زیارتنامه خوانی در حرم رضوی

در حال بارگذاری ...پادکست
2.8

01 اسفند 1395

زیارت ‌نامه‌خوانی به عنوان یکی از مشاغل قدیمی آستان قدس است و در گذشته به علت برخوردار نبودن اکثریت مردم از نعمت سواد و همچنین مشکل بودن خواندن زیارت‌نامه به زبان عربی برای زائران، شغلی به نام «زیارت‌نامه‌خوان» در تشکیلات آستان قدس وجود داشت. از دوره صفویه زیارت‌نامه‌خوانی جزء مناصب رسمی تشکیلات آستان قدس رضوی و از مشاغل موروثی بوده، به طوری که از پدر به پسر منتقل شده است. پرداخت مواجب و مستمری زیارت‌نامه‌خوان‌ها نیز از محل عواید موقوفات آستان قدس رضوی انجام می‌‌گرفت. «قبض پرداخت مواجب میرمحمد صالح رضوی زیارت‌نامه‌خوان‌ در سال 1012قمری، از محل عواید مزارع موقوفه کنه بیست، ماسی، جایاب و عارفی»، قدیمی‌ترین سند این آرشیو در باب زیارت‌نامه‌خوانی است. از دیگر اسناد مرتبط با این موضوع می‌توان به دو سند «آداب، شرایط و چگونگی زیارت‌نامه خواندن و التزام و تعهد جمعی از زیارت‌نامه‌خوان‌ها در رعایت آن‌ها، 1273ق.» و «پرداخت مواجب و مستمری سالیانه به زیارت‌نامه‌خوان زن بر حسب حکم متولی باشی آستان قدس رضوی در دوره صفویه» اشاره کرد. در دوره افشاریه، نایب‌الزیاره نیز به تشکیلات زیارت‌نامه‌خوانی اضافه شد وبا گسترش تشکیلات آستان قدس در دوره قاجار تعداد و نظام زیارت‌نامه‌خوانی نیز به صورت منظم‌تری درآمد تا اینکه در دوره پهلوی این نظام به فرم اداری تبدیل شد. تمامی زیارت‌نامه‌خوان‌ها امتحان لیاقت می‌دادند و سندی دال بر داشتن استعداد این خدمت تهیه و به اداره تولیت تسلیم می‌کردند، یعنی اجازه‌نامه رسمی تحصیل می‌کردند و دستور کار زیارت‌نامه‌خوان‌ها در پشت جواز هر کدام از آن‌ها ذکر می‌شد. برخی از واقفان آستان قدس در وقف‌نامه‌های خود گذاشتن نایب‌الزیاره را نیز شرط ‌کردند تا به جای آن‌ها زیارت‌نامه بخوانند. این زیارت‌نامه‌خوان‌ها و نایب‌الزیاره‌ها معمولاً افرادی از خاندان سادات رضوی و موسوی بودند که زیر نظر زیارت‌نامه‌خوان‌باشی‌ها با رعایت تعهدات خاصی انجام وظیفه می‌کردند. این افراد در مکان‌های مختلف از جمله پنجره فولاد، رواق‌های دارالسیاده، دارالضیافه، توحیدخانه، مسجدجامع گوهرشاد، صحن‌های انقلاب، آزادی و ... حاضر شده و با خواندن زیارت‌نامه، زوار را به فیض زیارت نزدیک‌تر می‌کردند. زائران نیز با دادن مبالغی از این خدمت قدردانی می‌کردند. زیارت‌نامه‌خوان‌های مرد در یکی از ورودی‌های حرم مطهر می‌ایستادند و پی در پی از تازه واردها می‌پرسیدند که برایشان زیارت‌نامه‌ بخوانند یا نه؟ در صورت دریافت پاسخ مثبت، همراهشان به راه می‌افتادند. این زیارت‌نامه‌خوان نرسیده به درب دوم طلا مکث می‌کرد و با صدای بلند و آهنگ مخصوص اذن دخول را کلمه به کلمه می‌خواند و به آن‌ها هم اشاره می‌کرد که تکرار کنند، سپس به راه می‌افتاد و دوباره در برابر ورودی سوم می‌ایستاد و به همان ترتیب اذن دخول دوم را هم می‌خواند و همه با هم وارد حرم می‌شدند و رو به قبله می‌ایستادند و بخش‌هایی از زیارت حضرت امام رضا علیه السلام را می‌خواند و در آخر برای قبول حاجات دعا می‌کرد. به مرور زمان که سطح سواد، آگاهی افراد و عمومیت یافتن دانش در بین افراد جامعه گسترش یافت، خواندن زیارت‌نامه توسط زیارت‌نامه‌خوان نیز رواج خود را از دست داد.


يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.
 
چالش دیدنی دوقلوها
چالش دیدنی دوقلوها
مدت ويدئو : 01:22
بازدید : 250
هنر آجر کاری
هنر آجر کاری
مدت ويدئو : 03:27
بازدید : 2151
کوهپیمایی رهبر معظم
کوهپیمایی رهبر معظم
مدت ويدئو : 02:22
بازدید : 1777
عکس یادگاری
عکس یادگاری
مدت ويدئو : 03:20
بازدید : 644
همه ...
اقوام مهاجر به نور
اقوام مهاجر به نور
مدت پادکست : 1:31
بازدید : 338
کنفرانس کاشان - میثم حکیمیان بیدگلی
کنفرانس کاشان - میثم حکیمیان بیدگلی
مدت پادکست : 6:44
بازدید : 700
باسمه خانه
باسمه خانه
مدت پادکست : 1:53
بازدید : 862
ایل جمهور
ایل جمهور
مدت پادکست : 3:10
بازدید : 3134
کودکان در زیر آوار
کودکان در زیر آوار
مدت پادکست : 5:53
بازدید : 987
همه ...
نقاشی رضوی
نقاشی رضوی
تعداد تصوير : 16
بازدید : 1307
بازار عید
بازار عید
تعداد تصوير : 20
بازدید : 1824
بازدید رئیس جمهور از طرح های جزیره کیش
بازدید رئیس جمهور از طرح های جزیره کیش
تعداد تصوير : 12
بازدید : 413
اسکله ماهیگیری کنارک
اسکله ماهیگیری کنارک
تعداد تصوير : 16
بازدید : 1721
نوستالژی اسکناس
نوستالژی اسکناس
تعداد تصوير : 4
بازدید : 6106
همه ...