بیننده گرامی، شما هم می توانید عکس ها و آثار صوتی و تصویری مورد علاقه خود را در نگاه به اشتراک بگذارید. لطفا از اینجا
(http://negahmedia.ir/member)
شروع کنید

خانه | شهر ها | روستاها | اماکن زیارتی | اماکن تاریخی | جاذبه های طبیعی | موزه ها | فرهنگ محلی | صنایع دستی | مشاهیر استان



استان خوزستان / اماکن تاریخی / پل جندی‌ شاپور

بازدید : 1161
16 شهريور 1393
100 / -9.7
 

جندی‌ شاپور به‌ طوری‌ كه‌ صاحب‌ «مجمل‌ التواریخ‌ » نوشته‌ «به‌ از اندیوشاپور» است‌؛ یعنی‌ شهر شاپور كه‌ بهتر از «انطاكیه» است‌. چه‌ گویند كه‌ «اندیو» در زبان‌ پهلوی‌ به‌ معنی‌ «انطاكیه‌» است‌. شهر «جندی‌ شاپور» را شاپور اول‌ ساسانی‌ (241-272 م‌) به‌ هم‌ چشمی ‌«انطاكیه‌» كه‌ از بلاد رومی ‌محسوب‌ می‌شد، ساخت‌. ویرانه‌های‌ این‌ شهر در حدود دوازده‌ کیلومتری‌ جنوب‌شرقی‌ شهر دزفول‌، در طرف‌ راست‌ جاده‌ دزفول‌ ـ شوشتر، در محل‌ فعلی آبادی‌ شاه‌آباد (امامزاده‌ شاه‌ابوالقاسم‌) و در اراضی‌ آبادی‌ سیاه‌منصور واقع‌ است‌. گویند بر سر در آن نوشته بود: «دانش و فضیلت برتر از بازو و شمشیر است» شهر جندی شاپور در دوران باستان (886م_250م) ( 272ه _372 پ.ه) در نزدیکی شهر دزفول ودر امتداد جاده ی شوشتر،روستایی به نام اسلام آباد (شاه آباد قبلی) وجود دارد که در جوار آن، گنبد و بارگاهی موسوم به شاه ابوالقاسم خود نمایی می کند. همچنین پس از پیمودن مسیر از میان روستا به سمت جنوب به چندین تپه ی باستانی بر می خوریم که از قرائن و شواهد پیداست آنجا باید محل شهر علمی و دانشگاهی جندی شاپور باشد که در زمان شاپور اوّل ساسانی ساخته شد و توسط شاپور دوّم ساسانی وخسرو انوشیروان مرمت شد و رونق فراوان یافت. بنای این شهر را سال 250 میلادی آورده اند و آخرین اطلاعاتی که از رونق این شهر در دست است مربوط به سال 272 ه.ق است. این شهر باستانی که عمر مفیدی نزدیک به 650 سال داشته است،قرون متمادی از مراکز علمی ، تحقیقی و پزشکی جهان بوده است.در منابع تاریخی در مورد حوادث مهم و قابل ذکر این شهر مطالب گسترده ای وجود دارد که نظر به اجمال این نوشتار، به صورت مختصر به آنها اشاره می شود. 1-استقرار اسیران رومی در جندی شاپور شاید یکی از مهم ترین حوادث تاریخی که هم موجب آوازه این شهر شد و هم موجب آبادانی بخش مهمی از خوزستان در دوره ساسانیان گردید و نتایج آن هنوز هم شایان توجه است، اسارت امپراطور روم شرقی (والرین) به دست شاپور دوم ساسانی است که به همراه تعداد بسیاری از دیگر اقشار جامعه روم به شهر جندی شاپور انتقال داده شدند. شاپور دوم ساسانی به دنبال شکست کوشانیان در شمال شرقی ایران و سرکوب اعراب در جنوب غربی، با رومیان درگیر شد که این درگیری منجر به شکست رومیان و اسارت امپراطور آنها گردید. شاپور که از چندی پیش خود ساکن جندی شاپور شده بود و گویا قصد داشت آنجا را به عنوان پایتخت برگزیند،امپراطور و اسرای رومی را به این شهر کوچاند. در بین اسرای رومی افراد دانشمند و صنعتگر فراوان یافت می شد. به همین دلیل و به خاطر فدیه آزادی امپراطور، شاپور از آنان خواست تا کارهای عمرانی مورد نظرش را در خوزستان به انجام رسانند. ساختن بند میزان که نام دیگرش بند قیصر است و پل شادروان در شوشتر، سد گلوگرد و کانال آبیاری باستانی گتوند، پل قدیم دزفول و سد قدیم اهوازکه بقایای آن هنوز قابل مشاهده است از بناهایی است که به دستور شاپورو طراحی رومیان ساخته شد. 2- قتل مانی در جندی شاپور موضوع دوم در رابطه با این شهر مهم ، قتل مانی پیامبر ایرانی است که در زمان شاپور دوم بر علیه مذهب رسمی و آداب موبدان بپا خاست و توانست تودۀ عظیمی را به دور خود جمع کند ولی عاقبت بر اثر فشار موبدان، شاپور مجبور به دستگیری و قتل او شد. گفته شده جسد اورا بر در جندی شاپور آویختند تا مایۀ عبرت مخالفین گردد. به مناسبت این حادثه دلخراش ، نام آن درب را دروازۀ مانی گذاشتند. 3-بنیان گذاری بیمارستان و دانشگاه موضوع سوم در خصوص این شهر، بنیانگذاری دانشگاه و بیمارستان در آنجاست.از آنجا که در این دانشگاه همه گونه امکانات و سرمایه گذاری برای دانشمندان بدون توجه به آراء و افکارشان فراهم بود، علمایی در طب،ریاضی ،فلسفه ،نجوم و فیزیک از نقاط مختلف ربع مسکون به آنجا مهاجرت کردند.سختگیری امپراطوری قرون وسطایی روم نسبت به برخی فرقه های مسیحی غیر کاتولیک مانند نسطوریان و یعقوبیان و همچنین مخالفت کلیسای کاتولیک با فلاسفه دارای افکار نو افلاطونی در قلمرو امپراطوری روم و تسامحی که در زمان شاپور دوم ساسانی و بعدها در زمان خسروانوشیروان نسبت به عقاید دانشمندان رومی و هندی و چینی و یونانی به عمل آمد، موجب مهاجرت عده ی زیادی از آنها به شهرجندی شاپور در خوزستان گردید و این امر خود موجب شکوفایی علمی این شهرو دانشگاه در جهان آن روز گردید.وجود پزشکان زبردست در بیمارستان این شهر نیز موجب رونق آن گردید. پزشکانی که از قلمرو روم شرقی و یونان و همچنین از سوریه و مصر راهی این دیار شدند و مهارتی که برخی موبدان زرتشتی در پزشکی داشتند باعث شد تا این بیمارستان به اوج شهرت خود برسد. بطوریکه در منابع ذکر گردیده است فردی به نام حارث فرزند کلده از پزشکان تربیت شده این شهر بوده است که بعد ها پزشک ویژه پیامبر(ص) شد و نیز در دوران بعد از اسلام در زمان خلفای عباسی از خدمات پزشکی این بیمارستان استفاده شد. از جمله افرادی که دست پرورده ی این شهر بودند خانواده ی سهل بن نوبخت مشهور به نوبختی هستند که یکی از افراد این خانواده از نواب چهارگانه امام زمان(ع) بوده است.اینان از خانواده های دانشمند پروری بودند که تعلیم یافته مکتب جندی شاپور بودند. پس از ورود اسلام به ایران ، اگرچه در آغاز کار ضربه ی چندانی به حیثیت علمی جندی شاپور وارد نشد اما در سده های بعدی ، وجود اغتشاشها و شورشهای متعدد در خوزستان و همچنین رونق یابی بیت الحکمه در بغداد و مناظرات علمی در حضور خلفای عباسی (که البته به تشویق ایرانیان انجام می گرفت) موجب انتقال دانشمندان و دست آوردهای علمی و حتی کتابخانه عظیم جندی شاپور به بغداد شد و در نتیجه از اهمیت آن کاسته گردید. 4-استقرار یعقوب لیث صفاری اما یک حادثه مهم دیگر در دوران اسلامی موجبات شهرت ابدی این شهر را فراهم نمود و آن استقرار یعقوب لیث صفاری شهریار ایران دوست و وطن پرست بود که بر ضد خلفای ستمگر عباسی قیام کرد و پس از تصرف سیستان و خراسان و کرمان و فارس برای براندازی خلیفه عباسی(المعتمد بالله) از طریق خوزستان عازم بغداد شد .وی از خلفای عباسی دلی پر کینه داشت، چرا که گذشتۀ پر از مکر و حیله آنان را مرورکرده بود. پس گاه و بیگاه می گفت :«دولت عباسیان بر غدر و مکر بنا کرده اند .نبینی که با بوسلمه و بومسلم و آل برامکه و فضل سهل (همه ایرانی بودند) با چندان نیکوئی که ایشان را اندر آن دولت بود چه کردند؟ کس مباد که بر ایشان اعتماد کند.» و زمانی نیز پس از تصرف نیشابور مرکز حکومت طاهریان که دست نشانده ی خلیفه بودند در پاسخ علمای این شهر که از او نشانه ای برای مشروعیت امارت می خواستند تیغ یمانی نشان داد و گفت: «امیرالمومنین (منظور خلیفه ی عباسی بود) را به بغداد نه این تیغ نشانده است!؟ ...... مرا بدین جایگاه نیز همین تیغ نشاند، عهد من و آن امیرالمومنین یکی است.» یعقوب پس از درگیری در محلی به نام دیرالعاقول، از سپاه خلیفه شکست خورد و به جندی شاپور عقب نشست. اگر چه خلیفه پیغام دوستی و ابلاغ امارت برایش فرستاد ولی او نپذیرفت و پیمان میان خود و خلافت عباسی را شمشیر قرار داد . اما تقدیر چنان بود که در سال 265 ه.ق یعقوب در شهر جندی شاپور به مرگ طبیعی درگذشت و در آنجا مدفون گردید. از آن پس تاکنون اکثریت قریب به اتفاق مورخین، محل دفن این پادشاه را شهر جندی شاپور در خوزستان ذکر کرده اند. اما آیا بقعه ی کنونی که به نام شاه ابوالقاسم معروف است همان مقبره یعقوب است؟ بنا به گفته ی برخی کارشناسان، گمان می رود قبر او در کنار این بقعه و در نقطه ی نامعلومی در سردابه و قناتهای آنجا باشد. خرابه های شهر تاریخی جندی شاپور كه قدیمی ترین شهر دانشگاهی جهان است در 15 كیلومتری شرق این شهر دیده می شود.

کلمات کليدي :
يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.
 
قلعه شوش
قلعه شوش
مدت ويدئو : 4:02/1
بازدید : 2018
خانه مستوفی
خانه مستوفی
مدت پادکست : 5:16
بازدید : 891
حمام کرناسیون
حمام کرناسیون
مدت ويدئو : 3:22/1
بازدید : 2681
معبد چغازنبیل (انگلیسی)
معبد چغازنبیل (انگلیسی)
مدت ويدئو : 04:33/1
بازدید : 1719
حمام بکان
حمام بکان
تعداد تصوير : 20
بازدید : 1082
شیر سنگی
شیر سنگی
تعداد تصوير : 12
بازدید : 2839
قلعه تاشار
قلعه تاشار
مدت پادکست : 4:55
بازدید : 1341
سازه های آبی شوشتر
سازه های آبی شوشتر
مدت ويدئو : 01:54/1
بازدید : 2656
بقعه شاه ابوالقاسم
بقعه شاه ابوالقاسم
مدت پادکست : 4:33
بازدید : 982
پل سفید
پل سفید
تعداد تصوير : 9
بازدید : 1625


بازار بزرگ کرمان  (انگلیسی )
بازار بزرگ کرمان (انگلیسی )
مدت ويدئو : 04:28/1
بازدید : 502
تپه هگمتانه
تپه هگمتانه
مدت ويدئو : 03:10/1
بازدید : 2258
خانه محمد تقی صوفی
خانه محمد تقی صوفی
مدت پادکست : 2:03
بازدید : 956
ارگ تهران
ارگ تهران
مدت پادکست : 5:11
بازدید : 222
طاقچه بت
طاقچه بت
تعداد تصوير : 1
بازدید : 853