پیشینه پارچه بافی در ایران

در حال بارگذاری ...پادکست

10 دي 1397

به گفته محققان، پیشینه بافت پارچه در ایران به هزار‌ه‌های پیش از میلاد می‌رسد. نمونه‌های قدیمی بسیاری نیز در کاوش‌ها به دست آمده است. دوک نخ‌ریسی اولین وسیله پارچه بافی است که الیاف را به نخ تبدیل می‌کند. تکامل این وسیله نقش مهمی در پیشرفت فن نساجی داشته و مقدمه پیدایش چرخ نخ ریسی بوده است. یافته‌های باستان‌شناسی نشان‌دهنده استفاده دوک از دوره نوسنگی است. در بسیاری از محوطه‌های باستانی عصر نوسنگی ایران دوک‌های متعددی یافت شده‌اند. مهری به دست آمده از محوطه چغامیشِ خوزستان متعلق به ۳۳۰۰ ق‌م زنی را در حال نخ‌ریسی نشان می‌دهد. دستگاه بافندگی وسیله بعدی است که تاریخ ابداع آن به اوایل هزاره چهارم قبل از میلاد می‌رسد. بر روی مهری که از شوش به دست آمده است، دو نفر در کنار دستگاه بافندگی نقش شده‌اند که نشان‌دهنده وجود این حرفه در آغاز عصر شهرنشینی است. این دستگاه یکی از دستاوردهای تاریخ تمدن است که تمدن‌های ایران، چین، سوریه و مصر در تکامل آن سهم بسزایی داشته‌اند. کار دستگاه بافندگی درهم تنیدن تار با پود است. دستگاه بافندگی تارها را به حالت کشیده نگاه می‌دارد تا پودها را به‌آن ببافند. نخستین بافته یافت شده از تپه یحیی در کرمان، متعلق به هزاره پنجم قبل از میلاد و از نخ‌هایی است که از الیاف حیوانی به دست آمده‌اند. ایجاد طرح و نقش بر روی پارچه نیاز به ابزار و مهارت‌های فنی داشت. به احتمال زیاد، بافت پارچه‌های طرح دار به شکل طرح دوپودی در جنوب و غرب ایران در حدود دوهزار سال قبل از میلاد رایج شده بود. در این روش دو پود باهم و در یک سازمان به کار می‌رفتند، یکی برای بافت ساده و دیگری برای جایی که لازم بود طرح بر روی پارچه آورده شود. این روش شکل ساده‌ای از پارچه مرکب است. کمی بعد از ایران، در چین نوعی بافت رایج شد که اصطلاحا به آن تار طرح مرکب می‌گویند.. این دو شیوه بافت با روش‌های چینی از دوره اشکانی در شرق ایران رواج داشت و به تدریج به سوی غرب گسترش یافت. بافندگان ایرانی روش دو تار را به کار بردند، ولی چون به طرح بافت پودی عادت داشتند، روش چینی‌ها را معکوس کردند و پارچه‌ای ترکیبی بافتند که طبق طرح یکی از پودها روی پارچه قرار می‌گرفت. این روش ترکیبی از اوایل دوره ساسانی در ایران رواج یافت و سپس به روم شرقی، سیسیل، ایتالیا و شمال اروپا راه یافت و به نام پارچه‌های مرکب شهرت پیدا کرد.مهم‌ترین و بزرگ‌ترین کارگاه‌های حریر بافی در زمان ساسانیان در خوزستان، به ویژه شهرهای شوش، شوشتر و جندی‌شاپور قرار داشتند. علاوه بر خوزستان در خراسان، طبرستان، گرگان، آذربایجان و فارس نیز پارچه‌بافی رونق فراوانی داشته است. از دیگر شهرهای معروف این دوران می‌توان به ری هم اشاره کرد، بافندگان این شهر در بافت نوعی پارچه ابریشمی معروف به «دورو» تبحر بسیاری داشته‌اند یکی از معروف‌ترین پارچه‌های این دوره، طراز نام دارد. طراز به پارچه‌هایی اطلاق می‌ شد که حاشیه‌ای کتیبه‌دار داشت. در زمان خلافت امویان و عباسیان پارچه‌های طراز اهمیت ویژه‌ای داشته، به طوری که کارگاه‌های بافت این پارچه در جوار قصر خلفا دایر می‌شد. بر این پارچه‌ها نام و نشانه‌های ویژه خلفا را می‌نوشتند.


يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.
 
مشتا
مشتا
مدت ويدئو : 05:44
بازدید : 1405
تاریخچه برق در مشهد
تاریخچه برق در مشهد
مدت ويدئو : 05:00
بازدید : 835
جویم
جویم
مدت ويدئو : 5:48
بازدید : 274
کبوتر خانه‌های گلپایگان
کبوتر خانه‌های گلپایگان
مدت ويدئو : 2:13
بازدید : 103
پرورش شتر در خراسان شمالی
پرورش شتر در خراسان شمالی
مدت ويدئو : 01:21
بازدید : 640
همه ...
بنیانگذارنوروز
بنیانگذارنوروز
مدت پادکست : 2:23
بازدید : 256
موانع نوری در سوارکاری
موانع نوری در سوارکاری
مدت پادکست : 1:15
بازدید : 1029
ابن واضح یعقوبی
ابن واضح یعقوبی
مدت پادکست : 4:31
بازدید : 1111
خاطره ای ازدکترشاملی
خاطره ای ازدکترشاملی
مدت پادکست : 3:09
بازدید : 774
امام خمینى از تولد تا رحلت
امام خمینى از تولد تا رحلت
مدت پادکست : 5:40
بازدید : 1166
همه ...
ایستگاه واکس صلواتی در جمکران
ایستگاه واکس صلواتی در جمکران
تعداد تصوير : 12
بازدید : 1283
یک روز با پیرمرد معروف بازار تبریز
یک روز با پیرمرد معروف بازار تبریز
تعداد تصوير : 20
بازدید : 49
گلزا شهدای گنبد کاووس
گلزا شهدای گنبد کاووس
تعداد تصوير : 16
بازدید : 1280
تابلوهای دیواری همدان
تابلوهای دیواری همدان
تعداد تصوير : 24
بازدید : 572
زندگی عشایر در خراسان شمالی
زندگی عشایر در خراسان شمالی
تعداد تصوير : 8
بازدید : 222
همه ...