کاروانسرای مدور تاج آباد همدان

کاروانسرای مدور تاج آباد همدان
2.3

02 بهمن 1398

این کاروانسرا، در روستای تاج آباد سفلی همدان و در دوره صفوی ساخته شده است. این کاروان سرا برعکس همه کاروان سراهای ایران که به صورت مستطیل هستند می باشد و به صورت مدور ساخته شده. کاروانسرا سنگ فرش بوده و مصالح اصلی آن آجرقرمز و ساروج است. ساخت کاروانسرا از قدیم در خطه ایران‌زمین امری رایج بوده است و در جای‌جای سرزمین ما کاروانسراهای زیادی وجود دارد. شاید تاکنون در هیچ مقاله معرفی کاروانسرا، به مفهوم و کاربرد دقیق این بنا اشاره نشده است، این فرصت را مغتنم می‌شماریم تا کمی بهتر کاروانسراها را بشناسیم. کاروانسرا ترکیبی است از کاروان، یا کاربان، به معنی گروهی مسافر که دسته‌ای سفر می‌کنند و سرا هم که از زبان پهلوی گرفته شده است، به معنای خانه و مکان است. به زبان ساده می‌توان گفت کاروانسرا ساختمانی است که یک کاروان را در خود جای می‌دهد. پلان کاروانسراها معمولا مربع یا مستطیل است. کاروانسراها ورودی‌هایی بزرگ و بدون تزئین دارند و دیوارهایی به‌عنوان بادگیر در انتهای ساختمان کاروانسرا تعبیه شده است. کاروانسراها در تمام دوره تاریخ ما نقش مهمی داشته‌اند، کاروانسراهایی وجود داشتند که افراد از آن برای اسکان چهارپایان خود استفاده می‌کردند که آن را رباط می‌خوانند. سنت ساخت کاروانسرا چه قبل از اسلام و چه بعد از اسلام در ایران جاری بود و بعد از اسلام هم کاروانسراهای زیبایی در خاک ما ساخته شد، کاروانسرای تاج‌آباد هم یکی از کاروانسراهای زیبای بعد از اسلام است که در عصر صفوی در روستای تاج‌آباد همدان ساخته شده است. تاج‌آباد سفلی روستایی از توابع شهرستان بهار در استان همدان است. در لغت‌نامه دهخدا درباره این روستا مطالب زیادی وجود دارد، عبارت زیر بخشی از تعریف تاج‌آباد در لغت‌نامه دهخدا است: تاج‌آباد. (اِخ) دهی از دهستان چهار بلوک بخش سیمینه‌رود شهرستان همدان ۲۸ هزار گزی جنوب باختری قصبه بهار هزار گزی جنوب شوسه همدان به کرمانشاه کوهستانی، سردسیر دارای ۱۳۰۰ تن سکنه هست. محل دقیق قرارگیری کاروانسرای تاج‌آباد در روستای تاج‌آباد سفلی است. این روستا در غرب استان همدان و شهرستان بهار قرار دارد و درواقع نزدیک به جاده همدان به کرمانشاه است. مردم این روستا به زبان کردی باهم صحبت می‌کنند. کاروانسرا در بخش مرکزی روستا قرار دارد، بنا در کنار جاده همدان-کرمانشاه و بر سر راه زائران کربلا قرار دارد. کاروانسرای تاج‌آباد درواقع یک رباط بوده وبرعکس اکثر کاروانسراهای ایران که دارای پلانی مستطیل شکل هستند این کاروانسرا دارای پلان مدور است، این پلان در میان کاروانسراهای ایران بسیار کمیاب است و در منطقه غرب یکی از مهم‌ترین کاروانسراها به شما می‌آید. درب ورودی بنا از شرق دارای دو طاق‌نما تزئینی و نمایی مدرن است که دو لنگه درب چوبی بر روی آن قرار دارد. این قسمت محل ورود به اصطبل‌ها و حجره‌های پایین است. در جلو کاروانسرا ۲۶ حجره وجود دارد، کف حیاط کاروانسرا سنگ‌فرش است و ۲ چاه آب داخل بنا است. مصالح اصلی که در ساخت کاروانسرای تاج‌آباد از آن استفاده شده، آجر قرمز و ساروج است. این کاروانسرا، جدا از بخش رباط که مخصوص نگه‌داری احشام بوده، کاروانسرایی زیارتی به‌حساب می‌آید که زائران کربلا از آن استفاده می‌کردند. کاروانسرا به دست بانو جهان قاجار، از نوادگان فتحعلی شاه و حاج میرزا علینقی کوثر همدانی ساخته شده است. جهان خانم از بانوان پرهیزگار و خیرخواه دوران بوده و اقدامات خیرخواهانه زیادی انجام داده است. از دیگر خدمات او می‌توان به ساخت پل روان و بقعه و صحن امامزاده یحیی اشاره کرد. در سال ۱۳۸۸ دستور ترمیم کاروانسرای تاج‌آباد همدان صادر شد. بر اساس بررسی‌های دوران این موضوع مطرح شد که کاروانسرا نسبت به بقعه‌های مشابه وسعت بیشتری دارد و درنتیجه ترمیم و بازسازی آن زمان بیشتری را صرف خواهد کرد. دولت بودجه ۷۰ میلیونی را به این کار اختصاص داد و ترمیم‌های عظیمی در بافت آجرهای بنا صورت گرفت. آجرهای کاروانسرا باید در دو دوره مرمت می‌شد و برای تطبیق آجر مرمت‌شده با آجر اصلی باید آجر را در کوره می‌پختند. در سال ۱۳۹۰ فصل ششم مرمت این بنای تاریخی آغاز شد. جالب است بدانید تنها سه نوع از این مدل کاروانسرا در ایران وجود دارد. نکته دیگری که در رابطه با این بنای زیبا وجود دارد& این است که محدوده تقریبی زمان ساخت بنا تخمین زده شده، ولی هیچ‌گاه زمان دقیقی از ساخت بنا ارائه نشده و دلیل آن‌هم نبودن کتیبه و آجرکاری یا کاشی‌کاری در بنا است.


يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.
 
پل ترناو
پل ترناو
مدت ويدئو : 05:02
بازدید : 1393
پل جاجرود
پل جاجرود
مدت ويدئو : 04:01
بازدید : 1643
سازه های آبی شوشتر(انگلیسی)
سازه های آبی شوشتر(انگلیسی)
مدت ويدئو : 04:54
بازدید : 1526
خانه تاریخی صادقی اردبیل
خانه تاریخی صادقی اردبیل
مدت ويدئو : 3:08
بازدید : 327
معبد آناهیتا (انگلیسی)
معبد آناهیتا (انگلیسی)
مدت ويدئو : 04:46
بازدید : 1466
همه ...
مدرسه عباس قلی خان
مدرسه عباس قلی خان
مدت پادکست : 1:15
بازدید : 1023
کاروانسرای نیک پی
کاروانسرای نیک پی
مدت پادکست : 1:46
بازدید : 455
رباط شرف
رباط شرف
مدت پادکست : 2:30
بازدید : 1575
حیاط و گورستان شهیدگاه
حیاط و گورستان شهیدگاه
مدت پادکست : 0:45
بازدید : 391
اشکفت سلمان
اشکفت سلمان
مدت پادکست : 5:31
بازدید : 1600
همه ...
قلعه ضرغام السلطنه
قلعه ضرغام السلطنه
تعداد تصوير : 8
بازدید : 1060
کویر مرنجاب
کویر مرنجاب
تعداد تصوير : 8
بازدید : 1515
تالار وحدت(رودکی) تهران
تالار وحدت(رودکی) تهران
تعداد تصوير : 20
بازدید : 1086
خانه شکوهی یزد
خانه شکوهی یزد
تعداد تصوير : 20
بازدید : 2753
پل فرسفج تویسرکان
پل فرسفج تویسرکان
تعداد تصوير : 8
بازدید : 3627
همه ...