زیارتنامه خوانی در حرم رضوی

در حال بارگذاری ...پادکست

01 اسفند 1395

زیارت ‌نامه‌خوانی به عنوان یکی از مشاغل قدیمی آستان قدس است و در گذشته به علت برخوردار نبودن اکثریت مردم از نعمت سواد و همچنین مشکل بودن خواندن زیارت‌نامه به زبان عربی برای زائران، شغلی به نام «زیارت‌نامه‌خوان» در تشکیلات آستان قدس وجود داشت. از دوره صفویه زیارت‌نامه‌خوانی جزء مناصب رسمی تشکیلات آستان قدس رضوی و از مشاغل موروثی بوده، به طوری که از پدر به پسر منتقل شده است. پرداخت مواجب و مستمری زیارت‌نامه‌خوان‌ها نیز از محل عواید موقوفات آستان قدس رضوی انجام می‌‌گرفت. «قبض پرداخت مواجب میرمحمد صالح رضوی زیارت‌نامه‌خوان‌ در سال 1012قمری، از محل عواید مزارع موقوفه کنه بیست، ماسی، جایاب و عارفی»، قدیمی‌ترین سند این آرشیو در باب زیارت‌نامه‌خوانی است. از دیگر اسناد مرتبط با این موضوع می‌توان به دو سند «آداب، شرایط و چگونگی زیارت‌نامه خواندن و التزام و تعهد جمعی از زیارت‌نامه‌خوان‌ها در رعایت آن‌ها، 1273ق.» و «پرداخت مواجب و مستمری سالیانه به زیارت‌نامه‌خوان زن بر حسب حکم متولی باشی آستان قدس رضوی در دوره صفویه» اشاره کرد. در دوره افشاریه، نایب‌الزیاره نیز به تشکیلات زیارت‌نامه‌خوانی اضافه شد وبا گسترش تشکیلات آستان قدس در دوره قاجار تعداد و نظام زیارت‌نامه‌خوانی نیز به صورت منظم‌تری درآمد تا اینکه در دوره پهلوی این نظام به فرم اداری تبدیل شد. تمامی زیارت‌نامه‌خوان‌ها امتحان لیاقت می‌دادند و سندی دال بر داشتن استعداد این خدمت تهیه و به اداره تولیت تسلیم می‌کردند، یعنی اجازه‌نامه رسمی تحصیل می‌کردند و دستور کار زیارت‌نامه‌خوان‌ها در پشت جواز هر کدام از آن‌ها ذکر می‌شد. برخی از واقفان آستان قدس در وقف‌نامه‌های خود گذاشتن نایب‌الزیاره را نیز شرط ‌کردند تا به جای آن‌ها زیارت‌نامه بخوانند. این زیارت‌نامه‌خوان‌ها و نایب‌الزیاره‌ها معمولاً افرادی از خاندان سادات رضوی و موسوی بودند که زیر نظر زیارت‌نامه‌خوان‌باشی‌ها با رعایت تعهدات خاصی انجام وظیفه می‌کردند. این افراد در مکان‌های مختلف از جمله پنجره فولاد، رواق‌های دارالسیاده، دارالضیافه، توحیدخانه، مسجدجامع گوهرشاد، صحن‌های انقلاب، آزادی و ... حاضر شده و با خواندن زیارت‌نامه، زوار را به فیض زیارت نزدیک‌تر می‌کردند. زائران نیز با دادن مبالغی از این خدمت قدردانی می‌کردند. زیارت‌نامه‌خوان‌های مرد در یکی از ورودی‌های حرم مطهر می‌ایستادند و پی در پی از تازه واردها می‌پرسیدند که برایشان زیارت‌نامه‌ بخوانند یا نه؟ در صورت دریافت پاسخ مثبت، همراهشان به راه می‌افتادند. این زیارت‌نامه‌خوان نرسیده به درب دوم طلا مکث می‌کرد و با صدای بلند و آهنگ مخصوص اذن دخول را کلمه به کلمه می‌خواند و به آن‌ها هم اشاره می‌کرد که تکرار کنند، سپس به راه می‌افتاد و دوباره در برابر ورودی سوم می‌ایستاد و به همان ترتیب اذن دخول دوم را هم می‌خواند و همه با هم وارد حرم می‌شدند و رو به قبله می‌ایستادند و بخش‌هایی از زیارت حضرت امام رضا علیه السلام را می‌خواند و در آخر برای قبول حاجات دعا می‌کرد. به مرور زمان که سطح سواد، آگاهی افراد و عمومیت یافتن دانش در بین افراد جامعه گسترش یافت، خواندن زیارت‌نامه توسط زیارت‌نامه‌خوان نیز رواج خود را از دست داد.


يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.
 
ایرانیان زنگبار
ایرانیان زنگبار
مدت ويدئو : 4:59
بازدید : 299
اهمیت مجلس شورای اسلامی
اهمیت مجلس شورای اسلامی
مدت ويدئو : 04:05
بازدید : 469
تاریخ سینما در مشهد
تاریخ سینما در مشهد
مدت ويدئو : 03:19
بازدید : 2014
نمادهای معماری اسلامی
نمادهای معماری اسلامی
مدت ويدئو : 04:51
بازدید : 2607
رتبه حمل و نقل ایران در جهان
رتبه حمل و نقل ایران در جهان
مدت ويدئو : 5:46
بازدید : 91
همه ...
جایگاه آب در ایران باستان
جایگاه آب در ایران باستان
مدت پادکست : 3:06
بازدید : 102
عکاسان قزوین قدیم
عکاسان قزوین قدیم
مدت پادکست : 4:49
بازدید : 1281
دوران کودکی امام خمینی (ره)
دوران کودکی امام خمینی (ره)
مدت پادکست : 4:37
بازدید : 1317
حوادث 18 بهمن 1357
حوادث 18 بهمن 1357
مدت پادکست : 1:24
بازدید : 900
جهاد سازندگی
جهاد سازندگی
مدت پادکست : 4:15
بازدید : 1370
همه ...
سکه هخامنشی
سکه هخامنشی
تعداد تصوير : 8
بازدید : 3945
برداشت گوجه فرنگی  در پارسیان
برداشت گوجه فرنگی در پارسیان
تعداد تصوير : 16
بازدید : 130
نخستین آتش‌نشانی کشور در تبریز
نخستین آتش‌نشانی کشور در تبریز
تعداد تصوير : 12
بازدید : 390
عید دیدنی با شهدا
عید دیدنی با شهدا
تعداد تصوير : 16
بازدید : 1757
تولید کشمش
تولید کشمش
تعداد تصوير : 15
بازدید : 4995
همه ...