خانه های روستای میمند

خانه های روستای میمند

08 بهمن 1397

پیش از آنکه شهرها یکی یکی در سرزمین مان شکل بگیرند سکونتگاه های کوچکتری در گوشه گوشه این مرز و بوم به وجود آمدند. هر یک از این سکونتگاه ها شکلی خاص داشتند و محلی برای تشکیل یک اجتماع بودند. ساختار زمین، آب و هوا و شیوه زندگی عواملی بودند که چهره متفاوتی به هر روستا می بخشیدند. برخی از این روستاها در قلب کوهستان شکل گرفتند و به شکل پلکانی در آمدند، برخی در مناطق پرباران ایجاد شدند و پس از مدتی به استفاده از سقف شیروانی برای خانه ها روی آوردند. در این میان عده ای هم بودند که ترجیح دادند در میان عناصر طبیعی به زندگی ادامه دهند و به جای ساخت و ساز، مکان های مناسبی همچون غارها را در دل طبیعت یافتند. شاید سال ها از دوره غارنشینی انسان گذشته باشد و با شکل گیری آسمان خراش ها و ویلاها و ساختمان های مدرن، کسی تصورش را هم نمی کند که کسی در غار به زندگی ادامه دهد؛ اما کافیست راه تان را به سمت استان کرمان کج کنید و در حوالی شهربابک به سراغ روستای میمند بروید تا چیزی شبیه به غارهای مسکونی را در آن ببینید . • نام این روستا در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد و منظر فرهنگی آن در این فهرست به ثبت رسیده است. • از معدود روستاهای صخره ای در دنیاست که انسان ها هنوز هم در آن زندگی می کنند. • جاذبه های تاریخی و طبیعی متعددی دارد. • امکانات رفاهی و گردشگری خوبی در این روستا تعبیه شده است که می توانید از آنها استفاده کنید. • روستای میمند یکی از روستاهای تاریخی جهان است که هنوز روابط سنتی زندگی را می توان در آن دید. • تعامل انسان و طبیعت به خوبی در این روستا قابل مشاهده است. • آشنایی با روستای صخره ای میمند | میراث ایران در فهرست جهانی یونسکو • در 38 کیلومتری شمال شرقی شهربابک استان کرمان، روستایی زیبا و تماشایی درهای خود را به روی گردشگران داخلی و خارجی گشوده و دل از آنها برده است؛ روستایی با معماری صخره ای و مردمانی مهربان و مهمان نواز که میمند نام دارد. نامی که با مرور فهرست میراث جهانی یونسکو در ایران، به چشم تان می خورد و ردای غرور را بر تن تان می نشاند. • هر چند نمونه‌های معماری صخره‌ای در دیگر کشورها نیز دیده می شود؛ اما هیچ کدام به پای میمند نمی رسند و جاذبه‌های فرهنگی، تاریخی و گردشگری این روستا را ندارند. مهم ترین شاخصه میمند جریان زندگی در آن است؛ اگر این روستا را با مواردی چون دهکده کاپادوکیه (Cappadocia) در ترکیه مقایسه کنیم مسکونی بودن خانه ها به خوبی خودش را نشان می دهد؛ ویژگی خاصی که در کمتر روستای صخره ای دیگری از این نوع به چشم می خورد. ارتفاع این روستا از سطح دریا ۲۲۴۰ متر است و وسعت آن به ۴۲۰ کیلومتر مربع می رسد. • برای شناخت این روستا و جاذبه هایش روزها و ساعت ها وقت نیاز است؛ ما در ادامه به شما می گوییم که چه جاذبه هایی را در این روستا خواهید دید تا در انتخاب درست مقصد دچار سردرگمی نشوید... • منظر فرهنگی چیست؟ • وقتی از منظر فرهنگی سخن می گوییم به منظومه پیچیده ای از پدیده های مختلف اشاره داریم که در یک گستره جغرافیایی پراکنده اند. این پدیده ها یا از انسان متاثر شده اند و یا بر او تاثیر گذار بوده اند. به عبارت دیگر هر چه در یک محدوده در تعامل با انسان پدید آید و یا در اثر دخالت انسان دچار تغییر شکل و ماهیت شود، عنصری از یک منظر فرهنگی به شمار می آید. • منظور از منظر فرهنگی میمند چیست؟ • منظر فرهنگی میمند علاوه بر روستای میمند شامل روستاهای کوچک و بزرگ دیگری است که همگی از شرایط جغرافیایی و اقلیمی یکسانی برخوردارند. بخش شمالی منظر فرهنگی میمند به کوه های پورکان محدود می شود که بیش از 2500 متر ارتفاع دارند قسمت جنوبی اما دشت های وسیعی است که شهرهایی همچون شهربابک و خاتون آباد را در خود دارند. • رودخانه های جاری در منظر فرهنگی میمند جریان های فصلی هستند که از کوه های شمالی سرچشمه می گیرند و تا دشت های جنوبی ادامه دارند. چهار رودخانه اصلی که در فصل بهار و ماه های پربارش آب دارند عبارتند از: مورنگ، لاخیس، لاخورین و کرم که همگی نقش مهمی در جانمایی سازه های خدماتی مانند آسیاب ها و حوض انبارها داشته اند. • یکی از ویژگی های مهم روستای میمند، وجود جریان زندگی در آن است؛ چیزی که در هیچ روستای صخره ای دیگری از این نوع نمی بینید. با کمی دقت می فهمیم که پدیدآورندگان این دیار موقعیت روستا و منطقه پیرامونی آن را به خوبی می شناخته اند و عناصر طبیعی ارزشمند از جمله آب‌ها، پوشش گیاهی و بستر طبیعی زمین را به خوبی مورد بررسی قرار داده بودند. آنها به بهترین شکل به طبیعت و عناصر طبیعی مربوط به آن توجه داشته و کمترین دخل و تصرف و آسیب به طبیعت اطراف را وارد کرده اند. به همین دلیل با گذشت سالیان بسیار هنوز هم طبیعت منطقه بکر است و زیبایی آن هر کسی را تحت تاثیر قرار می دهد. برخورد آگاهانه و تعامل خوب و ساده انسان با محیط پیرامون خود باعث شده تا مجموعه‌ای بی نظیر خلق شود. تعامل میان انسان و طبیعت را می توان به وضوح در تمامی ابعاد زندگی اهالی میمند دید و لمس کرد؛ ابعادی چون خوراک، پوشاک، صنایع دستی و ابزار زندگی روزمره، مصالح و شیوه ساخت و ساز، معماری، فضاهای زندگی، شیوه زندگی، معیشت و حتا رفتار مردم. • برای همین است که میمند به عنوان یک منظر فرهنگی اهمیت دارد؛ جایی که گفتگوی انسان با طبیعت را به شکلی خارق العاده به نمایش گذاشته است و با پشت سر گذاشتن سرد و گرم روزگار هنوز هم اصالت و راهکارهای همزیستی مسالمت آمیز با طبیعت را مورد توجه قرار می دهد. مردم آن قدر به سنت های خود پای بندند که هنوز هم سه دوره در یک سال به زندگی کوچ نشینی می پردازند و یک دوره را در این روستا به سر می برند. روستای دست‌کند میمند بخش زمستان‌نشین این کوچ به شمار می رود و اوایل آبان تا اوایل دی ماه میزبان مردم می شود. در این دوره فعالیت‌هایی چون گلیم بافی و رسیدگی به دام‌ها کم و بیش صورت می گیرد؛ مردم بیشتر ترجیح می دهند از آذوقه‌های ذخیره شده استفاده کنند و در پناه گرمای خانه های شان باشند. • مردم با آمدن بهار دوباره به مراتع و دشت‌ها باز می گردند تا در کنار دام خود در سرآغل ها به دامداری مشغول شوند. تابستان هم فصل مراجعه به مزارع و باغ هاست و همه به جمع آوری محصولات می پردازند؛ محصولاتی چون پسته وحشی، بادام وحشی، بادام، گردو و زیره و ... . همین کوچ سه ای دوره میمند و مجموعه بستر طبیعی و اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی آن است که منظر فرهنگی نیمه بیابانی را شکل می دهد؛ منظری که در نوع خود بی نظیر است و همه را حتا از آن سوی مرزها انگشت به دهان گذاشته است. میمند می تواند یکی از بهترین مراجع برای تحقیق در خصوص فرهنگ ایرانیان قدیم نیز باشد. • به عنوان استواری و توان و پایداری و اراده در نظر گرفته می شد. بی شک این سکونتگاه دستکند از نخستین سکونتگاه‌های بشری در ایران است و قدمت آن به دورانی باز می گردد که هنوز ایرانیان مهرپرست بودند و کوه‌ها برای شان قداست خاصی داشت. آنها در دل سنگ‌ها پیش رفتند و اثری کم نظیر را خلق کردند که هنوز هم نماد عزم و اراده و اقتدار اجداد ایرانی محسوب می شود. عده‌ای از محققان معتقدند مهرپرستان از این غارهای دست کند تنها برای عبادت و دفن مردگان بهره می بردند؛ اما بعد از مدتی بنا به شرایط آب و هوایی و یا هر عامل محیطی دیگری به ناچار در آنها سکنی گزیدند. فنجان‌هایی نیز در میمند کشف شده که تصاویر حک شده روی آنها صحنه‌هایی از زایش دارند. گویا از این محل برای نیایش الهه یا ایزد باروری استفاده می شده است. • بر اساس نظریه ای دیگر میمند به قرون دوم و سوم میلادی تعلق دارد. در زمان اشکانیان قبایل کوچ نشین در بخش جنوبی کرمان به قسمت های مختلف کوچ می کردند. در اواخر این دوره و اوایل دوره ساسانیان متوجه نقاط خوش آب و هوا شدند و این مکان ها را برای سکونت برگزیدند. محلی موسوم به دژ میمند وجود دارد و در آن بیش از ۱۵۰ اتاق مدور سنگی به چشم می خورد که گویا دخمه‌هایی برای قرار دادن مردگان (استودان) بودند. وجود این سازه صحت این نظریه را تقویت می کند چرا که موقعیت این استودان‌ها نشانه هایی از دوران ساسانیان دارد. طبق سنت آن زمان، دخمه‌ها باید در منطقه‌ای کوهستانی و به دور از شهر و محل سکونت ساخته می شدند و فاصله این دخمه ها با میمند کاملا حساب شده است. • میمند در گذر تاریخ • میمندِ امروزی، دوره های تاریخی متعددی را پشت سر گذاشته تا به شکل کنونی خود در آمده است. پیش از این گفتیم که اطلاعات دقیقی از چگونگی شکل گیری روستا در دست نیست؛ اما با توجه به شواهد موجود می توان مراحل زیر را برای شکل گیری میمند امروزی در نظر گرفت: • مرحله اول: استقرارهای کوچک در قلعه های مسکونی • قدیمی ترین شواهد شناخته شده در مورد حضور انسان در قلعه های میمند به سده ششم قبل از میلاد مربوط می شود که همزمان با حکومت هخامنشیان بر این سرزمین بوده است. این شواهد دو قطعه سفال هستند که یکی از محوطه قلعه میمند و دیگری از قلعه ای به نام مرج به دست آمده است و هر دو جریان زندگی را بازگو می کنند. سفال قلعه میمند به کوزه یا خمره ای برای نگهداری مواد غذایی مربوط است و سفال قلعه مرج به یک ظرف تنگ مانند تعلق دارد و نقوشی هندسی روی آن دیده می شود. • حضور جوامعی در حدود 2500 سال پیش در قلعه مرج را می توان توجیه کرد؛ این قلعه در فاصله کمی از یک راه اصلی واقع شده که شهربابک را به رفسنجان و رودان متصل می کرده است. ویژگی های طبیعی محل قرارگیری قلعه مرج نیز وجود سکونت در آن را توجیه می کند. • اما داستان قلعه میمند کاملا متفاوت است و نمی توان سکونت در آن را در نتیجه نزدیکی به راه اصلی دانست. قلعه سرگله در 5 کیلومتری شمال شرق قلعه میمند نیز وضعیتی مشابه را دارد. وسعت اندک این قلعه ها و ویژگی های زمین شناختی آنها حکایت از آن دارد که سکونت در آنها به ناچار و از روی اضطرار صورت گرفته است. رودخانه های جاری در پای این قلعه ها آب ساکنان را تامین می کردند و زمین های حاصلخیز اطراف آنها نیز جای خوبی برای کشاورزی بوده اند. شیب به نسبت تند زمین نیز به ساکنان قلعه کمک می کرده تا به خوبی از خود دفاع کنند. در نتیجه آب، غذا و امنیت موجب تداوم سکونت در این قلعه ها شد. • مرحله دوم: کوچ روی و چادرنشینی در سایه مدیریت یکجانشینان • نتایج پژوهش های باستان شناسان در این منطقه، وجود محوطه هایی با آثار مربوط به پس از هخامنشی را تایید می کنند. فراوانی سفال، نبود شواهد معماری و انباشت سنگ ها در محوطه هایی با نام های لاخورین، تل ریگ، تل قلعه گلاب و سنگ آباد و وجود آثاری از دوران اشکانی، ساسانی و اوایل اسلام نشان دهنده این است که منطقه میمند در طول دوره های یاد شده، پذیرای کوچ نشینان بوده است. نبود نشانه های ساخت و ساز و معماری و پراکندگی سنگ ها به این معناست که چادرنشینان روزها و ماه هایی از سال را در این مناطق سپری می کردند و با تغییر فصل بار خود را می بستند و جا به جا می شدند. • همزمان با حضور کوچ نشینان در منطقه میمند، قلعه های مرج و میمند و سرگله و محوطه تل عمارت در 9 کیلومتری جنوب شرق روستا نیز سکونتگاه مردم بوده اند. وجود بقایای بناهای یادمانی در قلعه های مذکور و آثار ساخت و ساز در تل عمارت حاکی از حضور مردمی در دوران اشکانی، ساسانی و احتمالا اوایل دوره اسلامی است که به جای کپر و چادر در ساختمان هایی مجلل سکونت داشتند. احتمالا این افراد از ثروتمندان بودند و جایگاه اجتماعی بالاتری نسبت به کوچ نشینان داشتند و در این سکونتگاه ها جوامع کوچ‌رو را مدیریت می کردند. • کوچ نشینان نیز چادر خود را در جایی برپا می کردند که بتوانند با این مراکز ارتباط برقرار کنند. البته در مورد این ارتباط اجتماعی شواهد باستان شناسی کافی وجود ندارد؛ اما می توان این احتمال را مطرح کرد که جوامع یکجانشین در ازای تامین امنیت و مدیریت کوچ نشینان از محصولات دامی آنها استفاده می کردند. دامداری و محصولات دامی کوچ نشینان پایه اصلی معیشت افراد ساکن در منطقه میمند بود و کشاورزی در مقیاسی محدود رواج داشت. • مرحله سوم: شکل گیری روستاها • در پی اتفاقات قرن های چهارم تا دهم هجری در منطقه شهربابک، (حمله اعراب، شورش طوایف مغول، غارت شهربابک و توابعش توسط ازبکان و....) گروه هایی از جوامع یکجانشین و کوچ‌رو به سمت ارتفاعات شمالی شهربابک یعنی میمند آمدند. می توان احتمال داد که این منطقه پناهگاه کسانی بوده که از شَرِ مهاجمان فرار می کردند و به سوی ارتفاعات می رفتند. این مهاجران در جستجوی نقاط امنی برای سکونت بودند؛ پس امتداد دره ها را در پیش گرفنتد و نقاطی در انتهای دره ها و بالادست رودخانه ها را برای اقامت انتخاب کردند. سه نقطه در منطقه میمند بهترین شرایط را برای سکونت این افراد داشت: پیش استا، لاخورین و میمند. این سه نقطه، هم در میان ارتفاعات محصور بودند و هم پناهگاه هایی غار مانند داشتند که مناسب ترین محل برای پناهندگان به شمار می رفتند. • جنس اغلب کوه های میمند از توف (خاکستر آتش فشانی) است که لایه هایی از کنگلومرا (سنگ دانه درشت) به صورت افقی در برخی نقاط آن گسترده شده است. عوامل فرسایشی مانند باد و باران بر لایه های نرم توف که در زیر کنگلومرا قرار دارند اثر تخریبی بیشتری داشته و باعث شده تا حفره های کوچک و بزرگی در دامنه کوه های میمند پدید آید. • ساختار نعلی شکل میمند و لاخورین و ارتفاع زیاد پیش استا، بهترین شرایط را برای دفاع ایجاد می کرد. با افزایش جمعیت در این خانه های طبیعی به مرور مردم حفره های طبیعی را گسترش دادند. گرچه هنوز هم تاریخ دقیق نخستین استقرار انسان در میمند مشخص نیست؛ اما معلوم است که پناهگاهای کوچک و کم جمعیت به مرور گسترش پیدا کرده و به روستاهایی با خانه های دست کند تبدیل شده اند. از آنجا که در آن دوران هنوز ساکنان زیرساخت های لازم برای کشاورزی در شیب و سیستم انتقال آب از رودخانه و ... را نداشتند، دامداری به شیوه غالب معیشت مردم تبدیل شد. • قلعه هایی هم که از دوره های قبل به جا مانده بودند همچنان نقش نهادهای دفاعی را داشتند و وظیفه شان تامین امنیت بود. برج های مشرف به روستاها بر امنیت آنها می افزودند و حیات شان را تضمین می کردند. این برج ها هر یک نامی داشتند و بر اساس کسی که در آنها نگهبانی می داد خوانده می شدند مثلا برج عباس. • در میان این روستاهای تازه شکل گرفته، میمند، راه توسعه را با سرعت بیشتری پیمود و دلایل آن هم از این قرار بود: • رودخانه ای که از جوار میمند می گذشت، هم آب شرب ساکنان را تامین می کرد و هم رونق کشاورزی را رقم می زد. • کرانه های رودخانه مناسب ترین مکان برای کشاورزی بودند. • شرایط زمین شناختی میمند به گونه ای بود که بهترین شرایط را برای دفاع داشت. میمند از هیچ نقطه ای قابل دسترس نبود مگر معبر جنوبی که آن هم تحت مراقبت قلعه میمند قرار داشت. برج های میمند نیز امنیت این روستا را تضمین می کردند. • در اواخر قرن دهم هجری بود که میمند به یک مرکز جمعیتی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی در منطقه تبدیل شد و نقش یک پایانه را به خود گرفت؛ از یک سو مبدا و منشا تولید محصولات دامی، کشاورزی و نیروی نظامی بود و از سوی دیگر مقصد پناه جویان بود. توسعه میمند منجر به افزایش جمعیت در این سکونتگاه شد؛ اما این جمعیت نیاز به منابعی برای تامین نیازهایش داشت و این نیاز جز با توسعه روستا برطرف نمی شد. • مرحله چهارم: توسعه روستا • در طی قرن های دهم تا دوازدهم هجری قمری افزایش ناگهانی جمعیت و توسعه زیرساخت های اقتصادی در میمند رخ داد. بررسی ها حکایت از آن دارند که این دوره مصادف با دوران حکومت صفویان بر ایران است که حدود 25 گورستان از این دوره در منطقه شناسایی شده است. بهره‌گیری از سنگ های مرمر مرغوب و وجود هنرهایی همچون خوشنویسی و سایر تزیینات حکایت از توسعه و رونق فرهنگی - اقتصادی منطقه در قرن های دهم تا دوازدهم هجری دارد. بیشترین تراکم این گورستان ها پیرامون پنج روستای میمند، کرم، مرج، گلاب و چنار به چشم می خورد و توزیع جمعیت را در آنها نشان می دهد. • در روستاهای کرم، مرج، گلاب و چنار خانه هایی وجود دارند که دست کند نیستند؛ اما سبک فضاهای داخلی روستای میمند را دارند. این مساله بیانگر آن است که در این بازه زمانی تعدادی از خانواده ها، میمند را ترک کرده و راهی دره های همجوار شده اند. آنها نقاطی را برای سکنی برگزیده اند که نزدیک رودخانه قرار داشته و از امکانات خوبی برای زندگی برخوردار بوده اند. آنها دانش کشاورزی را از میمند به نقاط دیگر بردند و همین مساله موجب گسترش باغ ها در اطراف میمند شد. وجود آسیاب ها در این مناطق نیز این جابه جایی را تایید می کند. • آسیاب های میمند متعلق به عصر صفوی اند و مانند دیگر آسیاب های شناخته شده در مرکز ایران دارای سه بخش نهر، تنوره و ساختمان اصلی بوده اند و تاسیسات مکانیکی و انبار را شامل می شدند. تاسیس و توسعه این آسیاب ها همزمان با افزایش جمعیت رخ داد تا نیازهای ساکنان به آرد برطرف شود. نکته جالب وجود بیشترین آسیاب ها در کنار رودخانه ای است که از کنار میمند می گذرد و این خود شاهدی بر مرکزیت اقتصادی میمند در آن دوره است. • گرچه در این دوران دامداری از میان نرفت؛ اما نمی توان منکر گسترش چشمگیر کشاورزی در این بازه زمانی شد. • از قرن دوازدهم تا چهاردهم هجری ارتباط میمند با شهربابک تقویت شد و میمندی ها بیشتر نیروی نظامی شهربابک و منطقه غرب کرمان را به خود اختصاص دادند. در نتیجه شهربابک تامین امنیت را بر عهده گرفت و همین امر موجب متروک شدن قلعه های دفاعی منطقه شد. • مرحله پنجم: افول کشاورزی و توسعه دامداری • در اواخر دوران قاجار بود که دامداری در میمند گسترش یافت و کشاورزی اهمیت خود را کم کم از دست داد. این مساله را می توان از دو اتفاق فهمید: • آسیاب ها یکی پس از دیگری متروکه شدند. • اقامتگاه هایی با عنوان آغل یا سرآغل در بخش های پایین تر شکل گرفتند. • از این دوره دامداری تبدیل به پایه اصلی معیشت شد و کشاورزی به عنوان مکمل به حیات خود ادامه داد. کلبه هایی که در صد سال گذشته در کنار باغ ها و مزارع ایجاد شده بودند نیز به عنوان سکونتگاه های ییلاقی مورد استفاده قرار گرفتند. دامدارانی که در چهار ماه اول سال در سرآغل های دشت بودند، چهار ماه دوم را در کلبه های مناطق مرتفع سپری می کردند. آنها خانه هایی نیز در روستا داشتند و چهار ماه سوم را به این مکان ها پناه می بردند. می توان سرآغل ها را منشا ایجاد مجموعه ای از عوارض فرهنگی در میمند دانست. کاهش منابع سطحی آب که منجر به از میان رفتن کشاورزی شده بود مشکلی برای تامین آب شرب دام ها نیز به شمار می رفت. مردم برای غلبه بر این مشکل در مسیر رودخانه ها، آب انبارها را شکل دادند تا آب جاری را ذخیره کرده و مورد استفاده قرار دهند. • گسترش آغل ها منجر به شکل گیری شبکه در هم تنیده ای از راه ها شد. این راه ها ارتباط بین آغل ها با مراتع، روستاها، منابع آب، راه های اصلی، شهرها و آغل های دیگر بودند. این راه ها به شکل خط های راست و فاقد پوشش گیاهی هستند که رنگی روشن تر و سطحی پایین تر از محیط اطراف خود دارند. هر قدر این خطوط عریض تر و عمیق تر و کم رنگ تر باشند استفاده از آنها بیشتر بوده است. بررسی ها نشان می دهند که تا حدود نیم قرن اخیر، بیشترین ارتباط آغل ها با روستاها برقرار بوده است چرا که تعدادی از اعضای خانواده در آغل ها و تعدادی دیگر در روستاها حضور داشتند. با رونق گرفتن دو شهر خاتون آباد و شهربابک و زوال کشاورزی در روستاها، مردم راهی این شهرها شدند و کم کم از جمعیت روستاها کاسته شد. امروزه مالکان دام های سرآغل های میمند ساکن شهرهای خاتون آباد و شهربابک هستند. ارتباط میان سرآغل ها با شهرها جایگزین ارتباط روستاها و سرآغل ها شده و روستاها نقش کم رنگی در مدار روابط اقتصادی منطقه دارند. • معماری میمند • میمند به واسطه ساختار خانه هایش بسیار مورد توجه قرار می گیرد. این سکونتگاه به دلیل استحکام بی مثالش کمتر در طول تاریخ تحولات کالبدی و اجتماعی را به خود دیده است و بیشترین تغییرات آن به چند دهه اخیر مربوط می شود. روستا در دل تپه‌ها قرار دارد و تا نزدیکی ورودی هیچ نشانه ای از آن را نمی بینید. چند برج دیدبانی (قلعه)، با پلان دایره‌ای شکل بر فراز تپه های مجاور روستا دیده می شود که از آنها می توان دژ میمند را دید. احتمالا اهالی روستا از طریق این برج ها با دژ ارتباط داشتند و بدین وسیله از هجوم دشمنان باخبر می شدند. استودان‌ها بر بلندای این ناهمواری‌ها دیده می شوند. نقاط خاصی در روستا وجود دارند که به آنها «رخنه» می گویند و دسترسی از بام میمند به روستا از طریق آنها امکان پذیر است. • استفاده از روش دست کند • هیچ خانه ای در بافت این سکونتگاه از روی هم گذاشتن سنگ و آجر و... به وجود نیامده و به عبارتی هیچ ساخت و سازی در فضای باز صورت نگرفته است. انبوهی از خاک برداشت شده تا میمند به شکل یک سکونتگاه در آید؛ انسان توده هایی را از زمین برداشته و به پیش رفته است تا بدون نیاز به خشت و آجر و ملات، چنین شاهکاری را خلق کند. همان گونه که گفتیم خانه ها در دل صخره هایی از جنس توف (خاکستر آتش فشانی) قرار دارند و سقف هر خانه کف خانه دیگر را تشکیل می دهد. توف در زیر لایه هایی از کنگلومرا (سنگ دانه درشت) قرار دارد و باد و باران باعث شده تا حفره های کوچک و بزرگی در دامنه کوه ها شکل بگیرد و بعد ها انسان آن را گسترش دهد. • کوچه های روستا • در روستای میمند کوچه ها معنای دیگری دارند. این مسیرها بر بدنه شیبدار تپه های غربی و شرقی و به صورت خطوط کمرنگ دیده می شوند و نمی توانند ثابت باشند؛ چرا که با حرکت قطعه سنگ ها از بالادست و دخالت اهالی مدام در حال تغییر هستند و در لابه لای حفره های مسکونی بدون پیروی از نظم خاصی جا به جا می شوند. در این صورت می توان گفت که در روستای صخره ای میمند کوچه یا معبری وجود ندارد و کوچه های این روستا مسیرهای افقی هستند که در دل تپه‌ها به عمق می روند و در انتها به منازل می رسند. • کیچه • یک واحد خانه در اینجا «کیچه» نام دارد که ممکن است دو تا پنج طبقه و شامل یک یا چند اتاق و اصطبل باشد. همه این فضاها یک ورودی مشترک دارند و ممکن است در پاگرد، درِ طویله در یک سو و درِ اتاق نشیمن در سوی دیگر به چشم بخورد. ساختار همه کیچه ها شبیه هم نیست و اندازه و تعداد اتاق‌ها در آنها متفاوت است. به طور کلی 406 کیچه و 2560 اتاق در روستای میمند شهربابک وجود دارد که عمود بر خطوط تراز زمین و در امتداد دامنه های ناهمواری روستا ایجاد شده اند. • کیچه ها به شکل بریدگی هایی به صورت شکاف های افقی هستند که طول آنها به 6 تا 9 متر می رسد. انتهای کیچه فضایی ایوان مانند به نام دالان وجود دارد که مهم ترین عنصر به شمار می آید و اغلب امور روزمره خانواده در آن انجام می شود. در اطراف هر کدام از دالان ها بین یک تا پنج خانه صخره ای شکل گرفته است. این خانه ها به شکل پلکانی و یک در میان روی هم قرار دارند و هیچ کدام از آنها با یکدیگر برخوردی پیدا نمی کند. کیچه های زیرین بیشتر از کیچه های طبقات بالایی از هم فاصله دارند. فضای داخلی خانه ها مربع مستطیل یا مدور است و نور آنها از ورودی کوتاهی با ارتفاع 75 تا 76 سانتی متر تامین می شود. پایین ورودی منازل از سطح کیچه یک برجستگی به ارتفاع 15 تا 20 سانتی متر دارد که از ورود آب و خاک به داخل منازل جلوگیری می کند. • در این سکونتگاه به همه نیازهای انسان توجه شده است و سازندگان اتاق، تاقچه ها در اندازه‌های گوناگون برای جای رخت خواب، ظروف، صندوق، چراغ و … را کنده اند. کنار دیوارهای خانه‌های میمند گنجه یا صندوقچه ای وجود ندارد چرا که حفره یا تاقچه‌ با کندن ایجاد شده است و اهالی می توانند اشیا و لوازم را در آنها گذاشته و یا از آنها بیاویزند. کلیدون (مغزی امروزی در) در دیوار کنار در قرار دارد و کلید را درون آن می گذارند تا زبانه را پشت در قرار دهند. • اتاق ها • شکل ورودی اتاق ها با مدل بدن انسان انطباق دارد و عرض ورودی در قسمت پایین 65 تا 80 سانتی متر است. اتاق با پرده از پستو جدا می شود و برخی از تاقچه‌ها نیز با پرده های پارچه‌ای پوشیده شده اند. اندازه اتاق ها از نظر هندسی از هیچ نظمی پیروی نمی کنند و ساختاری کاملا متفاوت با یکدیگر دارند. یک اتاق 3*4 به بلندی 1.90 تا 2.10 متر، معمولی به حساب می آید و وسعت بزرگترین کیچه نیز از ۹۰ متر مربع بیشتر نمی شود. برای پوشاندن کف خانه ها از نمد، مخشیف (1)، گلیم یا قالیچه به اندازه‌های متفاوت 1.50 در 1 و 1.40 در 1.80 متر استفاده می شود. • اتاق‌ها و ایوان‌ها همگی دست‌کند هستند و ایوان‌هایی با سنگ چین و تیر چوبی نیز در میان آنها به چشم می خورد. آبریزگاه‌های میمند را با سنگ و به صورت خشکه چین ساخته اند که مانند استوانه‌های سنگی بر دامنه دیده می شوند. • دمای اتاق ها و عایق بودن آنها • معمولا خانه ها در زمستان 5 درجه گرم تر از بیرون هستند؛ در سال ۱۳۸۳ در بهمن ماه حرارت بیرون ۱۰ درجه سانتیگراد و در درون ۱۵ درجه بود. این درحالی است که در فصول گرم هوای کیچه ها خنک تر از بیرون است و در خرداد ماه 1384 دمای کیچه ها به 18 درجه رسید در حالی که بیرون ۲۴ درجه سانتیگراد بود. • درون اتاق ها اجاقی وجود دارد که در زبان محلی به آن «دیدوُن» می گویند که به دلیل ساختار خاص روستا نتوانسته اند دودکشی برای آن تعبیه کنند. وجود دیدون در اتاق ها، برپا کردن آتش، سوزاندن هیزم و تهیه غذا در آنها باعث شده تا رنگ سقف و بدنه اتاق‌ها سیاه شود. این امر به عایق شدن اتاق ها نیز منجر شده و عمر آنها را افزایش داده است. به طوری که در اتاق هایی که آتش افروخته نمی شد ریزش خاک سقف را شاهد هستیم.


يادداشت ها (0 مورد)
براي ثبت نظر و مشاركت در گفتگو ،در سايت ثبت نام نمائيد.
 
حمام تاریخی جلفا
حمام تاریخی جلفا
مدت ويدئو : 01:46
بازدید : 1528
بازار قیصریه
بازار قیصریه
مدت ويدئو : 04:45
بازدید : 1943
پل خاتون خراسان رضوی
پل خاتون خراسان رضوی
مدت ويدئو : 06:22
بازدید : 367
چهار طاقی تیموری
چهار طاقی تیموری
مدت ويدئو : 04:05
بازدید : 517
بقعه سید اسماعیل میانه
بقعه سید اسماعیل میانه
مدت ويدئو : 04:57
بازدید : 382
همه ...
کاروانسرای لات
کاروانسرای لات
مدت پادکست : 4:45
بازدید : 1822
چغازنبیل
چغازنبیل
مدت پادکست : 5:40
بازدید : 1236
برج میلاد
برج میلاد
مدت پادکست : 2:32
بازدید : 915
خانه آقاگلسرخ  یزد
خانه آقاگلسرخ یزد
مدت پادکست : 5:20
بازدید : 700
مسجد ملا اسماعیل یزد
مسجد ملا اسماعیل یزد
مدت پادکست : 5:09
بازدید : 729
همه ...
ساختمان مجلس ملی ایران
ساختمان مجلس ملی ایران
تعداد تصوير : 12
بازدید : 1489
جاذبه های گردشگری همدان
جاذبه های گردشگری همدان
تعداد تصوير : 12
بازدید : 9045
برج‌های آرامگاهی خرقان
برج‌های آرامگاهی خرقان
تعداد تصوير : 20
بازدید : 2574
جاذبه های گردشگری لارستان
جاذبه های گردشگری لارستان
تعداد تصوير : 23
بازدید : 571
کاروانسرای زعفراینه
کاروانسرای زعفراینه
تعداد تصوير : 16
بازدید : 1900
همه ...