موزه رختشویخانه ( موزه مردم شناسی )زنجان

موزه رختشویخانه ( موزه مردم شناسی )زنجان
11.6

11 ارديبهشت 1395

بنای رختشویخانه در قلب بافت تاریخی شهر که منطبق بر حصار می‌باشد در منطقه پرتراکم مسکونی، موسوم به عباسقلی خان و محل معروف به باباجمال چوقوری (گودال بابا جمال) احداث شده است. که امروزه خیابان سعدی وسط به فاصله یکصد متری از سمت غربی آن عبور نموده و از طریق کوچه فرهنگ به بنای مزبور مرتبط می‌گردد. علاوه بر این پدیده عارضی شبکه ارتباطی متعدد و گسترده ای، این بنا را با کل شهر مربوط می‌سازد. مجموعه تاریخی رختشویخانه در سال 1319 در دفتر اندیکاتور اداره ثبت اسناد و املاک زنجان به ثبت رسیده، زمین این بنا در سال 1347 هجری قمری مطابق با 1307 هجری شمسی توسط علی اکبر توفیقی رئیس بلدیه شهر (شهردار) زنجان از باقرخان امجد نظام به قیمت 185 تومان خریداری شده است. محل موصوف قبل از احداث رختشویخانه با هرز آبهای سطحی مملو و به بابا جامال چوقوری (گودال بابا جمال) معروف بوده است. این بنا توسط دو برادر به نام‌های مشهدی اکبر (معمار) و مشهدی اسماعیل (بنا) در کدت 15 ماه به اتمام رسیده و سنگهای آن ازمعدن سنگ روستای اژدهاتو استخراج و پس از حجاری توسط کاری‌های بلدیه (شهرداری) به محل بنا حمل شده است. آب مجموعه از قنات قلعچه حاجی میربهاء الدین تامین می‌گردیده است. متولی رختشویخانه توسط رئیس بلدیه گمارده می‌شد و سالیان متمادی شخصی به نام اصغرخان بوده که عیال...مشاهده کامل متن ایشان به نام معصومه خانم مدیریت آن را برعهده داشته، اصولاً رختشویخانه برای آحاد شهروندان بابت سرایداری از مراجعین اخذ می‌نموده است. این بنا در نوع خود منحصر به فرد بوده و از سال 1377 به عنوان موزه مردم شناسی استان زنجان مورد بازدید گردشگران و علاقمندان قرار می‌گیرد. آب این محدوده که دارای فضاهای متعددی است از قنات قلعچه حاجی میربهاالدین تامین می‌شد. فضاهای این مجموعه را می‌توان به دو بخش مدیریت رخت‌شوی‌خانه شامل حیات و قسمت مسکونی و فضای اصلی شستشوی رخت که خود دارای چهار قسمت است تقسیم کرد. حیاط محوطه‌ای است به شکل مربع و مستطیل به میزان ۴۰۰ متر مربع (۳۲×۱۲ متر) شامل درختکاری و فضای سبز، و اعیانی آن در جبهه شمالی محوطه به مقدار ۶۰ متر مربع شامل دو اطاق و یک ورودی است که این ورودی فضاهای محوطه، سرایداری و محل شستشوی رخت را به همدیگر متصل می‌نماید. پلان و نمای این واحد مسکونی، دارای بار فرهنگی بوده و به سبک معماری سنتی شناخته شده زنجان احداث گردیده‌است. خزینه این رخت‌شوی‌خانه ۱۷ متر طول ۵۵/۱۱ متر عرض و حدود ۸ متر ارتفاع دارد فضایی شبیه تراس مشرف به فضای رخت‌شوی‌خانه وجود دارد که به عبارتی می‌توان آن را شاه‌نشین و محل مدیریت نامید. محل ورودی بنا به شبکه ارتباطی کوچه‌های شهر را پیدا می‌کرد و خانمی که گفته می‌شود همسر معمار این بنا بوده‌است کار کنترل و نظارت بر امور رخت‌شوی‌خانه را برعهده داشت و در قبال این کار مبلغی ماهیانه دریافت می‌کرد. از معماری این فضا چنین استنباط می‌شود که معمار آشنایی کاملی به شیوه سنتی داشته که توانسته‌است با کمک قوس‌ها و نورگیرها فضای دل‌انگیزی را در قسمت بالای انبار سالن اصلی رخت‌شوی‌خانه و تردد افراد را انجام می‌داده‌است. طراحی و اجرای فضای داخلی و اصلی بنای رخت‌شوی‌خانه دورنمای بسیار زیبایی دارد و سالن آن با ۱۱ ستون به طور قرینه به دو قسمت تقسیم شده‌است. این فضا از سالنی به عرض ۷/۱۳ متر طول ۶۲ متر و مساحت زیربنای ۸۵۰ متر مربع برخوردار است. فاصله ۱۱ ستونی که به طور قرینه سالن را به دو قسمت تقسیم کرده‌اند در جهت قرینه از چهار واحد حوضچه و مجاری آب در حد فاصل حوضچه‌ها تشکیل یافته و حدود آن را سنگ‌های حجاری شده از جنس تراورتن از یکدیگر مجزا می‌کند. هدف از ساخت این رختشوی‌خانه تامین امنیت و آسایش زنان در یک مکان سرپوشیده بوده‌است. از نظر تشابه کاربری چنین بنایی در هیچ قسمتی از ایران به این شکل دیده نشده ولی از نظر معماری با مسجد عباسقلی خان و دروازه ارگ قابل مقایسه‌است این بنا به طور عام‌المنفعه و شبانه‌روزی بوده و بابت استفاده از آن هیچ پولی از شهر وندان دریافت نمی‌شده‌است. بنای رخت‌شوی‌خانه شهر زنجان هم اکنون مهمترین موزه این استان است و در آن انواع لباس‌های محلی، زیورآلات، ابزار و وسایل مورد استفاده بانوان در معرض دید همگان قرار گرفته‌است. فاصله موزه رختشویخانه ( موزه مردم ¬شناسی ) تا کاروانسرای نیک‌پیمشاهده مسیرفاصله موزه رختشویخانه ( موزه مردم -شناسی ) تا کاروانسرای سرچممشاهده مسیرفاصله موزه رختشویخانه ( موزه مردم ¬شناسی ) تا پل حاج سید محمد ( سردار )مشاهده مسیرفاصله موزه رختشویخانه ( موزه مردم ¬شناسی ) تا قلعه بهستانمشاهده مسیرفاصله موزه رختشویخانه ( موزه مردم ¬شناسی ) تا مسجد خانممشاهده مسیرفاصله موزه رختشویخانه ( موزه مردم ¬شناسی ) تا خانه خدیویمشاهده مسیرفاصله موزه رختشویخانه ( موزه مردم ¬شناسی ) تا زنجان رود ( زنجان چای )مشاهده مسیرفاصله موزه رختشویخانه ( موزه مردم -شناسی ) تا گنبد سلطانیهمشاهده مسیرفاصله موزه رختشویخانه ( موزه مردم ¬شناسی ) تا بازار زنجانمشاهده مسیر موزه رختشویخانه ( موزه مردم ¬شناسی )زنجانجاذبه فرهنگی مجموعهٔ تاریخی رخت‌شوی‌خانه بنای رخت‌شوی‌خانه یا مجموعهٔ تاریخی رخت‌شوی‌خانه در قلب بافت تاریخی شهر زنجان که منطبق بر حصار قدیمی شهر می‌باشد، در یک منطقهٔ پرتراکم مسکونی احداث شده‌است. مردم شهر لباس و رخت خود را در آن محل می‌شسته‌اند. چنین کاربری برای یک بنای عمومی در جهان مشابه ندارد یا کم‌نظیر است. این بنا در حال حاضر تعمیر و مرمت شده و به عنوان موزهٔ مردم‌شناسی مورد استفاده قرار می‌گیرد و مردم می‌توانند از آن بازدید کنند. این بنا در سال‌های گذشته به جهت وجود هوای سرد در زمستان‌ها برای بانوان زنجانی ساخته شده است. آدرس: سعدی وسط - کوچه رختشویخانه - موزه رختشویخانه


يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.
 
موزه تاریخ طبیعی زنجان
موزه تاریخ طبیعی زنجان
مدت ويدئو : 05:59
بازدید : 515
کتابخانه شرفا شرفایی
کتابخانه شرفا شرفایی
مدت ويدئو : 01:44
بازدید : 1417
موزه بابل
موزه بابل
مدت ويدئو : 04:58
بازدید : 2139
همه ...
موزه استاد شهریار
موزه استاد شهریار
مدت پادکست : 1:49
بازدید : 1043
موزه مردم شناسی جناح
موزه مردم شناسی جناح
مدت پادکست : 1:49
بازدید : 1092
موزه شیخ شهاب الدین اهری
موزه شیخ شهاب الدین اهری
مدت پادکست : 2:29
بازدید : 1165
موزه تاریخی چای ایران
موزه تاریخی چای ایران
مدت پادکست : 2:20
بازدید : 1291
فرهنگسرای بهشت مشهد
فرهنگسرای بهشت مشهد
مدت پادکست : 5:42
بازدید : 544
همه ...
موزه گیاه شناسی دارآباد
موزه گیاه شناسی دارآباد
تعداد تصوير : 8
بازدید : 101
موزه وزیری یزد
موزه وزیری یزد
تعداد تصوير : 20
بازدید : 1834
موزه حیات وحش هفت چنار
موزه حیات وحش هفت چنار
تعداد تصوير : 20
بازدید : 1957
موزه صنعت برق
موزه صنعت برق
تعداد تصوير : 8
بازدید : 268
باغ موزه «گیاهان دارویی و معطر» زنجان
باغ موزه «گیاهان دارویی و معطر» زنجان
تعداد تصوير : 16
بازدید : 283
همه ...