های گیاهان
مدت پادکست : 4:22
بازدید : 1102
نوشتن چک
نوشتن چک
مدت پادکست : 3:45
بازدید : 625
کاربرد صداهای کوتاه در فارسی
کاربرد صداهای کوتاه در فارسی
مدت پادکست : 5:03
بازدید : 114
رشته زبان انگلیسی
رشته زبان انگلیسی
مدت پادکست : 1:28
بازدید : 426
همه ...
مس و آهن نه کوهی
مس و آهن نه کوهی
تعداد تصوير : 9
بازدید : 790
آهن، منگنز و مس رنگرز
آهن، منگنز و مس رنگرز
تعداد تصوير : 9
بازدید : 865
آهن و منگنز ویدر
آهن و منگنز ویدر
تعداد تصوير : 9
بازدید : 929
پارک علمی پروفسور بازیما
پارک علمی پروفسور بازیما
تعداد تصوير : 16
بازدید : 10
نان سنگک
نان سنگک
تعداد تصوير : 8
بازدید : 1311
همه ...